Tenkis davası nedir?

Tenkis neden bir eşitleme davası değildir?

Tenkis her mirasçıyı aynı miktarda mal sahibi yapmayı amaçlamaz. Korunan değer kanundaki saklı paydır. Miras payı ile saklı pay aynı oran değildir; her yasal mirasçı da saklı paylı mirasçı sayılmaz. Net tereke ve hesaba katılacak kazandırmalar belirlenmeden yalnız devredilen taşınmazın bugünkü bedelinden hareketle ihlal bulunduğu söylenemez.

Hangi mirasçının saklı payı vardır?

Saklı pay ile yasal miras payı aynı oran değildir. Altsoy, ana ve baba ile sağ kalan eş bakımından Türk Medeni Kanununun belirlediği koruma esas alınır. Eşin saklı payı birlikte mirasçı olduğu gruba göre değişir. Kardeşlerin sırf yasal mirasçı olmaları saklı pay sahibi olduklarını göstermez. Önce aile ağacı ve ölüm tarihinde hayatta olan kişiler belirlenmeden bir oran tablosu oluşturulmamalıdır.

Önceden ölen bir çocuk, evlat edinme, soybağı ve mirastan feragat sonucu değiştirebilir. Sağ kalan eşin mal rejiminden doğabilecek alacağı ise miras payından önce ayrıca değerlendirilir. Tapunun tamamını tereke sayarak doğrudan çocuk sayısına bölmek, hem terekenin büyüklüğünü hem de ihlal hesabını yanlışlaştırabilir.

Hesapta ölüm tarihi ile karar tarihi neden ayrılır?

Tenkis hesabı yalnız bugünkü taşınmaz fiyatının paylaştırılması değildir. Önce mirasın açıldığı andaki varlık ve borç tablosu, kanunen eklenecek kazandırmalar ve tasarruf edilebilir kısım belirlenir. Hangi malın hangi tarihte değerlendirileceği ve uygulanan oran raporda açıkça gösterilmelidir. Bilirkişinin tek bir toplam rakam vermesi denetlenebilir hesap kurmaya yetmez.

Bölünemeyen mal ve seçimlik hak söz konusu olduğunda sonuç para ödenmesi biçiminde de kurulabilir. Bu nedenle ilk hesabın dayandığı mirasın açılması tarihi ile karar aşamasındaki değerleme birbirine karıştırılmaz. Değer artışının tümünün mirasçıya veya kazandırma alıcısına yazıldığı basit hesaplar uyuşmazlığın hukuki yapısını yansıtmayabilir.

Bağış listesi nasıl hazırlanır?

Mirasbırakanın yaptığı her ödeme tek başına tenkise tabi bir kazandırma değildir. İşlemin karşılıksız niteliği, kime yapıldığı, tarihi, kanundaki sınıflandırması ve tereke üzerindeki etkisi ayrı incelenir. Eğitim ve geçim giderleriyle bir taşınmazın karşılıksız devri aynı torbaya konulmaz. Banka hesabından para çıkmış olması, para alan kişinin kesin bağışlandığını göstermeye yetmez.

İnceleme dosyasında bağışlanan mal, alıcı, işlem tarihi, görünür hukuki sebep, karşılık iddiası, tahmini değer ve delil kaynağı kaydedilir. Birden fazla kazandırmada tenkiste sıra kuralları uygulanır; istenen kişiye rastgele dava açıp toplam ihlalin tümünü ondan talep etmek her olayda doğru değildir.

Bir yıllık ve on yıllık süreyi nasıl okumalısınız?

TMK 571 uyarınca saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl; vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer tasarruflarda mirasın açılmasından itibaren on yıllık üst sınır söz konusudur. Öğrenmenin içeriği, yalnız ölümden haberdar olmakla aynı tutulmamalıdır. Öğrenmeyi gösteren yazışma, vasiyetname tebliği veya tapu araştırması dosya kronolojisine eklenir.

Bu süreler anlatılırken muris muvazaası, vasiyetnamenin iptali ve denkleştirme taleplerinin aynı takvime tabi olduğu izlenimi verilmemelidir. Aynı aile olayında birden fazla sebep varsa her istem için ayrı süre değerlendirmesi yapılır. Arabuluculuk veya başka bir başvurunun etkisi de o uyuşmazlık ve ilgili düzenleme üzerinden ayrıca belirlenir.

