Nafaka 2026: Tedbir, İştirak, Yoksulluk ve Yardım Nafakası

Temel kontrol noktaları

• Tedbir, iştirak, yoksulluk, eğitim/bakım ve yardım nafakalarının hak sahibi, başlangıcı ve sona ermesi farklıdır.
• Miktar; ihtiyaç, ödeme gücü, yaşam koşulları, çocuğun giderleri ve somut belgeler üzerinden belirlenir; resmî bir nafaka tarifesi yoktur.
• 2 Eylül 2026 itibarıyla nafakayı bütün dosyalarda beş yılla sınırlayan yürürlükte bir kanun bulunmamaktadır.
• Mevcut nafaka kararı, haber veya düzenleme tartışması gerekçe gösterilerek tek taraflı biçimde durdurulamaz.

Nafaka nedir ve doğru nafaka türü nasıl belirlenir?

Nafaka; eşin, çocuğun veya kanunda sayılan yakının bakım ve geçimine belirli koşullarla mali katkı sağlanmasıdır. Aynı günlük dil kullanılsa da boşanma davasındaki geçici ödeme ile boşanma sonrasındaki eş nafakası ve çocuğa ait bakım hakkı aynı hukuki kurum değildir.

Doğru türü belirlemek için önce kimin adına talep edildiği, evliliğin veya davanın hangi aşamada bulunduğu, çocuğun yaşı, yoksulluk ve ödeme gücü ile mevcut karar ya da protokol incelenir. Yanlış tür veya belirsiz talep; başlangıç, süre ve icra bakımından uyuşmazlık doğurabilir.

Nafakanın kanuni haritası: hangi madde neyi düzenler?

TMK m.169 boşanma veya ayrılık davası açılınca eşlerin geçimi ve çocukların bakımına ilişkin geçici önlemleri; m.175-178 yoksulluk nafakasını ve boşanmanın mali sonuçlarını; m.182 ve m.327-331 çocuk bakım giderlerine katılmayı düzenler. Ayrı yaşama hakkı bulunan eş yönünden TMK m.197 de bağımsız geçici koruma sağlayabilir.

Ergin çocuğun eğitimi devam ediyorsa TMK m.328/2 kapsamındaki bakım borcu; üstsoy, altsoy ve kardeşler arasındaki yardım yükümü için TMK m.364-366 gündeme gelir. 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruma dosyasında ise nafakaya daha önce hükmedilmemişse şiddet mağduru lehine tedbir nafakası değerlendirilebilir.

Boşanma davasında tedbir nafakası — TMK m.169

Boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkim, dava süresince eşlerin barınma ve geçimi ile çocukların bakım ve korunması için gerekli geçici önlemleri alır. Tedbir nafakası nihai boşanma sonucunu beklemeden temel ihtiyaçların ve çocuğun düzeninin korunmasını amaçlar.

Bu aşamada kesin kusur tespiti kural olarak beklenmez; ihtiyaç ve ödeme gücü güncel verilerle incelenir. Eş için ve çocuk için belirlenen geçici tutarlar karar metninde ayrı gösterilmeli; başlangıç tarihi, alacaklı ve ödeme dönemi açık okunmalıdır.

Boşanma davası açmadan ayrı yaşamada tedbir nafakası — TMK m.197

Ortak hayat eşin kişiliğini, ekonomik güvenliğini veya ailenin huzurunu ciddi biçimde tehlikeye düşürüyorsa ayrı yaşama hakkı ve evlilik birliğinin devamı sırasında geçime katkı talebi gündeme gelebilir. Bu yol, boşanma davası içinde verilen TMK m.169 tedbirinden farklı bir hukuki temele dayanır.

Ayrı yaşamanın haklı nedeni, tarafların geçim katkısı, konut ve çocukların düzeni somutlaştırılır. Salt farklı adreste bulunmak her talebi otomatik kabul ettirmez; ayrı yaşama olgusu ile ekonomik ihtiyaç belgelenir.

