Tanıma ve Tenfiz 2026: Yabancı Boşanma Kararının Türkiye'de Geçerliliği

Temel kontrol noktaları

• Tanıma ile tenfiz aynı sonuçları doğurmaz.
• Kesinleşme belgesi, kararın onaylı örneği, uygun tasdik/apostil ve Türkçe tercüme temel belge grubudur.
• Tanımada karşılıklılık aranmaz; tenfizde MÖHUK m.54'teki karşılıklılık koşulu kontrol edilir.
• Savunma hakkı, usulüne uygun tebligat ve Türk kamu düzenine açık aykırılık sınırlı incelemenin temel başlıklarıdır.

Tanıma, tenfiz ve idari tescil arasındaki fark

Tanıma, yabancı ilamın kesin hüküm veya kesin delil etkisini Türkiye'de kabul ettirir. Tenfiz, yabancı ilamdaki eda hükmünün Türkiye'de icra edilebilmesini sağlar. 5490 sayılı Kanun m.27/A'daki idari tescil ise yalnız belirli medeni hâl kararlarının nüfus kütüğüne işlenmesidir.

Boşanmanın tescili, yabancı karardaki nafaka, tazminat, velayet veya mal paylaşımı hükümlerini otomatik olarak icra edilebilir kılmaz. Her hüküm içeriğine göre ayrılmalıdır.

MÖHUK şartları ve revizyon yasağı

Mahkeme yabancı kararın esasını yeniden yargılamaz; MÖHUK'ta sayılan tanıma veya tenfiz engellerini inceler. Kararın yabancı makamca verilmesi, kesinleşmesi, savunma hakkı ve kamu düzeni başlıca konulardır.

Yanlış hukuk uygulandığı iddiası tek başına Türk mahkemesinin davayı baştan görmesine izin vermez. Kamu düzeni istisnası dar ve somut sonuç üzerinden uygulanmalıdır.

Karşılıklılık hangi işlemde aranır?

MÖHUK m.54 uyarınca tenfizde kanuni, sözleşmesel veya fiilî karşılıklılık koşulu gündeme gelir. Bu koşul devletler arası uygulamaya ilişkindir; tarafların vatandaşlığına dair basit bir yasak değildir.

Tanıma bakımından MÖHUK m.58, m.54'ün karşılıklılık bendini dışarıda bırakır. Bu nedenle yalnız medeni hâl etkisinin tanınmasında karşılıklılık aranmaz.

Kesinleşme, apostil, tasdik ve tercüme

Kararın verildiği ülke hukukuna göre kesinleştiğini gösteren belge gerekir. Karar üzerindeki 'final' ifadesi veya e-posta çıktısı her ülkede tek başına yeterli olmayabilir.

Apostil, belgenin içeriğinin doğru olduğunu değil imza ve makam zincirini doğrular. Ülke Lahey Apostil Sözleşmesi kapsamında değilse konsolosluk/diplomatik tasdik zinciri gerekebilir. Tercüme ve onay biçimi başvurulan makamın kuralına göre hazırlanır.

Savunma hakkı ve yabancı tebligat

Aleyhine tenfiz istenen tarafın yabancı yargılamaya usulüne uygun çağrılmadığı veya temsil edilmediği iddiası MÖHUK sınırlarında incelenir. Yabancı kararın gıyapta verilmesi tek başına ret nedeni değildir; bildirim ve savunma imkânı önemlidir.

Tebligat belgesi, tercüme, adres ve yabancı mahkeme dosyasındaki teslim kayıtları baştan hazırlanmalıdır. Türkiye'deki tanıma-tenfiz davasında da karşı tarafa usulüne uygun tebligat gerekir.

5490 sayılı Kanun m.27/A ile dava açmadan tescil

Yabancı adli veya idari makamın boşanma, butlan, iptal ya da evliliğin mevcut olup olmadığının tespitine ilişkin kesinleşmiş kararı; yetkili makamca verilmiş ve Türk kamu düzenine açıkça aykırı değilse idari tescile konu olabilir.

