TMK Madde 164 – Madde Metni
Madde 164 – Eşlerden biri, evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemek maksadıyla diğerini terk ettiği veya haklı bir sebep olmadan ortak konuta dönmediği takdirde ayrılık, en az altı ay sürmüş ve bu durum devam etmekte ve istem üzerine hâkim veya noter tarafından yapılan ihtar sonuçsuz kalmış ise; terk edilen eş, boşanma davası açabilir. Diğerini ortak konutu terk etmeye zorlayan veya haklı bir sebep olmaksızın ortak konuta dönmesini engelleyen eş de terk etmiş sayılır.
Davaya hakkı olan eşin istemi üzerine hâkim veya noter, esası incelemeden yapacağı ihtarda terk eden eşe iki ay içinde ortak konuta dönmesi gerektiği ve dönmemesi hâlinde doğacak sonuçlar hakkında uyarıda bulunur. Bu ihtar gerektiğinde ilân yoluyla yapılır. Ancak, boşanma davası açmak için belirli sürenin dördüncü ayı bitmedikçe ihtar isteminde bulunulamaz ve ihtardan sonra iki ay geçmedikçe dava açılamaz.
TMK Madde 164 Gerekçesi
İlk düzenlemenin resmî madde gerekçesi — tam metin
Yürürlükteki Kanunun 132 nci maddesini karşılamaktadır.
Maddede iki önemli değişiklik yapılmıştır. Yürürlükteki maddede üç ay olarak öngörülmüş olan terk süresi altı aya çıkarılmıştır. Sürenin uzatılması, ortak konutu terk etmiş olan eşe düşünme süresi olarak daha fazla zaman sağlayacaktır. Pek de önemli olmayan sebeplerle ortak konutu terk eden eşler, zaman geçtikçe yaptıkları davranışın doğru olmadığını, böyle bir sebeple evliliği sona erdirmenin giderilmesi (telafisi) mümkün olmayacak bir hata olacağını anlayacaklardır. Kaynak Kanunda bu süre iki yıl olarak öngörülmüştür.
İkinci değişiklik ihtardan sonra dava açılabilmesi için aranan sürenin bir aydan iki aya çıkarılmış olmasıdır. Eğer davada haklı olan eş, terk eden eşin eve dönmesinin yararlı olacağına inanıyorsa, mahkeme kanalıyla dördüncü ayın sonunda, iki ay içerisinde ortak konuta dönmesi için ihtarda bulunabilecektir. Maddede ayrıca bu ihtarın gerektiğinde ilân yoluyla da yapılmasına imkân tanınmıştır.
TBMM, 21. Dönem, 1/611 esas numaralı Türk Medenî Kanunu Tasarısı; 723 sıra sayılı rapor · Madde 164 gerekçesi, basılı/PDF sayfa 72 · Kontrol: 14 Eylül 2026
Adalet Komisyonundaki değişikliğin gerekçesi — ilgili paragrafın tam metni
Tasarının 164 üncü maddesinin ikinci fıkrasındaki "Şu kadar ki" ibaresi "Ancak," şeklinde değiştirilmiştir.
TBMM Adalet Komisyonu Raporu, 21.06.2001, Karar No. 17; S. Sayısı 723 · Madde 164 değişikliği, basılı/PDF sayfa 312 · Kontrol: 14 Eylül 2026
TMK Madde 164 ile İlgili Yargıtay Kararları
Eşini terke zorlayan kişinin dava hakkı
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
2017/2727 E. · 2020/846 K. · 4 Kasım 2020
Hukuki mesele: Ortak konutu terk etmeye zorlayan eşin terke dayalı boşanma davası açıp açamayacağı.
Madde ile ilişkisi: Fiilen evden ayrılan eş ile hukuken terk etmiş sayılan eşin ayrımını ve dava hakkını açıklar.
Karar özeti: Kurul çoğunluğu, diğer eşe sürekli hakaret ederek onu evden ayrılmaya zorlayan davacıyı terk eden eş konumunda kabul etti. Bu kişinin terke dayalı dava hakkının bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine ilişkin direnme kararını onadı. Ayrı tedbir nafakasının kaldırılması talebi yönünden ise eksik harç nedeniyle bozma kararı verdi.
Resmî karar metni ↗ · Belge: 638379900 · Kontrol: 13 Eylül 2026
Maddenin Uygulamadaki Anlamı
Adar Hukuk açıklaması · kanun, gerekçe veya karar alıntısı değildir.
Evden fiziksel olarak ayrılmak tek başına hukuken terk eden tarafı belirlemez. Diğerini ayrılmaya zorlayan veya dönüşünü haksız biçimde engelleyen eşin davranışı da kanunun açık ölçütüdür.
İlgili TMK Maddeleri
Bu Konudaki Rehberler
Kaynaklar ve Güncelleme Bilgileri
Madde metni, UYAP Mevzuat’taki 4721 sayılı Kanunun 14 Eylül 2026 tarihinde erişilen konsolide metninden alınmıştır. Mevzuat Bilgi Sistemi PDF adresine bu taramada erişilemediği için erişilebilir resmî konsolide UYAP yayımı esas alınmıştır.
Kaynak kontrolü, hukukçu onayı ve mevzuatın değişiklik tarihi ayrı bilgilerdir. Bu sayfa için ayrıca verilmiş bir hukukçu onayı kaydı bulunmamaktadır. Metinler kendiliğinden güncellenmez.
TMK tam metnini okuyun →