ADAR HUKUK
Nöbetçi Aile Mahkemesi: Acil Tedbir ve Başvuru
Nöbetçi aile mahkemesi sabit bir numaralı mahkemenin her gün aynı görevle çalıştığı anlamına gelmez. Nöbet, iş dağıtımı ve acil işlemler ilgili adliyenin güncel düzenine göre belirlenir. Bu rehber özellikle 6284 kapsamında koruma talebi ile olağan boşanma veya nafaka davasını birbirinden ayırır. Şiddet ya da yakın tehlike halinde yalnızca internette bir kalem telefonu aramakla yetinilmemeli; ulaşılabilir uygun resmî başvuru kanalı kullanılmalıdır. Fizikî yer, nöbet düzeni, hukuki talep ve kayıt yöntemi ayrı kontrol edilir.
Takvim günü planlama
Yalnız takvim günü toplar; usul süresi, adli tatil veya resmî tatil uzatması hesaplamaz.
Planlama tarihi: —
Nöbetçi mahkeme ne için araştırılır
Nöbetçi ifadesi çoğunlukla acil tedbir, yeni başvuru dağıtımı veya belirli günkü hizmet düzeni için kullanılır. Bu sözcük tek başına Türkiye genelinde aynı telefon veya adresi tanımlamaz. Mevcut boşanma dosyasındaki her dilekçenin nöbetçi mahkemeye verilmesi gerektiği sonucu da çıkarılmaz. Güncel dosyanın tam mahkeme adı, işlem türü ve adliyenin nöbet bilgisi birlikte değerlendirilir. Dilekçede nöbetçi aile mahkemesi başlığı kullanılması, olağan davanın sonucunu acil olarak garanti etmez. Yeni dava tevzi işlemiyle atanır; acil talebin hangi birimde kayda alınacağı ilgili adliyenin resmî yönlendirmesiyle öğrenilir.
6284 için başvurulabilecek yerler
6284 kapsamındaki tedbirler en kolay ve en çabuk ulaşılabilecek yer hâkiminden, mülki amirden veya kolluktan talep edilebilir. Kanun her makamın hangi tedbire karar verebileceğini ve acil durumdaki yetkileri ayrı düzenler. Adalet Bakanlığının mağdur bilgilendirme kaynakları yakın polis veya jandarma birimi, savcılık ve aile mahkemesi yollarını açıklar. Başvurunun sadece boşanma davasının görüldüğü yere yapılması gerektiği varsayılmaz. Boşanma açılmadan da uygun koruma talebi gündeme gelebilir. Yakın tehlike için acil kolluk ve sağlık desteği öncelikli olabilir; nöbetçi kaleme ulaşamamak hiçbir şey yapılamayacağı anlamına gelmez.
Koruyucu ve önleyici tedbir farkı
Koruyucu tedbirler mağdurun korunmasına, önleyici tedbirler şiddet uygulayan veya tehlike oluşturan kişinin davranışlarının engellenmesine yönelir. Konuta yaklaşmama, iletişim araçlarıyla rahatsız etmeme veya uygun barınma ve koruma önlemleri somut olayla bağlantılı değerlendirilir. Her tedbir aynı makamdan aynı koşulla verilmez; talep edilen ihtiyacın açık anlatılması önemlidir. Koruyucu tedbir için şiddetin uygulandığına ilişkin delil veya belge aranmayacağı kanunda düzenlenir. Önleyici kararların geciktirilmeksizin ele alınması gerekir. Bu hükümler, boşanmadaki kusur iddialarının bütününün ispat edildiği anlamına gelmez; esas davanın delil değerlendirmesi ayrıca yapılır.
Başvuru anlatımı ve mevcut belgeler
Talepte kimlerin korunacağı, şiddet veya tehdidin niteliği, yakın olayların tarihleri, devam eden tehlike ve istenen somut tedbirler belirtilir. Çocuklar etkileniyorsa bakım ve görüşme ihtiyacı ayrıca açıklanır. Mesaj, sağlık kaydı, kolluk tutanağı veya önceki tedbir mevcutsa sunulur; fakat koruyucu tedbir başvurusu sırf darp raporu bulunmadığı için yapılamaz diye düşünülmemelidir. Karşı tarafın bilinen kimlik ve ulaşılabilir adres bilgileri gösterilir. Gizlilik ihtiyacı uygun şekilde talep edilir. Genel ve belirsiz bir şikâyet yerine uygulanabilir tedbirlerin olayla ilişkisi kurulmalıdır. Başvurunun kayda alındığını gösteren belge veya elektronik işlem kaydı saklanır.