6284 sayılı Kanun kapsamında tedbir nafakası

Şiddet uygulayan kişi aynı zamanda ailenin geçimini sağlıyor veya katkıda bulunuyorsa ve daha önce nafakaya hükmedilmemişse, 6284 sayılı Kanun kapsamında şiddet mağdurunun yaşam düzeyi gözetilerek tedbir nafakası kararı verilebilir. Bu koruma, boşanma davasının açılmış olmasına bağlı değildir.

Uzaklaştırma, konut tahsisi ve nafaka tedbirleri aynı güvenlik planının farklı parçalarıdır. Acil şiddet riskinde nafaka delili toplamak için güvenliği tehlikeye atmak yerine kolluk, savcılık, aile mahkemesi ve ŞÖNİM gibi koruma yollarına başvurulmalıdır.

İştirak nafakası: çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılım

Velayeti kullanmayan ebeveyn, gücü oranında çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılır. İştirak nafakası velayet sahibi ebeveyne verilen bir ödül değil, çocuğun barınma, beslenme, eğitim, sağlık ve gelişim ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik haktır.

Anne veya baba olmak tek başına sabit bir tutar yaratmaz. Çocuğun yaşı ve gerçek giderleri, ebeveynlerin hayat koşulları, ödeme güçleri, bakım emeği ve varsa çocuğun gelirleri birlikte değerlendirilir.

Çocuk giderleri: okul, sağlık, barınma ve sosyal gelişim

Düzenli çocuk bütçesinde konuttan çocuğa düşen pay, gıda, giyim, okul, servis, kırtasiye, sağlık, ilaç, bakım ve yaşına uygun sosyal etkinlik giderleri bulunabilir. Masraflar yalnız fiş toplamı değildir; sürekliliği ve çocuğun önceki yaşam düzeni de önemlidir.

Özel okul, terapi, kurs, spor, cihaz veya olağanüstü sağlık gideri her dosyada otomatik kabul edilmez. Gereklilik, tarafların önceki ortak kararı, ödeme gücü, alternatifler ve çocuğun üstün yararı belgelerle açıklanmalıdır.

Ortak velayette ve kişisel ilişki kurulurken nafaka

Ortak velayet veya çocuğun iki ebeveynle geniş zaman geçirmesi iştirak nafakasını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Gelir farkı, sabit konut ve okul giderleri, fiilî bakım süresi ve doğrudan karşılanan masraflar birlikte değerlendirilir.

Kişisel ilişkinin engellenmesi de nafaka ödemesini tek taraflı durdurma hakkı vermez. Çocukla görüşme kararının uygulanması ile çocuk için mali katkı ayrı hukuki yükümlülüklerdir ve ayrı yollarla takip edilir.

Ergin çocuğun eğitimi sürüyorsa nafaka

Bakım borcu kural olarak çocuk ergin oluncaya kadar sürer. Çocuk ergin olduğu hâlde eğitimi devam ediyorsa, ana ve baba durum ve koşullara göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde eğitim sona erinceye kadar bakmakla yükümlü olabilir.

Erginlikle birlikte küçük çocuk adına yürüyen iştirak nafakasının hiçbir işlem olmadan aynı biçimde süreceği varsayılmamalıdır. Ergin çocuk talebini kural olarak kendi adına ileri sürer; eğitim planı, başarı ve devam durumu, makul süre, çalışma imkânı ve ebeveynlerin gücü dosyaya göre incelenir.

Yoksulluk nafakası: şartları nelerdir?

TMK m.175 uyarınca boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru diğer eşten daha ağır olmamak koşuluyla ve diğer eşin mali gücü oranında yoksulluk nafakası isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün boşanmada kusurlu olması ayrıca şart değildir.

Talep, yoksulluk, boşanma ile ekonomik düşüş arasındaki bağ, kusur dengesi ve ödeme gücü birlikte bulunmalıdır. Yalnız gelir farkı veya evlilik süresi tek başına nafaka hakkı doğurmaz; her unsur somut olay üzerinden değerlendirilir.

