Geçici mühlet nedir?

Başlangıç korumasının amacı

Borçlu ödeme güçlüğünü veya tehlikesini bir projeyle çözmek için konkordato talep eder. Geçici mühlet, proje incelenirken malvarlığının ve ekonomik faaliyetin korunmasına hizmet eder. Mahkemenin bu kararı vermesi borçlunun bütün iddialarını kesin kabul ettiği anlamına gelmez. Geçici komiser borçlunun durumu ve planın başarı ihtimali hakkında araştırma yapar. Alacaklılar da kanuni aşamalarda itiraz ve bildirim haklarını kullanır. Süreç, yalnız borçluya rahatlama sağlamak için değil alacaklıların tahsil olanağının korunması amacıyla denetlenir.

Üç ay ve uzatma sınırı

İİK 287 kapsamında geçici mühlet üç aydır. Kanuni koşullarla borçlu veya geçici komiserin talebi üzerine en fazla iki ay daha uzatılabilir; toplam süre sınırı gözetilir. Her dosyanın otomatik beş ay sürdüğü söylenemez. Uzatma talebinin zamanı, gerekçesi ve mahkeme kararı önemlidir. Başlangıç tarihi karar metninden alınmalıdır. Haber sitesindeki ilan tarihiyle kararın mühlet başlangıcı aynı olmayabilir. Kesin mühlete geçiş veya talebin reddi ihtimali süre dolmadan değerlendirildiğinden dosya ve komiser bildirimleri düzenli takip edilmelidir.

Gerekli belgeler ve ilk denetim

İİK 286 kapsamındaki ön proje, malvarlığı tablosu, alacaklı listesi, karşılaştırmalı bilgiler ve kanunun aradığı mali belgeler hazırlanır. Denetim raporu gereken hallerde bunun usulüne uygun olması önemlidir. Sadece borçlarımı ödeyemiyorum dilekçesi kapsamlı konkordato dosyası yerine geçmez. Belgelerin şeklen mevcut olmasıyla projenin ekonomik açıdan başarıya ulaşacağına karar verilmesi farklı aşamalardır. Gerçek dışı gelir beklentisi veya eksik borç listesi ileride ciddi sorun yaratabilir. İlişkili şirket ve kefil borçlarının birbirine karıştırılmaması gerekir; her başvurucunun mali durumu ayrı gösterilir.

Geçici komiserin rolü

Mahkeme borçlunun faaliyetlerini ve projesini değerlendirmek üzere geçici komiser görevlendirir; işin niteliğine göre heyet bulunabilir. Komiser şirketin avukatı veya alacaklıların tek taraflı temsilcisi değildir. Mali kayıtları inceler, bilgi ister ve mahkemeye rapor sunar. Borçlu, defter ve ödeme bilgilerini açık vermelidir. Komiserin olumlu görüşü de mahkemenin tasdik kararı yerine geçmez. Hangi işlemlerin komiser nezaretinde veya mahkeme izniyle yapılacağı karar ve kanunla belirlenir; şirketin bütün günlük yönetiminin otomatik komisere geçtiği düşünülmemelidir.

Takipler ve tedbirler üzerindeki etki

İİK 288 geçici mühletin kesin mühletin sonuçlarını doğurmasını düzenler. Bununla birlikte takip yasağının kapsamı, imtiyazlı ve rehinli alacaklara ilişkin istisnalar ayrı incelenir. Bütün alacaklıların her işlemi koşulsuz durur şeklinde anlatım yanıltıcıdır. Rehinli takipte başlatma veya devam ile muhafaza ve satışın yapılması farklı sonuçlara tabi olabilir. Kararın borçluya ilişkin olması kefilin tüm takiplerini kendiliğinden kapsamaz. Her dosyada alacağın türü, teminat ve takip aşaması belirlenmelidir; kararın bir örneğiyle kapsamı kontrol edilir.

