01 • DOSYAYI TANIMLAYIN
Almanya’dan Türkiye’de dava ile Alman kararının tanınmasını ayırın
Almanya’da boşanma henüz gerçekleşmediyse, Türkiye’de yeni bir boşanma davası açılıp açılamayacağı MÖHUK ve Türk Medeni Kanunu ölçütleriyle incelenir. Eşlerin Türk vatandaşlığı, varsa Alman vatandaşlığı, mutat meskenleri, son ortak yaşam merkezi ve Almanya’da daha önce açılan bir dava kronolojiye alınır. Eşin İstanbul’da olması ya da Türkiye’de ortak taşınmaz bulunması önemli olabilir; fakat tek başına bütün uyuşmazlığın Türkiye’de çözüleceği sonucunu vermez.
Alman mahkemesi boşanma kararı vermişse aynı evlilik için Türkiye’de yeniden boşanma davası açmak yerine kararın Türkiye’deki etkisi belirlenir. Yalnız nüfus kaydının güncellenmesi hedefleniyorsa 5490 sayılı Kanun m.27/A kapsamındaki idari tescil; şartlar oluşmuyorsa tanıma; Alman kararındaki nafaka veya para hükmü Türkiye’de icra edilecekse tenfiz değerlendirilir.
02 • BELGE SETİ
Scheidungsbeschluss, kesinleşme şerhi, apostil ve tercüme
Alman dosyasında karar çoğunlukla Scheidungsbeschluss olarak görülür. Kararın kesinleştiğini gösteren Rechtskraftvermerk veya ayrıca düzenlenen kesinleşme belgesi, işlem yolunu belirleyen temel kayıttır. Karar metni, kesinleşme kaydı, varsa apostil sayfası ve tüm ekler bir bütün olarak incelenmelidir. Kararın yalnız ilk sayfası ya da mahkeme portalından alınmış doğrulanmamış ekran görüntüsü yeterli kabul edilmemelidir.
Berlin Başkonsolosluğunun resmî bilgi notu; kesinleşmiş karar, apostil, Türkçe tercüme, taraf kimlikleri ve başvuru koşullarını ayrı ayrı listeler. Çok vatandaşlık durumunda yabancı vatandaşlığın Türk nüfusuna bildirilmiş olması ve Alman kararıyla Türk kaydındaki kişinin aynı kişi olduğunun gösterilmesi önem taşır. Belge listesi başvurunun yapılacağı Berlin, Köln, Düsseldorf, Frankfurt, Münih, Hamburg, Stuttgart veya diğer görevli temsilciliğin güncel duyurusundan yeniden doğrulanmalıdır.
- Kararın tüm sayfaları ve karar makamı
- Kesinleşme şerhi veya belgesi
- Karar ve kesinleşme belgesi için gereken apostil kontrolü
- Yetkili tercüme ve kimlik/ad-soyad eşleştirmesi
- Devam eden veya reddedilmiş Türkiye dosyasının araştırılması
03 • KONSOLOSLUK
Konsoloslukta vekâletname vermek ile boşanma tescili yapmak farklıdır
Türkiye’deki avukata boşanma, tanıma-tenfiz, nüfus işlemleri, velayet, nafaka veya mal rejimi için özel yetkili vekâletname Türk başkonsolosluğunda düzenlenebilir. Randevu türü noterlik işlemidir; avukatın kimlik ve baro bilgileri ile istenen özel yetkiler önceden hazırlanmalıdır. Fotoğraf şartı ve nüsha sayısı, somut vekâlet kapsamı ve temsilciliğin güncel uygulamasına göre teyit edilir.
Yabancı boşanma kararının idari tescilinde iki Türk tarafın birlikte veya birbirini izleyen şekilde başvurması kuraldır. Berlin resmî notunda, ayrı başvuruların aynı dış temsilcilikte ve ilk başvurudan sonra 90 gün içinde tamamlanmasına ilişkin bilgi yer alır. Diğer tarafın yabancı, Mavi Kartlı veya ölmüş olması gibi özel hâllerde tek taraflı başvuru imkânı belgeyle kontrol edilir. Eski eş katılmıyorsa mahkemede tanıma seçeneği değerlendirilebilir.
04 • DURUŞMA PLANI
Almanya’dan Türkiye’ye gelmeden yürütülebilecek işlemler
Vekâletnameyle dava açma, dilekçe ve delil sunma, tebligatı takip etme ve pek çok duruşma işlemi avukat aracılığıyla yürütülebilir. Çekişmeli davada tarafın her celse Türkiye’ye gelmesi kural değildir; fakat mahkeme bizzat dinleme veya isticvap kararı verirse katılım biçimi ayrıca planlanır. HMK m.149 kapsamında uzaktan katılım talep edilebilir, kabulü mahkemenin değerlendirmesindedir.
Anlaşmalı boşanmada hâkim tarafları bizzat dinlemelidir. Bu nedenle Almanya’dan tek günlük seyahat, uygun görülürse resmî ses-görüntü sistemiyle katılım veya davanın niteliğine uygun başka usul seçeneği dosya özelinde ele alınır. Avukatın protokolü sunması, tarafın irade açıklamasının yerine geçmez; kesin olarak hiç seyahat gerekmeyeceği söylenemez.
05 • ÇOCUK VE GELİR
Çocuk Almanya’da yaşıyorsa ve gelir euro ise
Çocuğun Almanya’daki düzenli yaşamı, okulu ve bakım çevresi mutat mesken değerlendirmesinde önemlidir. Türkiye’de boşanma davası bulunması, çocuğun kalıcı olarak Türkiye’ye taşınması veya yabancı velayet kararının uygulanması konusunda otomatik sonuç yaratmaz. Diğer ebeveynin haklarını ihlal eden götürme ya da geri getirmeme, 1980 Lahey Sözleşmesi kapsamında iade sürecini tetikleyebilir.
Almanya’daki ücret, sosyal ödeme veya serbest meslek geliri nafaka değerlendirmesinde belgelenebilir. Brüt maaşın tek başına eurodan TL’ye çevrilmesi yeterli değildir; net gelir, vergi, düzenli zorunlu giderler, çocukların ihtiyaçları ve ödeme gücü birlikte incelenir. Türkiye kararının Almanya’da veya Alman kararının Türkiye’de icrası için ayrıca ilgili tanıma/tenfiz ve icra rejimi araştırılır.
06 • İKİ ÜLKEDE MAL
Türkiye’de taşınmaz, Almanya’da ev veya emeklilik hakkı
Türkiye’deki tapulu taşınmaz, Almanya’daki konut, banka hesabı ve emeklilik bağlantılı değerler tek bir mal listesinde toplanır; fakat uygulanacak hukuk ve icra yolu her kalem için ayrı olabilir. MÖHUK m.15, evlilik tarihi, tarafların evlenme anındaki bağlantıları ve taşınmazın bulunduğu ülke birlikte değerlendirilir.
1 Ocak 2002 öncesi dönem, edinilmiş mallara katılma rejimi dönemi ve kişisel mal iddiaları ayrılır. Katılma alacağı, katkı payı ve değer artış payı aynı hesap değildir. Türkiye’deki taşınmaz için tapu ve kredi kaydı; Almanya’daki değer için edinme ve finansman belgeleri başlangıçta korunmalıdır.
