KISA CEVAP
Yurt dışında yaşamak Türkiye’de boşanma olanağını her durumda ortadan kaldırmaz; fakat Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi ve hangi yer mahkemesinde dava açılacağı dosyaya göre belirlenmelidir. Yabancı ülkede açılmış bir dava veya verilmiş karar varsa bu da baştan incelenir. Avukatla birçok işlem uzaktan takip edilebilir; anlaşmalı boşanmada tarafların dinlenmesi ve diğer şahsi işlemler için her dosyada Türkiye’ye hiç gelmeden sonuç sözü verilemez.
Resmî dayanak: 5718 sayılı MÖHUK — m.1, 14, 40–41 ve 50–59 (TBMM kanun metni) · Türk Medenî Kanunu — boşanma, yetki ve geçici önlemler · 6100 sayılı HMK — açık özel yetki ve yargılama hükümleri

Yeni boşanma davası mı, mevcut yabancı kararın uygulanması mı?
İlk soru, evliliğin başka ülkede zaten sona erip ermediğidir. Kesinleşmiş yabancı karar varsa Türkiye’de yeniden boşanma davasına girişmeden idari tescil veya tanıma yolu incelenmelidir. Yabancı ülkedeki dava henüz sürüyorsa dosyanın aşaması ve talepleri bildirilir. Aynı evlilik hakkında farklı ülkelerde yürüyen işlemler birbirinden habersiz planlanmamalıdır.
Hiç dava açılmamışsa eşlerin vatandaşlıkları, güncel ve önceki yerleşim yerleri, birlikte yaşadıkları ülke ve hedeflenen talepler belirlenir. Boşanma, nafaka, velayet ve malvarlığı tasfiyesinin aynı kanuni bağlantıya ve aynı mahkemeye tabi olduğu baştan kabul edilmez. Geçici koruma ihtiyacı da ana boşanma kararını beklemesi gerekmeyen ayrı bir değerlendirme olabilir.
Resmî dayanak: 5718 sayılı MÖHUK — m.1, 14, 40–41 ve 50–59 (TBMM kanun metni) · Berlin Başkonsolosluğu — yabancı boşanma kararlarının tescili, 23 Haziran 2025 · Türk Medenî Kanunu — boşanma, yetki ve geçici önlemler
Türkiye’de hangi mahkemede dava açılabilir?
MÖHUK m.40, Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisinde iç hukukun yer itibarıyla yetki kurallarına gönderme yapar. Türk Medenî Kanunu m.168’deki yerleşim yeri ve son ortak oturma yeri ölçütleri bu incelemede önem taşır. Yalnız avukatın ofisinin bulunduğu şehir veya nüfusa kayıtlı il, her dosyada yetkili yer anlamına gelmez.
Türk vatandaşlarının kişi hâli davalarında MÖHUK m.41’in uygulanabilmesi için yabancı ülke mahkemelerinde davanın açılmadığı veya açılamadığı koşulu ve kanundaki sıralama birlikte değerlendirilir. Türkiye’deki yetkili yer, sakin olunan yer ve son yerleşim yeri araştırılır; bunlar bulunmadığında Ankara, İstanbul veya İzmir seçeneği gündeme gelebilir. İki yabancı eşin durumu bu Türk vatandaşına özgü hükümle otomatik çözülemez.
Resmî dayanak: 5718 sayılı MÖHUK — m.1, 14, 40–41 ve 50–59 (TBMM kanun metni) · Türk Medenî Kanunu — boşanma, yetki ve geçici önlemler
Türk mahkemesinde dava açılması mutlaka Türk hukuku demek mi?
Yetkili mahkeme ile uyuşmazlığın esasına uygulanacak hukuk farklı sorulardır. MÖHUK m.14 boşanma ve ayrılık bakımından müşterek millî hukuk ve tarafların farklı vatandaşlıkta olması hâlindeki bağlantıları düzenler. Türk mahkemesinin yetkili olması, bu araştırmanın yapılmayacağı anlamına gelmez. Çifte vatandaşlık, vatandaşlık değişikliği ve mutat mesken bilgileri eksiksiz açıklanmalıdır.
Türkiye’nin taraf olduğu milletlerarası sözleşmeler saklıdır. Özellikle çocukların korunması, yetki ve nafaka gibi konularda uygulanabilir sözleşme hükümleri iç hukuk bağlantı kurallarından önce ayrıca incelenebilir. Mal rejimi ve Türkiye’deki taşınmazlar farklı değerlendirmeler doğurabilir. Bu nedenle “eşim yabancı, her konuda yalnız Türk hukuku uygulanır” veya bunun tersi biçiminde genel bir sonuç kurulmaz.