Kural tarafların bizzat veya vekilleri aracılığıyla birlikte başvurusudur. Taraflardan biri ölmüş veya yabancıysa Türk vatandaşı olan diğer taraf ya da vekili kanundaki koşullarla tek başına başvurabilir. İdari talep reddedilirse MÖHUK uyarınca mahkemede tanıma yolu açıktır.

Yabancı eş bulunamıyor veya başvurmuyorsa

Her iki taraf Türk vatandaşıysa ve birlikte idari başvuru yapılamıyorsa tek taraflı m.27/A yolu kural olarak kullanılamaz; tanıma davası gerekir. Davalının adresi bilinmiyorsa adres araştırması ve son çare tebligat usulleri uygulanır.

Taraflardan biri yabancıysa Türk vatandaşı diğer taraf m.27/A'daki 2020 değişikliği kapsamında tek başına idari başvuru yapabilir. Mavi kart veya vatandaşlık geçmişi gibi özel durumlar başvuru makamından doğrulanmalıdır.

Türkiye'ye gelmeden vekâlet ve konsolosluk işlemleri

Taraflar birçok işlemi özel yetkili vekâletnameyle avukat aracılığıyla yürütebilir. Vekâletname Türk konsolosluğunda veya yabancı noter önünde düzenlenip ülkeye göre apostil/tasdik ve tercümeyle kullanılabilir.

Boşanma, tanıma-tenfiz, nüfus ve tahsil yetkilerinin metinde açık bulunması gerekir. Mahkemenin somut dosyada bizzat açıklama isteme yetkisi saklıdır.

Nafaka ve tazminatın tenfizi

Yabancı kararın belirli, muaccel ve icra edilebilir nafaka/tazminat hükmü tenfiz kararıyla Türkiye'de ilamlı icraya konu olabilir. Birikmiş ve gelecekteki dönemler, faiz, para birimi ve kararın icra kabiliyeti ayrı incelenir.

Sadece boşanmanın tanınması bu alacakların tahsilini sağlamaz. Uluslararası nafaka sözleşmeleri ve ülke bağlantısı ayrıca yol sunabilir.

Velayet, kişisel ilişki ve çocuğun üstün yararı

Yabancı karardaki velayet ve kişisel ilişki hükümlerinin Türkiye'deki etkisi tanıma/tenfiz ve çocuğun güncel üstün yararıyla birlikte değerlendirilir. Değişen koşullar veya acil güvenlik riski yeni tedbir gerektirebilir.

Uluslararası çocuk kaçırma iddiası, olağan tanıma-tenfiz dosyasından farklı ve zaman duyarlı iade prosedürü doğurabilir.

Mal paylaşımı ve Türkiye'deki taşınmaz

Yabancı boşanma kararı mal rejimini sona erdirse bile Türkiye'deki malvarlığının tasfiyesi ayrıca uygulanacak hukuk, münhasır yetki ve karar içeriği yönünden incelenir. Türkiye'deki taşınmazın aynına ilişkin hükümler özel yetki sorunları doğurabilir.

Karar yalnız evliliği sona erdiriyorsa, mal paylaşımına ilişkin yeni talep için süre ve uygulanacak hukuk ayrıca belirlenir.

Ülkelere göre belge farklılıkları

Kesinleşme şerhinin adı, apostil makamı ve kararın idari ya da yargısal niteliği ülkeye göre değişir. Belgeyi Türkiye'ye göndermeden önce karar, kesinleşme, apostil/tasdik ve tercüme sütunlarıyla ülke özelinde kontrol edilmelidir.

Adar Hukuk'un yabancı karar belge haritası sık kullanılan ülkeler için başlangıç listesi sunar; belge talebi güncel konsolosluk ve mahkeme uygulamasından teyit edilir.

Tanıma, tenfiz ve idari tescil karşılaştırması

Hukuki dayanak ve editör notu

Türk Medeni Kanunu, Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 6284 sayılı Kanun ve konuya göre 5718 sayılı MÖHUK ile güncel içtihatlar birlikte değerlendirilir. Resmî bağlantıları Hukuki Kaynaklar sayfasında bulabilirsiniz.

Yayın, kaynak ve düzeltme ilkeleri →