İstanbul’da güncel nöbet bilgisi nasıl bulunur
İlgili adliyenin resmî sayfası, santrali ve ön büro yönlendirmesi üzerinden güncel nöbet ve kayıt kanalı öğrenilir. Çağlayan ana bina santrali 0212 375 75 75’tir; Bakırköy hukuk ek binası santrali 0212 496 33 00’dır. Gaziosmanpaşa ana bina santrali 0212 370 17 00 olarak yayımlanır. Bu numaralar sabit nöbetçi aile mahkemesi doğrudan hatları değildir. Arayan kişi bulunduğu yeri ve yapmak istediği işlemi somut söyler. Eski haftanın nöbet listesi güncel kabul edilmez. Mesai dışında acil durumda uygun kolluk başvurusuyla ilerlenebilir; bir internet sayfasının açılmaması başvuru hakkını kaldırmaz.
Bina ve ulaşım bilgisini ayırmak
Çağlayan ana bina adresi Şişli Merkez Mahallesi, Abide-i Hürriyet Caddesi No:223, Şişli/İstanbul’dur. Bakırköy aile mahkemeleri resmî sayfada Fevzi Çakmak Mahallesi, Ahmet Taner Kışlalı Caddesi No:6, Bahçelievler adresindeki Yenibosna ek binasında gösterilir. Gaziosmanpaşa adresi 5. Levent Mahallesi, Mareşal Fevzi Çakmak Caddesi B Blok No:29/1, Eyüpsultan’dır. Hangi birimin başvuruyu kaydedeceği teyit edilerek rota oluşturulur. Güncel ulaşım verisi kullanılır, doğrulanmamış otobüs hattı veya garantili süre verilmez. Yakın tehlikede uzak adliyeye ulaşmaya çalışmak yerine kanunun izin verdiği ulaşılabilir başvuru seçenekleri değerlendirilmelidir.
Tedbirin süresi ve devam talebi
6284 kapsamında ilk tedbir en çok altı ay için verilebilir; kararın somut süresi hükümden okunur. Tehlike sürüyorsa tedbirin süresinin veya şeklinin değiştirilmesi ya da devamı talep edilebilir. Süre dolmadan mevcut risk ve yeni olaylar açıklanmalıdır. Bir önceki kararın bulunması bütün gelecekteki olaylar için süresiz otomatik koruma oluşturmaz. Kararın kimlere, hangi yerlere ve iletişim yollarına ilişkin olduğu dikkatle okunur. Tarafların kendi aralarında konuşması mahkeme kararını kendiliğinden kaldırmış sayılmaz. Tedbire itiraz veya değişiklik için uygun merci ve usul izlenir; yalnızca kaleme telefon edilmesi yeni karar oluşturmaz.
İhlal ve itirazı takip etmek
Tedbir kararına aykırı davranışta ilgili kolluk veya resmî başvuru kanalı üzerinden ihlal somut olay, tarih ve varsa kayıtlarla bildirilir. Kanunun öngördüğü zorlama hapsi gibi sonuçlar yetkili makamca usul içinde değerlendirilir; ihlali bildirmek otomatik belirli ceza garantisi değildir. 6284 kapsamında verilen karara tefhim veya tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz yolu düzenlenmiştir; somut kararın türü ve bildirim durumu okunur. İtiraz süresiyle olağan boşanma istinaf süresi aynı başlık altında karıştırılmaz. Korunan kişi karar örneği ve süre bilgisini saklar. Uygulama sorununda yalnızca mahkemenin telefonundan sonuç beklenmemelidir.
Olağan aile davasındaki geçici önlemler
Boşanma sürerken TMK 169 kapsamında barınma, geçim ve çocuk bakımına ilişkin geçici düzenlemeler değerlendirilebilir. Bu talepler mevcut dosyada ilgili mahkemeye sunulur; nöbetçi başlığıyla her dosyanın yeni mahkemeye taşınacağı varsayılmaz. TMK 168 boşanma yetkisini eşlerin yerleşim yeri veya son ortak yaşam seçeneğiyle düzenler. 4787 sayılı Kanun görev alanını belirler. Velayet ve nafaka için gelir, bakım, okul ve ihtiyaç belgeleri hazırlanır. Anlaşmalı boşanmada en az bir yıllık evlilik ve eşlerin bizzat dinlenmesi şartları ayrıca geçerlidir. Acil koruma ile esas boşanma davasının delil ve şartları birbirinin yerine kullanılmaz.