Resmî dayanak: 5718 sayılı MÖHUK — m.1, 14, 40–41 ve 50–59 (TBMM kanun metni) · HCCH — 1996 Çocukların Korunması Sözleşmesi
Vekâletname ve yurt dışı tebligat nasıl hazırlanır?
Avukata dava ve bağlantılı işlemler için uygun yetki verilmesi planlanır. Türk dış temsilciliğinde veya şartları incelenen yabancı makam önünde düzenlenecek belgede boşanma ve gereken diğer özel yetkiler açıklaştırılır. Fotoğraf, kimlik, tercüman, tasdik ve asıl belge koşulları görevli makamdan öğrenilir. Önceden verilmiş vekâletnamenin başlığına bakılarak yeterli olduğu varsayılmaz.
Diğer eşin gerçek ve güncel yabancı adresi ile mevcut vekili varsa bilgileri dosyaya sunulur. Tebligatın hangi uluslararası anlaşma veya usulle yapılacağı, tercüme ve belge nüshası ihtiyacı ülkeye göre belirlenir. Eşin yabancı ülkede olması onun savunma hakkının atlanmasını sağlamaz. Adres bilinmiyorsa araştırma ve uygun tebligat yolu gerçek durum açıklanarak planlanır.
Resmî dayanak: 6100 sayılı HMK — açık özel yetki ve yargılama hükümleri · Berlin Başkonsolosluğu — noterlik işlemleri ve avukat vekâletnamesi · Dışişleri Bakanlığı — konsolosluk işlemleri ve vekâletname soruları · 5718 sayılı MÖHUK — m.1, 14, 40–41 ve 50–59 (TBMM kanun metni)
Duruşma, protokol ve karar sonrası kayıtlar nasıl takip edilir?
Anlaşmalı ve çekişmeli boşanmanın katılım gereklilikleri aynı değildir. Türk hukukunun uygulandığı anlaşmalı boşanmada TMK m.166/3, hâkimin tarafları bizzat dinlemesini ve anlaşmayı uygun bulmasını gerektirir. Avukatın e-Duruşmaya katılabilmesi, eşin yurt dışından sıradan bir telefon görüşmesiyle bu koşulu yerine getirmiş sayılacağı anlamına gelmez. Katılım yöntemi dosyada önceden değerlendirilmelidir.
Çekişmeli dosyada avukat dilekçe, delil, tebligat ve duruşma takibini yürütebilir; mahkemenin tarafı dinleme veya ek işlem ihtiyacı ayrıca doğabilir. Karar sonrasında tebliğ, kanun yolu, kesinleşme ve nüfus işlemleri takip edilir. Türk boşanma kararının yaşanılan ülkede kayda geçirilmesi veya başka etkiler doğurması için o ülkenin kuralları ayrıca uygulanabilir; Türk kararının her yerde kendiliğinden aynı sonucu doğurduğu varsayılmaz.
Resmî dayanak: Türk Medenî Kanunu — boşanma, yetki ve geçici önlemler · 6100 sayılı HMK — açık özel yetki ve yargılama hükümleri · Adalet Bakanlığı — e-Duruşmanın işleyişi, 2 Ocak 2026 açıklaması · Dışişleri Bakanlığı — konsolosluk işlemleri ve vekâletname soruları
VARSAYIMSAL ÖRNEK
Varsayımsal örnek: yabancı dava başlamadan Türkiye planı
Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşı, yabancı eşiyle Türkiye’de dava açmayı düşünür. Önce son ortak yaşam yeri, Türkiye adres geçmişi ve yabancı ülkede dava açılıp açılmadığı incelenir. Yetkili yer belirlendikten sonra hangi hukukun ve çocukla ilgili hangi sözleşmenin uygulanacağı ayrıca değerlendirilir.
Örnek açıklama amacıyla oluşturulmuştur; gerçek dosya veya alınmış sonuç aktarımı değildir.
Hangi Belgeler Hazırlanabilir?
- Eşlerin kimlik, vatandaşlık ve varsa vatandaşlık değişikliği belgeleri
- Evlilik kaydı ve güncel nüfus bilgileri
- Güncel yabancı adresler ve Türkiye’deki son yerleşim bilgileri
- Varsa yabancı dava dilekçeleri, kararlar ve kesinleşme belgeleri
- Çocukların yaşam yeri, mevcut kararları ve ihtiyaçlarına ilişkin belgeler
- Talep ve iddialarla ilgili mevcut deliller ile uygun vekâletname
Önce mevcut yabancı dava veya karar ile eşlerin vatandaşlık ve yerleşim bilgileri incelenir. Bu bilgiler yeni dava gerekip gerekmediğini, milletlerarası yetkiyi ve uygulanacak hukuk araştırmasını belirler.