Temsili hesap ve dosya hazırlığı

İki çocuk ve sağ kalan eş bulunan bir ailede bütün malvarlığının üçüncü kişiye bırakıldığı varsayılsın. İlk yapılacak iş bütün malları otomatik olarak geri istemek değil, net terekeyi, eşin ayrı alacaklarını, her mirasçının yasal ve saklı payını ve başka kazanımlarını belirlemektir. Aynı sayıda mirasçı bulunan iki ailede borçlar ve mal rejimi nedeniyle sonuç değişebilir.

Mirasçılık belgesi, ölüm kaydı, vasiyetname ve açılma evrakı, tapu işlem örnekleri, banka kayıtları, bilinen borçlar ve önceki kazandırmalar birlikte sunulur. Davacının amacı belirli bir evi almaksa tenkis yolunun bu fiziksel sonucu her zaman sağlamayacağı açıklanır. Hukuki hedef saklı pay ihlalini gidermektir; aile içi eşitliği soyut biçimde yeniden kurmak değildir.

Mirasçının önceki kazanımları da görünür olmalı

Saklı payı zedelendiğini söyleyen kişinin mirasbırakandan daha önce elde ettiği kazandırmalar hesap açısından önemli olabilir. Davacı lehine ödenen konut bedeli, karşılıksız para aktarımı veya başka bir tasarruf tespit edildiğinde bunun hukuki niteliği ve hesap etkisi incelenir. Davacıya yapılan her ödeme otomatik olarak saklı paydan mahsup edilemeyeceği gibi, bu bilgilerin hiç gösterilmemesi de sağlıklı değildir.

Çalışma tablosu sadece davalıya yapılan kazandırmaları değil tüm ilgili kazanımları aynı yöntemle gösterir. Malın kimin adına alındığı, parayı kimin sağladığı, amaç ve tarih belgelenir. Bu yöntem, ilk bakışta çok büyük görünen ihlalin neden değişebildiğini veya ek incelemeyle daha ağır bir ihlal bulunabileceğini açıklar.

Bilirkişi hesabında hangi sorular sorulmalı?

Raporda net terekenin hangi kalemlerle oluşturulduğu, hangi borçların düşüldüğü, hangi kazandırmaların eklendiği ve yasal paydan saklı paya nasıl geçildiği denetlenmelidir. İsim ve oran hatası, malın iki kez hesaba katılması, yanlış tarihli değerleme veya ilgisiz borcun düşülmesi sonuca doğrudan etki edebilir. Raporun yalnız son sayfasındaki tutara bakmak yeterli değildir.

İtiraz varsa her hata somut kalem ve dayanak belgeyle gösterilir. Bütün raporu kabul etmiyorum biçimindeki açıklama yerine belirli taşınmazın neden terekeye ait olduğu, borcun niçin iki defa yazıldığı veya eşin ayrı alacağının nasıl etkili olduğu anlatılır. Hukuki sınıflandırma ile teknik değerleme soruları ayrı tutulur.

Karar öncesi uzlaşma hesabı

Taraflar anlaşma düşünüyorsa yalnız bugünkü satış fiyatı üzerinde pazarlık yapmak yerine hukuki hesabın dayanakları açık tutulmalıdır. Ödeme tarihi, taşınmazın kimde kalacağı, tapu ve vergi işlemleri, mevcut dava ve tedbirlerin durumu anlaşmanın uygulamasını etkiler. Bir kişinin aldığı para karşılığında hangi talebinden ne kapsamda vazgeçtiği belirsiz bırakılmamalıdır.

Başka mirasçıların hakları veya devam eden farklı dava varsa bunlar da ayrıca gösterilir. İki taraf arasındaki anlaşmanın bütün tereke uyuşmazlıklarını otomatik olarak sona erdirdiği varsayılmaz. Özellikle küçük mirasçı, temsil sorunu veya yabancı malvarlığı unsurunda ek hukuki koşullar bulunabilir.

Sık sorulan sorular