Ücretler ve yardım seçenekleri
Adalet Bakanlığı mağdur bilgilendirmesi 6284 kapsamındaki başvuruyla ilgili işlemlerin ücretsiz olduğunu açıklar. Bu bilgi ayrı boşanma, mal rejimi veya olağan hukuk davasının tüm giderlerinin her durumda ücretsiz olduğu anlamına gelmez. Ayrı davada harç, gider avansı ve delil işlemleri ilgili kurallara göre doğabilir. Özel avukatla ücret sözleşmesi ayrıca değerlendirilir; kanuni koruma başvurusu için ücretli bir özel danışma hattı kullanılması zorunlu değildir. Mali gücü yetersiz kişi mahkeme adli yardımı ve baro avukat görevlendirme seçeneklerini ayrı araştırır. ŞÖNİM ve ilgili kamu destek hizmetleri somut ihtiyaca uygun resmî yönlendirmede yardımcı olabilir.
Örnek: hafta sonu devam eden tehdit
Bir aile bireyinin hafta sonu tekrarlanan tehdit mesajları aldığını düşünelim. Pazartesi hangi aile mahkemesinin nöbetçi olduğunu öğrenene kadar hiçbir işlem yapılamayacağını sanmak yerine ulaşılabilir kolluk ve uygun koruma başvuru yolları değerlendirilir. Olay tarihleri, tehdit içeriği, çocukların etkilenmesi ve istenen tedbir açıklanır. Mevcut karar varsa ihlal ayrıca bildirilir. Daha sonra boşanma veya nafaka talebi uygun görev ve yetki kurallarıyla hazırlanabilir. Senaryo acil korumanın olağan dava açma takvimine indirgenmemesi gerektiğini gösterir; kararın kapsamı ve uygulanması resmî kayıttan takip edilir.
Koruma kararını uygulama bilgisiyle okumak
Karar alındığında hangi kişilerin korunduğu, tedbirin süresi, uzak durulacak yerler ve iletişim yasağının kapsamı dikkatle okunur. Somut karardaki hüküm genel internet örneğinin yerine geçer. Kollukla uygulama bağlantısı ve varsa gizlilik ihtiyacı uygun resmî süreçte takip edilir. Yeni olay veya ihlal tarihleri ayrı kaydedilir; sürenin dolması yaklaşırken devam eden tehlike gerekçelendirilir. Koruma başvurusunun kaydı, karar örneği ve bildirim bilgileri saklanır. Bu takip yalnızca tedbir kararı almakla bütün risk ve aile uyuşmazlıklarının çözüldüğü varsayımını önler; boşanma ve çocukla ilgili diğer talepler kendi dosyalarında ayrıca ele alınabilir.
Sık sorulan sorular
Nöbetçi aile mahkemesinin sabit numarası var mı?
Tek ve değişmez bir numara bulunmaz. İlgili adliyenin güncel nöbet ve kayıt düzeni resmî birimden öğrenilir; santral numarası doğrudan nöbetçi kalem hattı değildir.
Koruma için önce boşanma açmak şart mı?
6284 kapsamında uygun koruma başvurusu boşanma davasına zorunlu olarak bağlı değildir. Tehlike ve istenen tedbir en kolay ulaşılabilir yetkili başvuru kanalına açıklanabilir.
Darp raporum yoksa başvurabilir miyim?
Koruyucu tedbir için şiddetin uygulandığına ilişkin delil veya belge aranmayacağı düzenlenmiştir. Varsa belgeler sunulur, fakat sırf rapor yokluğu nedeniyle uygun koruma talebinden vazgeçilmemelidir.
Koruma kararı boşanmadaki kusuru kesin gösterir mi?
Hayır. Koruma tedbiri ile esas boşanma davasındaki kusur ve delil incelemesi farklıdır. Mahkeme boşanma iddialarını kendi usul ve ispat kurallarıyla değerlendirir.