Başvuru süresi ve izlenecek yol; işlemin türüne, hangi makamdan çıktığına, tebliğ veya öğrenme biçimine ve uygulanacak özel düzenlemeye göre değişir. Aynı olayda birden fazla karar varsa her biri ayrı incelenir. Kararın verildiği tarih, size ulaştığı tarih ve dosyadaki son işlem tek bir tarih gibi kabul edilmemelidir.
Resmî dayanak: İYUK m.7–8 — başvuru süresi ve başlangıç tarihi · HMK m.27, 71 ve 73–77 — tarafın işlemleri ve vekâlet · Adalet Bakanlığı — elektronik tebliğ tarihi hakkında yargı kararı
Önce hangi işleme karşı başvurulduğunu belirleyin
Bir idari ret kararı, mahkeme hükmü, icra ödeme emri ve işveren bildirimi aynı başvuru rejimine tabi değildir. İkamet reddi ile sınır dışı; yakalama emri ile pasaport işlemine ilişkin karar; yabancı boşanma ile Türk kaydının güncellenmesi ayrı hukuki sorular doğurabilir.
İYUK m.7 genel dava açma süresini özel kanunlarda farklı süre bulunmaması koşuluyla düzenler. Bu nedenle yalnız “idari işlem” sözcüğünden bütün başvurular için tek süre sonucu çıkarılmaz. Kararın adı, dayandığı hüküm ve hangi talebin ileri sürüleceği birlikte okunur.
Resmî dayanak: İYUK m.7–8 — başvuru süresi ve başlangıç tarihi
Tebliğ ve öğrenme kayıtları neden önemlidir?
Fiziksel tebliğ, elektronik tebliğ, ilanen bildirim veya fiilî öğrenme aynı olgu değildir. UETS teslim kaydı, zarf, mazbata ve önceki başvuru alındıları başlangıç tarihini değerlendirmeye yardımcı olur. Bir e-postanın bilgilendirme mi, resmî bildirim mi olduğu da içeriği ve usulüyle anlaşılır.
Elektronik tebligatta, belgenin hesaba ulaştığı gün ile hukuken tebliğ edilmiş sayıldığı gün ayrılabilir. Kararı açtığınız tarih tek başına her dosyada başlangıç alınmaz. Süre hesabında ilgili tebligat düzenlemesi ve dosyanın işlem kayıtları esas alınır.
Resmî dayanak: Adalet Bakanlığı — elektronik tebliğ tarihi hakkında yargı kararı · İYUK m.7–8 — başvuru süresi ve başlangıç tarihi
Önceki başvuru ve dosyanın aşaması sonucu değiştirebilir
Daha önce itiraz edilmiş olması, yeni bir karar verilmesi, kararın kesinleşmesi veya bir talebin reddedilmesi izlenecek yolu etkileyebilir. Aynı dilekçeyi başka başlıkla tekrar göndermek, her durumda yeni bir süre yaratmaz. Kuruma başvurunun süre üzerindeki etkisi ilgili hükme göre belirlenir.
Kanunun verdiği süre ile hâkimin belirlediği süre, zamanaşımı ile hak düşürücü süre ve dava şartına ilişkin aşamalar farklıdır. Tatil, uzatma veya eski hâle getirme gibi konuların da her uyuşmazlıkta aynı uygulanacağı varsayılmamalıdır. Önce dosyanın hangi usule tabi olduğu saptanır.
Resmî dayanak: HMK m.27, 71 ve 73–77 — tarafın işlemleri ve vekâlet · İYUK m.7–8 — başvuru süresi ve başlangıç tarihi
İlk görüşme için nasıl zaman çizelgesi hazırlanır?
Olay tarihi, sözleşme veya devir tarihi, son çalışma günü, ilk kurum başvurusu, karar tarihi, tebliğ tarihi ve fiilî öğrenme tarihi ayrı satırlara yazılır. Her tarihin yanına onu gösteren belge eklenir. Bilmediğiniz tarihi tahminle doldurmak yerine hangi kaydın gerektiğini belirtin.
Yurt dışında yaşamak, yabancı belge beklemek veya vekâlet hazırlamak da başvuru planında dikkate alınır. Ancak bu hazırlıkların her yasal süreyi kendiliğinden durdurduğu kabul edilmez. Birden çok karar varsa takvim her işlem için ayrı kurulur ve önce ele alınması gereken aşama belirlenir.
Resmî dayanak: HMK m.27, 71 ve 73–77 — tarafın işlemleri ve vekâlet · Berlin Başkonsolosluğu — noterlik işlemleri ve başvuru belgeleri
VARSAYIMSAL ÖRNEK
Örnek: Karar günü ile bildirim günü farklı
Bir idari kararın üstünde 1 tarihli işlem, elektronik teslim kaydında ise daha sonraki bir tarih bulunabilir. Kişi belgeyi başka bir gün açmış da olabilir. Başlangıç, yalnız en erken veya en geç tarih seçilerek değil, dosyaya uygulanan bildirim ve usul kuralıyla belirlenir.
Bu örnek açıklama amacıyla oluşturulmuştur; gerçek dosya veya elde edilmiş sonuç aktarımı değildir.
İlk değerlendirme için hangi belgeler hazırlanabilir?
- İşlem ve kararların bütün örnekleri
- Fiziksel veya elektronik tebliğ kayıtları
- Önceki başvuru ve itiraz alındıları
- Karar ve öğrenme tarihlerini ayıran kısa çizelge
- Varsa kesinleşme ve son işlem belgeleri
Belge listesi konuya göre hazırlık içindir. Eksik belge varsa neyin bulunmadığını ve nedenini belirtmeniz değerlendirmeye yardımcı olur.
Hangi makam veya dosya incelenir?
Kararı veren makam ile itirazı, şikâyeti veya davayı inceleyecek merci aynı olmayabilir; kararın türünden hareketle belirlenir.

DOSYANIZ İÇİN SONRAKİ ADIM
Belgeniz ve sorunuz üzerinden görüşelim.
Avukat süreyi ve doğru başvuru merciini dosyaya göre değerlendirir; birbirinden ayrı kararlar için hangi taleplerin gerektiğini belirler.
İlk mesajınızda konuyu, varsa dosya numarasını ve son tebliğ veya öğrenme tarihini belirtin. Sesli mesaj gönderebilirsiniz.
Resmî kaynaklar
İlgili mevzuat ve kurum açıklamaları, yukarıdaki konularla birlikte okunmalıdır. Başvuru türü ve olay tarihleri somut dosyada ayrıca değerlendirilir.