Yoksulluk kavramı ve çalışan eşin durumu

Yoksulluk için kanunda sabit bir gelir sınırı yoktur. Barınma, beslenme, sağlık, ulaşım ve zorunlu yaşam giderlerini karşılayacak düzenli ve yeterli gelirin bulunup bulunmadığı; yaş, sağlık, meslek, çalışma geçmişi ve malvarlığıyla birlikte değerlendirilir.

Çalışıyor olmak talebi otomatik engellemez; fakat düzenli gelirin zorunlu ihtiyaçları karşılaması ve tarafların gelirlerinin birbirine yakın olması yoksulluk şartını ortadan kaldırabilir. İradi olarak çalışmama veya geliri gizleme iddiaları soyut varsayımla değil delille incelenmelidir.

Erkek eş nafaka alabilir mi; kusur nasıl etkiler?

Nafaka hükümleri cinsiyete göre kurulmamıştır. Erkek eş de yoksulluk koşulu, kusur dengesi ve diğer eşin ödeme gücü oluştuğunda yoksulluk nafakası; dava sırasında ihtiyacı varsa tedbir nafakası talep edebilir.

Yoksulluk nafakası isteyen eşin kusuru diğer eşten daha ağırsa talep reddedilebilir; eşit kusur tek başına engel değildir. İştirak nafakası ve çocuk giderleri ise eşler arasındaki kusurun cezası olarak azaltılıp kaldırılamaz.

Ödeme gücü: maaşın ötesinde hangi veriler incelenir?

Mahkeme yalnız bordro rakamına bağlı değildir. Düzenli veya değişken gelir, serbest meslek ve şirket kazancı, kira getirisi, taşınmaz ve araçlar, banka hareketleri, sosyal güvenlik kayıtları, yaşam standardı, zorunlu borçlar ve bakmakla yükümlü olunan kişiler değerlendirilebilir.

İşsizlik veya düşük bordro tek başına ödeme gücünü sıfırlamaz; çalışma kapasitesi, işsizliğin süresi ve nedeni, fiilî yaşam standardı ve malvarlığı incelenebilir. Buna karşılık kendisi de temel ihtiyaçlarını karşılayamayacak durumda olan kişiye varsayımsal gelirle ölçüsüz yük kurulamaz.

Nafaka miktarı nasıl hesaplanır?

Türk hukukunda nafaka için herkese uygulanan resmî bir formül, asgari tarife veya maaşın belirli yüzdesi yoktur. Hâkim talep edilen nafaka türüne göre ihtiyacı, tarafların gerçek ödeme gücünü, yaşam koşullarını, paranın alım gücünü ve hakkaniyeti birlikte değerlendirir.

Sağlıklı hesap hazırlığı; aylık giderleri belgelemek, tek seferlik giderleri aya yaymamak, borçların amacını açıklamak ve net kullanılabilir geliri göstermekle başlar. Sitedeki hesaplama aracı karar tahmini değil, eksik veri ve bütçe kalemlerini görünür kılan hazırlık aracıdır.

Sosyal ve ekonomik durum araştırması ile deliller

Mahkeme tarafların sosyal ve ekonomik durumunu kolluk veya kurum yazılarıyla araştırabilir; SGK, tapu, araç, vergi ve diğer kayıtları isteyebilir. Ancak standart araştırma formu her zaman fiilî geliri veya gerçek gideri göstermeyebilir.

Bordro, hesap dökümü, vergi kaydı, kira sözleşmesi, faturalar, okul ve sağlık belgeleri, kredi ödeme planı ve şirket kayıtları iddiayla ilişkilendirilmelidir. Kişisel veriler yalnız gerekli ölçüde ve hukuka uygun yolla sunulmalıdır.

Nafaka talebi ne zaman ve nasıl ileri sürülür?

