TMK Madde 59 – Madde Metni
Madde 59 – Dernekler, kuruluş bildirimini, dernek tüzüğünü ve gerekli belgeleri yerleşim yerinin bulunduğu yerin en büyük mülkî amirine verdikleri anda tüzel kişilik kazanırlar.
Kuruluş bildiriminin içeriği ve gerekli belgelerin nelerden ibaret olduğu, yönetmelikte gösterilir.
TMK Madde 59 Gerekçesi
İlk düzenlemenin resmî madde gerekçesi — tam metin
Maddede derneklerin tüzel kişilik kazanması ve özellikle tüzel kişiliğin hangi anda kazanılmış olacağı düzenlenmektedir.
Birinci fıkrada derneklerin tüzel kişilik kazanma anı, kuruluş bildirimi, dernek tüzüğü ve gerekli belgelerin yerleşim yerindeki en büyük mülkî amire verildiği an olarak öngörülmektedir. Bu itibarladır ki, derneklerin tüzel kişilik kazanmasında "normatif bildirim sistemi" benimsenmiş olmaktadır. Böylece de yürürlükteki Kanunun kabul etmiş olduğu "serbest kuruluş sistemi" değiştirilmiş olmaktadır.
TBMM, 21. Dönem, 1/611 esas numaralı Türk Medenî Kanunu Tasarısı; 723 sıra sayılı rapor · Madde 59 gerekçesi, basılı/PDF sayfa 51 · Kontrol: 14 Eylül 2026
TMK Madde 59 ile İlgili Yargıtay Kararları
Organlarını oluşturmamış derneğin davada temsili
Yargıtay 8. Hukuk Dairesi
2017/13482 E. · 2018/18469 K. · 12 Kasım 2018
Hukuki mesele: Henüz yetkili organlarını oluşturmayan derneğin fesih davasında kim tarafından temsil edileceği.
Madde ile ilişkisi: Tüzel kişiliğin kuruluş belgelerinin teslimi anında kazanılması ile fiil ehliyeti için organ gerekliliğini birbirinden ayırır.
Karar özeti: Daire, derneğin kuruluş belgelerinin verilmesiyle tüzel kişilik kazandığını; ancak TMK 49 uyarınca fiil ehliyetinin gerekli organlara sahip olmakla doğduğunu belirtti. Feshi istenen dernek henüz yetkili organlarını oluşturmadığından, davada kurucular kurulunun muhatap alınması ve temsil yetkisinin belgelendirilmesi gerektiği gerekçesiyle dosyayı geri çevirdi.
Resmî karar metni ↗ · Belge: 455652400 · Kontrol: 14 Eylül 2026
Derneğin tüzel kişilik ve dava ehliyeti
Yargıtay 18. Hukuk Dairesi
2015/18782 E. · 2015/18992 K. · 22 Aralık 2015
Hukuki mesele: Tüzel kişilik kazanmış derneğin genel kurul kararıyla açtığı davayı işlemsiz bırakabilmesi.
Madde ile ilişkisi: Kuruluş bildirimi, tüzük ve belgelerin teslimiyle tüzel kişilik kazanılmasının dava ehliyetine sonucunu açıklar.
Karar özeti: Daire, derneğin TMK 56'daki unsurları taşıyan bir kişi topluluğu olduğunu ve kuruluş belgelerinin teslimiyle tüzel kişilik kazandığını açıkladı. Tüzel kişiliğe sahip derneğin dava ehliyetinin, kanuna ve tüzüğe aykırı olmamak koşuluyla davayı takip etmeme kararını da kapsadığını belirterek genel kurul kararının iptalini doğru bulmadı ve hükmü bozdu.
Resmî karar metni ↗ · Belge: 195735000 · Kontrol: 14 Eylül 2026
Maddenin Uygulamadaki Anlamı
Adar Hukuk açıklaması · kanun, gerekçe veya karar alıntısı değildir.
Derneğin tüzel kişiliği, kuruluş bildirimi, tüzük ve gerekli belgelerin yetkili mülkî amire verilmesiyle kazanılır. Kütüğe kayıt veya sonraki idarî inceleme, kanunda belirlenen bu kazanma anının yerine geçmez.
İlgili TMK Maddeleri
Kaynaklar ve Güncelleme Bilgileri
Madde metni, UYAP Mevzuat’taki 4721 sayılı Kanunun 14 Eylül 2026 tarihinde erişilen konsolide metninden alınmıştır. Mevzuat Bilgi Sistemi PDF adresine bu taramada erişilemediği için erişilebilir resmî konsolide UYAP yayımı esas alınmıştır.
Kaynak kontrolü, hukukçu onayı ve mevzuatın değişiklik tarihi ayrı bilgilerdir. Bu sayfa için ayrıca verilmiş bir hukukçu onayı kaydı bulunmamaktadır. Metinler kendiliğinden güncellenmez.
TMK tam metnini okuyun →