Tam veya kısmi ıslah
Bir talebin veya usul işleminin belirli bölümü ile davanın bütünü üzerinde değişiklik yapılması aynı kapsamda değildir. Islah dilekçesinde önceki işlemin hangi kısmının değiştirildiği ve yeni talep sonucu açık yazılmalıdır. Eklenen yeni vakıa ile yalnız hukuki nitelendirme değişikliği ayrıştırılır.
Bir dosyada tarafın ıslah hakkını kullanıp kullanmadığı önceki dilekçelerden kontrol edilir. Daha önceki işlemin başlığı tek başına yeterli değildir; içeriği ve mahkemece nasıl değerlendirildiği önemlidir. HMK m.109'daki kanuni talep artırımı ile ıslahın aynı işlem olduğu varsayılmamalıdır.
Tahkikatın aşaması ve bozma
Islahın zaman sınırı HMK m.177 çerçevesinde değerlendirilir. Duruşma tutanağında tahkikatın sona erip ermediği ve sözlü yargılama aşaması kontrol edilmelidir. Bilirkişi raporunun yeni gelmiş olması, bütün usul sürelerini kendiliğinden yeniden başlatmaz.
Bozma veya kaldırma sonrası yargılamada yeniden tahkikat yapılıp yapılmadığı, uyma kararı ve kazanılmış hukuki durumlar ayrıca incelenir. Bu nedenle ilk derece dosyasının son tutanağı kadar kanun yolu kararı da okunmalıdır. Soyut 'bozmadan sonra ıslah yapılır/yapılamaz' cümlesi yeterli değildir.
Masraf, delil ve talep sonucu
Islah nedeniyle geçersiz hâle gelen işlemlerin giderleri, karşı tarafın durumu ve delil işlemlerine ilişkin sınırlamalar kanundaki çerçevede değerlendirilir. Talep sonucu artırılıyorsa harç ve tebligat işlemleri ayrıca planlanır.
Dilekçe önceki taleplerle çelişmeyecek biçimde kurulmalı; korunan, değiştirilen ve artık istenmeyen hususlar belirli olmalıdır. Davanın özel bir hak düşürücü süreye bağlı olması hâlinde ıslahın bu süreye etkisi ayrıca incelenir. Zina sebebine ıslah hakkındaki karar analizi, bu ayrımın somut bir örneğidir.
DOSYA HAZIRLIĞI
Başvurmadan önce kontrol edin
- Düzeltilecek işlem ve yeni talep açık mı?
- Daha önce ıslah kullanılmış mı?
- Tahkikat sona ermiş mi?
- Harç, gider ve süre etkisi kontrol edildi mi?
Sık sorulan sorular
Her talep artışı ıslah mıdır?
Hayır. Kanunun öngördüğü başka talep artırımı yolları bulunabilir; işlemin hukuki dayanağı belirlenmelidir.
Islah hak düşürücü süreyi her durumda kurtarır mı?
Hayır. Özel süre ve yeni ileri sürülen talebin niteliği ayrıca incelenir.
KURALDAN KAYNAĞA
İlgili kanun maddeleri
Kanun metni ile bu rehberdeki açıklamalar ayrı içeriklerdir. Maddelerdeki değişiklik, iptal ve geçiş notları birlikte okunmalıdır.