Tedbir nafakası boşanma veya ayrılık davası sürerken dilekçede ya da ihtiyaç sonradan ortaya çıkmışsa yargılama içinde istenebilir. Yoksulluk nafakası ve iştirak nafakası için talep sonucu, hak sahibi, tutar, başlangıç ve ödeme biçimi açık kurulmalıdır.

Hâkim bazı çocuk koruma ve geçici tedbirleri re'sen değerlendirebilse de belirsizliğe güvenmek doğru değildir. Her aylık gider ve gelir vakıası mümkün olduğunca delille eşleştirilmeli; talep miktarı ve artış yöntemi açık yazılmalıdır.

Görevli ve yetkili mahkeme

Nafaka uyuşmazlıklarında aile mahkemesi görevlidir; aile mahkemesi bulunmayan yerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla görev yapar. Boşanma davası içindeki talepler o dosyada incelenir.

Boşanma sonrasında açılacak nafaka davalarında TMK m.177, nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesini yetkili kabul eder. Yardım nafakası ve bağımsız çocuk nafakası gibi taleplerde özel yetki ve taraf sıfatı ayrıca kontrol edilmelidir.

Nafakanın başlangıcı, ödeme günü ve süresi

Başlangıç tarihi nafaka türüne, talep tarihine, ara karar veya nihai hükme göre değişir. Kararın hüküm fıkrasında hangi tarihten itibaren, kimin için, her ayın hangi döneminde ve hangi tutarın ödeneceği tereddütsüz bulunmalıdır.

Yoksulluk nafakasının kanunda belirli bir üst yıl sınırı bulunması ile şartlar sürdükçe irat biçiminde ödeme farklı konulardır. İştirak nafakası, yoksulluk nafakası ve eğitim dönemindeki bakım yükümü aynı sona erme kuralına tabi değildir.

2026 Anayasa Mahkemesi kararı ve güncel yürürlük durumu

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, E.2025/156 sayılı dosyada 4 Haziran 2026 tarihinde TMK m.175'teki “süresiz olarak” ibaresini görüşmüş; kamuya açıklanan sonuçta ibarenin oyçokluğuyla iptaline ve iptal hükmünün yürürlüğünün dokuz ay ertelenmesine karar verildiği bildirilmiştir. İnceleme yoksulluk nafakası kurumunun tamamına değil bu ibareye yöneliktir.

2 Eylül 2026 itibarıyla hukuki sonuç için gerekçeli kararın Resmî Gazete'de yayımı ve dokuz aylık yürürlük takvimi izlenmelidir. Nafakayı bütün dosyalarda beş yılla sınırlayan yürürlükte bir kanun yoktur; mevcut kararlar kendiliğinden sona ermez ve ödeme tek taraflı kesilemez.

Nafaka artışı ve gelecek yıllar için artış hükmü

Mahkeme veya anlaşmalı boşanma protokolü, irat biçimindeki nafakanın gelecek yıllarda hangi ölçütle artırılacağını belirleyebilir. Kararda TÜFE, on iki aylık ortalama veya başka bir yöntem yazıyorsa dönem, başlangıç ayı ve hesap tabanı aynen okunmalıdır.

Artış hükmü yoksa tutar sırf yeni yıl geldiği için kendiliğinden değişmez. İhtiyaçların ve ödeme gücünün değişmesi hâlinde nafaka artırım davası açılabilir; yalnız genel enflasyon değil somut gider ve gelir değişimi de gösterilmelidir.

Nafakanın azaltılması ve kaldırılması

Gelirde önemli ve kalıcı düşüş, çalışma gücünü etkileyen hastalık, yeni ve zorunlu bakım yükü ya da alacaklının gelirindeki esaslı artış; nafaka türüne göre azaltma veya kaldırma talebine dayanak olabilir. Her gelir azalması otomatik indirim sağlamaz.

Dava açılması mevcut ödeme yükümlülüğünü kendiliğinden askıya almaz. Önceki karardaki koşullar ile yeni koşullar tarih ve belgelerle karşılaştırılmalı; geçici, muvazaalı veya kişinin kendi tercihiyle yarattığı gelir kaybı ayrıca değerlendirilmelidir.

