Finansman sözleşmesi nedir?

Satışa bağlı üçlü ilişki

Alıcı bir taşıt veya dayanıklı tüketim malı seçtiğinde satış bedelinin finansman şirketince karşılanması önerilebilir. Satıcı malı verir, finansman şirketi satıcıya ödeme yapar, alıcı ise ödeme planına göre şirkete borçlanır.6361 m. 39 bu yapının temelini oluşturur. Satış sözleşmesiyle finansman sözleşmesinin tarafları aynı değildir. Buna rağmen ekonomik bağlantı ve tüketici mevzuatı belirli haklar sağlayabilir. Şirketin logosunun mağazada bulunması her mağaza vaadinden sınırsız sorumlu olduğu sonucunu doğurmaz. Hangi mal için ne tutarın kullandırıldığını ve ödemenin hangi satıcıya gittiğini belgelemek gerekir.

Banka kredisi ve tasarruf finansmanından fark

Finansman şirketi alım için satıcıya ödeme yapar; paranın müşterinin hesabına geçmemesi tek başına kredi kullanılmadığını göstermez. Buna karşılık 6361 m. 39/A kapsamındaki tasarruf finansmanı, birikim dönemi ve organizasyon ücreti gibi başka unsurları olan ayrı sözleşmedir. Ürünlerin ikisinin de finansman diye pazarlanması kuralları eşitlemez. Finansal kiralamada mülkiyetin kiralayanda bulunması da farklı yapıdır. Kullanıcı sözleşmenin başlığından önce kanuni türüne ve ödeme akışına bakmalıdır. Banka olmayan kuruluşun kredi vermesi sırf bu nedenle yetkisiz olduğu anlamına gelmez; faaliyet izni BDDK kayıtlarından doğrulanmalıdır.

Kuruluş ve elektronik onay

6361 finansman sözleşmesinin yazılı veya izin verilen uzaktan yöntemlerle kurulmasına imkân verir.7247 sayılı Kanunun 39 değişikliği kimliğin doğrulanmasını sağlayan bilişim veya elektronik haberleşme yöntemlerinin çerçevesini düzenlemiştir. Her telefon mesajı geçerli ve sınırsız onay değildir. Tüketici sözleşme, ön bilgilendirme, ödeme planı ve ücretlerin bir örneğini almalıdır. Satıcıyla finansman şirketi arasında önceden kurulan genel sözleşmenin bulunması da işleyişin parçasıdır. Kişi malı seçmiş fakat finansman başvurusunu onaylamamışsa hangi aşamada borç doğduğu araştırılır; yalnız mağazanın sipariş kaydıyla kesin kredi kabulü varsayılmaz.

Tüketici veya ticari işlem ayrımı

Kişisel ihtiyaç için alınan ürünün finansmanı 6502 koruması kapsamında değerlendirilebilir. İşletmenin üretim aracı için yaptığı alım ise aynı tüketici sonuçlarını her durumda doğurmaz. Gerçek kişi olmak tek başına tüketici sayılmak için yeterli değildir; mesleki veya ticari amaç önemlidir. Tüketici kredisi niteliğindeki işlemde cayma, erken ödeme, temerrüt ve haksız şart hükümleri araştırılır. Ticari işte TTK ve genel borçlar kuralları devreye girer. Bu ayrım yalnız faiz hesabını değil görevli mahkemeyi ve arabuluculuk koşullarını da etkiler; sözleşmenin alıcıya şirket adına mı şahsen mi düzenlendiği görülmelidir.

Cayma ve satıştan dönme

Tüketici kredisi hükümleri uygulanıyorsa on dört günlük cayma hakkı ile kullanılan anapara ve kullanım faizi için otuz günlük ödeme yükümlülüğü gündeme gelir. Malı mağazaya bırakmak finansman şirketine cayma bildiriminin yapıldığını her zaman göstermez. Satışın iptali ile kredi caymasının birlikte sonuçlandırılması gerekebilir. Bağlı kredi koşulları varsa 6502 m. 30 çerçevesinde satıcıyla kredi verenin sorumluluğu değerlendirilir. Her finansman otomatik bağlı kredi sayılmamalıdır. Bildirimin tarihi, muhatabı ve ulaştığına ilişkin kayıt saklanmalıdır. Kullanıcı hangi sözleşmeyi hangi nedenle sona erdirmek istediğini açıkça belirterek geri ödeme hesabını yazılı istemelidir.