Alacaklıların itirazı

Geçici mühlet kararı ilan edilir. İİK 288 kapsamında alacaklılar ilandan itibaren yedi günlük kesin süre içinde gerekli koşullar bulunmadığını ileri sürerek talebin reddini isteyebilir. İtirazın nedenleri somut belgeyle açıklanmalıdır. Bu itiraz, tasdik duruşmasındaki sonraki itiraz usulünün yerine otomatik geçmez; farklı aşamaların ilan ve süreleri ayrı izlenir. Alacaklı sadece borcum var diyerek bütün konkordato koşullarının bulunmadığını kanıtlamış olmaz. Planın gerçekçi olmadığı, belgelerin eksikliği veya başka kanuni sebep hangi kayıtla ortaya konuluyorsa açık gösterilmelidir.

Borçlunun tasarruf sınırları

İİK 297 çerçevesinde bazı işlemler mahkeme izni gerektirir. Rehin kurulması, kefil olunması, önemli malvarlığı devri veya karşılıksız tasarruf gibi işlemler ayrı değerlendirilir. Geçici mühlet, borçlunun mallarını dilediği kişiye aktarma yetkisi değildir. Olağan ticari faaliyet ile izin gerektiren işlem arasındaki sınır karar metni ve kanundan incelenir. Seçici ödeme veya ilişkili kişiye varlık aktarımı komiser incelemesinde önem kazanabilir. Borçlu hangi ödemenin faaliyet için gerekli olduğunu belgelemeli, muhasebe ve banka hareketlerini birbiriyle tutarlı biçimde sunmalıdır.

Faiz ve sözleşme ilişkisi

Mühletin faiz üzerindeki etkisi alacağın teminatına, konkordato düzenine ve kanuni hükümlere göre incelenir. Rehinli ve rehinle temin edilmemiş alacağı tek hesapta aynı kurala tabi tutmak doğru değildir. İşletmenin devamı için önemli sözleşmelerde sırf konkordato başvurusu nedeniyle sona erdirme hükümleri de kanuni sınırlarla değerlendirilir. Buna karşılık her tedarikçinin sınırsız yeni mal vermeye zorlanacağı sonucu çıkarılamaz. Önceki borçla mühlet içinde yeni doğan borç ayrılır. Sözleşmenin tarihi, edimler ve komiserin faaliyeti dosyada açık gösterilmelidir.

Örnek: gelir beklentisiyle koruma

Bir işletme vadeli alacaklarını tahsil edince borçlarını ödeyeceğini öngören proje sunabilir. Geçici mühlet döneminde alacakların gerçekliği ve tahsil kabiliyeti incelenir. Borçlunun kendi listesindeki her alacak tam tutarla kesin gelir sayılmaz. Komiser müşterilerin durumunu, ödeme geçmişini ve nakit akışını araştırabilir. Resmî UYAP 1219913100 numaralı 2026 kararında tasdik bakımından gelir öngörülerinin gerçekçiliği tartışılmıştır. Bu karar geçici mühletin her koşulda reddini gerektirmez; ilk koruma ile son ekonomik tasdik denetiminin ayrı olduğunu gösterir.

Sürenin sonunda ne olabilir?

Mahkeme başarı ihtimali ve dosya durumuna göre kesin mühlet, uzatma veya ret yönünde kanuni kararları değerlendirebilir. Geçici mühletin verilmiş olması kesin mühlet hakkının kazanıldığı anlamına gelmez. Ret halinde iflasa tabi borçlu için kanundaki koşullarla iflas da gündeme gelebilir. Başvuru avansı, komiser giderleri ve mali raporlar güncel tarifeye göre hesaplanır; sabit fiyatla başarı vaadi verilemez. Karar, ilanlar, komiser raporları, mali belgeler ve süreli itirazlar saklanmalıdır. Her yeni kararın ilgili icra dosyalarına ve kurumlara etkisi ayrıca izlenmelidir.

Sık sorulan sorular