Kendiliğinden sona erme ile mahkeme kararıyla kaldırma farkı

İrat biçimindeki yoksulluk nafakası, alacaklının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümü hâlinde kanundaki koşullarla kendiliğinden sona erer. Bu hâllerin tarihini ve ödeme hesabını resmî kayıtla belirlemek gerekir.

Alacaklının evlenmeden fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması veya kanunda belirtilen diğer kaldırma nedenlerinde mahkeme kararı gerekir. İştirak ve yardım nafakalarının sona ermesi kendi kanuni şartlarına göre ayrıca incelenir.

Anlaşmalı boşanma protokolünde nafaka

Protokolde eş için yoksulluk nafakası ile çocuk için iştirak nafakası ayrı başlık ve tutarlarla yazılmalıdır. Alacaklı, ödeme günü, banka hesabı, artış yöntemi, başlangıç, sona erme hâli ve olağanüstü çocuk giderlerinin nasıl paylaşılacağı açık olmalıdır.

“Tarafların birbirinden nafaka talebi yoktur” gibi genel cümle, eşin gelecekteki talebi bakımından ciddi feragat tartışması yaratabilir. Çocuğun bakım hakkı ise ebeveynlerin kendi aralarındaki genel feragat beyanıyla kesin ve değişmez biçimde ortadan kaldırılamaz.

Boşanmadan sonra ilk kez nafaka isteme ve bir yıllık süre

Boşanmadan doğan yoksulluk nafakası talebi, boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren TMK m.178'deki bir yıllık zamanaşımı içinde ayrıca ileri sürülebilir. Önceki hüküm veya protokolde feragat bulunup bulunmadığı ve kusur tespitinin kapsamı ayrıca incelenir.

Çocuk için iştirak nafakası değişen ihtiyaç ve ebeveyn gücü nedeniyle sonradan da gündeme gelebilir; çocuğun hakkı eş nafakasıyla aynı feragat ve süre mantığına tabi değildir. Ergin çocuğun eğitim talebi de kendi adına ve ayrı şartlarla yürütülür.

Yardım nafakası: üstsoy, altsoy ve kardeşler

TMK m.364 uyarınca kişi, yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek üstsoyu, altsoyu ve kardeşlerine kanuni koşullarla nafaka vermekle yükümlü olabilir. Kardeşlerin yükümlülüğü ayrıca refah içinde bulunmalarına bağlıdır.

Yardım nafakası boşanma nafakası değildir. Talep edenin zorunlu ihtiyacı, yükümlülerin kanuni sırası, ödeme gücü ve diğer bakım borçları birlikte incelenir; sırf akrabalık otomatik ödeme kararı doğurmaz.

Yabancı para, altın veya endekse bağlı nafaka

Tarafların yabancı ülkedeki geliri veya anlaşması nedeniyle yabancı para ya da belirli bir endekse bağlı ödeme gündeme gelebilir. Para birimi, kur tarihi, banka masrafı, ödeme yeri ve artış yöntemi açık değilse takipte ciddi hesap uyuşmazlığı çıkabilir.

Altın veya farklı değer ölçüsüyle kurulan protokol hükümleri de belirlenebilirlik ve icra edilebilirlik yönünden ayrıca incelenmelidir. Mahkemece verilen hükmün ve döviz mevzuatının somut işlem tarihindeki hâli kontrol edilmeden genel bir geçerlilik sonucu çıkarılmamalıdır.

Nafaka nasıl ödenmeli ve ödeme nasıl ispatlanmalı?

Ödemeyi banka üzerinden, doğru alıcıya ve açıklamaya ay-yıl ile nafaka türünü yazarak yapmak ispatı kolaylaştırır. Birden fazla çocuk veya eş için ayrı kalemler varsa her ödemenin hangi borca ait olduğu açık gösterilmelidir.