Teslim edilmeyen veya ayıplı ürün

Satıcı ürün bedelini aldığı halde ürünü göndermemiş olabilir. Alıcı teslim belgesini ve finansman kullandırım tarihini karşılaştırmalıdır. Yanlış teslim beyanı üzerinden ödeme yapılmışsa bunu finansman kuruluşuna da bildirmelidir. Ayıp halinde seçimlik haklarla bağlı kredi sorumluluğunun koşulları ayrı değerlendirilir. Taksitleri tamamen durdurmak her uyuşmazlıkta risksiz çözüm değildir; icra ve temerrüt sonuçları doğabilir. Satıcının sözlü para iadesi sözü finansman hesabını kapatmaz. İade tutarının kime aktarılacağı, kalan borcun ne olacağı ve borcu yoktur belgesi birlikte izlenmelidir; aynı bedelin iki kez ödenmesi önlenmelidir.

Faiz, ücret ve sigorta

Peşin satış bedeli ile kredili toplam ödeme arasındaki fark açıkça görülmelidir. Yıllık maliyet, taksit sayısı, tahsis ücreti ve vergiler ayrı karşılaştırılır. Tüketici kredisi niteliğinde sigorta için açık talep ve uygun poliçeyi seçme hakları dikkate alınır; her krediye zorunlu ürün paketlenemez. Bir ücretin sözleşmede bulunması onun emredici kurallara uygunluğunu tek başına kanıtlamaz. Buna karşılık bütün finansman bedelleri de sebepsiz kesinti değildir. Temerrüt oranı, bileşik faiz yasağı ve erken ödeme indirimi işlemin türüne göre kontrol edilir. Sabit bir güncel piyasa oranı bütün sözleşmelere uygulanacak kanuni oran diye gösterilmemelidir.

Gecikme ve muacceliyet

Tüketici kredisi koşullarında kalan borcun tamamının istenmesi için kanuni şartlar, birbirini izleyen en az iki taksitte temerrüt ve en az otuz günlük muacceliyet uyarısı önemlidir. Finansman şirketinin alacaklı olması bu korumayı kendiliğinden kaldırmaz. Ancak her sözleşme tüketici kredisi değildir; ticari işlemde farklı hükümler uygulanabilir. İhtarın hangi taksitleri gösterdiği, tebliği ve talep hesabı kontrol edilmelidir. Müşteri hizmetlerine yapılan yapılandırma başvurusu yeni sözleşme kabul edilmedikçe eski vadeyi durdurmaz. Tahsilat mesajının gelmemesi de ödeme planını değiştirmez; ödenen tutarın doğru hesaba işlendiği izlenmelidir.

Örnek: telefon iade edildi, taksit sürdü

Tüketici ayıplı telefonu satıcıya teslim edip işlemin kapandığını düşünmüş olabilir. Finansman şirketi ödeme talep ediyorsa iadenin kabulü, bedelin şirkete aktarılması ve satış-kredi bağlantısı araştırılır. Ürünün servise bırakılmasıyla satıştan dönülmesi de aynı değildir. Teslim veya servis tutanağının başlığı ve içeriği okunmalıdır. Uyuşmazlık tutarına ve niteliğine göre tüketici hakem heyeti veya mahkeme yolu değerlendirilir. Satıcının mağazasına tekrar gitmek tek başına icra itiraz süresini korumaz. Alacağın gerçek dayanağı ve hangi kurumdan ne istendiği somut belgelerle kurulmalıdır; genel mağduriyet anlatımı hesabı açıklamaya yetmez.

Belge, başvuru ve maliyet

Satış faturası, finansman sözleşmesi, ön bilgi formu, elektronik onay kayıtları, teslim veya iade tutanağı, ödeme planı, dekontlar ve ihtarlar hazırlanır. Şirketin hesap dökümü talep edilir. BDDK denetim başvurusu özel alacak davasının yerine geçmez; TBB sistemi de her banka dışı şirkete otomatik uygulanmaz. Tüketici hakem heyeti ücretsiz bir yol olabilirken dava, bilirkişi ve temsil giderleri farklıdır. Bu sayfada doğrudan finansman şirketi uyuşmazlığına ilişkin doğrulanmamış karar künyesi kullanılmamaktadır. Bakanlık tüketici rehberi ile 6361 ve 6502 hükümleri esas alınarak başvuru türü belirlenir; somut sözleşmeye uymayan bir banka kararı aynı sonuç garanti etmez.

Sık sorulan sorular