Yetkili makam ve başvuru yolu
Yeni boşanma davasında görevli ve yetkili Türk aile mahkemesi; başka ülkedeki dava, çocuk veya kayıt işlemlerinde ilgili ülkenin makamları. Mevcut yabancı karar bakımından idari tescil veya tanıma makamı ayrıca belirlenir.
Süre ve dosya aşaması
Dilekçelere cevap, delil sunma ve kanun yolu süreleri tebligat ve işlem türüne göre değişir. Özel boşanma sebepleri veya bağlantılı malvarlığı taleplerinde ayrı süreler bulunabilir; yurt dışında bulunmak süreleri kendiliğinden durdurmaz.
Vekâletname ve temsil
Boşanma ve gerekiyorsa bağlantılı tanıma-tenfiz, feragat, sulh veya başka özel işlemler için yetki metni ayrı değerlendirilir. Kullanılmayacak yetkiler otomatik eklenmez; dış temsilcilik veya yabancı belge şekil koşulları tamamlanır.
Kendiniz hazırlayabileceğiniz bilgiler
- Her iki ülkedeki mevcut dava ve kayıtları listeleyin.
- Evlilik, ayrılık, adres ve vatandaşlık değişikliği tarihlerini sıralayın.
- Boşanma yanında talep ettiğiniz çocuk, nafaka ve malvarlığı sonuçlarını ayrı belirtin.
Sık Sorulan Sorular
İki eş de yurt dışında yaşıyorsa Türkiye’de dava açmak kesin mümkün mü?
Her dosya için koşulsuz cevap verilemez. Vatandaşlık, yerleşim ve mutat mesken bağlantıları, yabancı ülkedeki dava ve MÖHUK m.40–41 koşulları incelenir. Türk vatandaşına özgü m.41, iki yabancı eşe otomatik uygulanmaz.
Resmî dayanak: 5718 sayılı MÖHUK — m.1, 14, 40–41 ve 50–59 (TBMM kanun metni) · Türk Medenî Kanunu — boşanma, yetki ve geçici önlemler
Avukata vekâlet verirsem anlaşmalı boşanmaya gelmem gerekmez mi?
Vekille takip, tarafların kanunen dinlenmesi gereken işlemin yerine otomatik geçmez. Türk hukukunun uygulandığı anlaşmalı boşanmada TMK m.166/3’teki bizzat dinlenme koşulu ve mahkemenin kabul ettiği usul ayrıca yerine getirilmelidir.
Resmî dayanak: Türk Medenî Kanunu — boşanma, yetki ve geçici önlemler · 6100 sayılı HMK — açık özel yetki ve yargılama hükümleri · Adalet Bakanlığı — e-Duruşmanın işleyişi, 2 Ocak 2026 açıklaması
Türk boşanma kararı yaşadığım ülkede kendiliğinden geçerli olur mu?
Kararın o ülkede nüfus kaydına geçirilmesi, tanınması veya uygulanması ilgili ülke hukuku ve uygulanabilir sözleşmelere göre incelenir. Türk kararının kesinleşmesi, bütün yabancı kayıtların otomatik güncellendiği anlamına gelmez.
Resmî dayanak: Dışişleri Bakanlığı — konsolosluk işlemleri ve vekâletname soruları · 5718 sayılı MÖHUK — m.1, 14, 40–41 ve 50–59 (TBMM kanun metni)
DOSYANIZIN KOŞULLARINI DEĞERLENDİRELİM
İki ülkedeki işlemleri
birlikte planlayın.
Avukat Türkiye’deki yetkiyi ve başvuru yolunu inceler, uygulanacak hukuk ve milletlerarası sözleşmeleri değerlendirir; vekâlet, tebligat, delil ve duruşma planını kurup verilen kapsamda dosyayı takip eder.
Sesli mesaj gönderebilirsiniz.
Resmî Kaynaklar
- 5718 sayılı MÖHUK — m.1, 14, 40–41 ve 50–59 (TBMM kanun metni)
- Türk Medenî Kanunu — boşanma, yetki ve geçici önlemler
- 6100 sayılı HMK — açık özel yetki ve yargılama hükümleri
- Berlin Başkonsolosluğu — noterlik işlemleri ve avukat vekâletnamesi
- Dışişleri Bakanlığı — konsolosluk işlemleri ve vekâletname soruları
- Adalet Bakanlığı — e-Duruşmanın işleyişi, 2 Ocak 2026 açıklaması
- HCCH — 1996 Çocukların Korunması Sözleşmesi
- Berlin Başkonsolosluğu — yabancı boşanma kararlarının tescili, 23 Haziran 2025