Elden ödemede imzalı ve tarihli makbuz bulunmaması, ileride aynı ayın yeniden talep edilmesi riskini artırır. Kısmi ödeme, mahsup veya üçüncü kişiye yapılan harcamanın nafaka borcuna sayılıp sayılmayacağı tek taraflı varsayılamaz.

Nafaka ödenmezse icra takibi ve tazyik hapsi

Ara karar, ilam veya onaylı protokole dayanan ve vadesinde ödenmeyen nafaka için ilamlı icra yolu gündeme gelebilir. Aylık alacaklar, birikmiş tutar, yapılan ödemeler ve faiz hesabı dönem dönem gösterilmelidir.

İİK m.344'te nafaka hükmüne uymama bakımından şikâyet ve tazyik hapsi düzenlemesi vardır; bu sonuç otomatik ceza değildir ve usul, muacceliyet, tebligat, ödeme ile şikâyet süresi dosyadan kontrol edilir. Sonradan açılan azaltma davası birikmiş borcu kendiliğinden silmez.

Yabancı nafaka kararlarının Türkiye'de uygulanması

Yabancı mahkeme kararındaki nafaka hükmünün Türkiye'de zorla uygulanması kural olarak tenfiz değerlendirmesi gerektirir. Kararın kesinleşmesi, savunma hakkı, tebligat, kamu düzeni, karşılıklılık ve belgelerin onay-tercüme zinciri incelenir.

Yabancı boşanmanın nüfusa tescili, mali nafaka hükmünü kendiliğinden icra edilebilir kılmaz. Alacaklı ve borçlunun ülkeleri, uluslararası sözleşmeler ve tahsil edilecek malvarlığının bulunduğu yer ayrıca belirlenmelidir.

Üç örnek senaryo: neden tek formül yoktur?

Birinci senaryoda düzenli gelir sahibi fakat yüksek kira ve sağlık gideri bulunan eşin ihtiyacı ile diğer eşin net ödeme gücü karşılaştırılır. İkinci senaryoda iki çocuğun okul, servis ve terapi giderleri çocuk bazında ayrılır; velayet sahibinin fiilî bakım katkısı da dikkate alınır.

Üçüncü senaryoda bordrosu düşük görünen fakat şirket, araç ve yüksek harcama verileri bulunan yükümlünün gerçek ekonomik gücü araştırılır. Bu senaryolar tutar önermez; aynı maaşın farklı aile yapısı ve zorunlu giderlerde farklı sonuç doğurabileceğini gösterir.

Nafaka dosyasında en sık yapılan hatalar

Maaşın otomatik yüzdesini istemek, eş ve çocuk nafakasını tek tutarda birleştirmek, giderleri belgesiz ve toplu yazmak, artış dönemini belirtmemek ve mevcut kararı dava açınca kendiliğinden durmuş saymak yaygın hatalardır.

Ayrıca çocuğun erginliğini, yeniden evlenme tarihini, önceki feragat metnini, AYM kararının yürürlük takvimini veya ödeme açıklamalarını kontrol etmemek gereksiz takip ve dava riski doğurur. Dosya bir kronoloji, taraf bazlı gelir tablosu ve aylık gider envanteriyle hazırlanmalıdır.

Bütün nafaka türleri karşılaştırma tablosu

Aynı isim altında anılsalar da her türün hak sahibi, zamanı ve hukuki temeli farklıdır.

Nafaka miktarını etkileyen ölçütler

Başlangıç, değişiklik ve sona erme haritası

Nafaka delil matrisi

Örnek nafaka bütçesi — karar tahmini değildir

Aşağıdaki şablon tutar üretmez; mahkemeye sunulacak verilerin nasıl ayrıştırılabileceğini gösterir.

Hukuki dayanak ve editör notu

Türk Medeni Kanunu, Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 6284 sayılı Kanun ve konuya göre 5718 sayılı MÖHUK ile güncel içtihatlar birlikte değerlendirilir. Resmî bağlantıları Hukuki Kaynaklar sayfasında bulabilirsiniz.

Yayın, kaynak ve düzeltme ilkeleri →