Doğrudan iflas nedir?

Önce takip yapılmaması ne demektir?

Genel iflas yolunda takip ve ödeme emri aşaması bulunurken doğrudan iflasta kanunun belirlediği özel sebebe dayanılır. Mahkeme borçlunun iflasa tabi olup olmadığını, alacaklı sıfatını ve sebebin gerçekleşmesini araştırır. Dosya hazırlığında yalnız alacak miktarı değil seçilen iflas nedeninin delilleri de gerekir. Doğrudan kelimesi incelemesiz veya aynı gün sonuç anlamına gelmez. Borçlunun dinlenilmesi, gerekli ilan ve giderler ile ilgili kanuni işlemler uygulanır. Başvurunun ekonomik ve hukuki etkisi toplu tasfiye olduğu için sebep açık kurulmalıdır.

İİK 177 kapsamındaki alacaklı talebi

İİK 177 borçlunun kaçması, belirli hileli işlemleri veya mal saklaması, ödemelerini tatil etmesi ve kanunda belirtilen diğer halleri düzenler. İlama bağlı alacağın icra emrine rağmen ödenmemesi de kendi koşullarıyla incelenir. Her madde farklı olgu gerektirir; aynı dosyada bütün sebepler soyut biçimde sıralanmamalıdır. Alacaklı hangi bendin hangi olayla gerçekleştiğini gösterir. Ödemeleri tatil ile tek bir borcun tartışmalı olması aynı değildir. Şirketin faal olup olmadığı da tek başına bütün alacaklılara ödeme yapabildiğini veya yapamadığını kesinleştirmez.

Borçlunun kendi iflas talebi

İİK 178 ve ilgili hükümler borçlunun kendi iflasını istemesine ilişkin ayrı koşullar içerir. Sermaye şirketlerinde borca batıklık ve yöneticilerin başvuru yükümlülüğü İİK 179 ile TTK 376 kapsamında ayrıca önem taşır. Alacaklı talebiyle borçlunun beyanı aynı usul sebebi değildir. Şirketin bilançosundaki zarar her durumda rayiç değerlere göre borca batıklık anlamına gelmez. Borçların ve varlıkların gerçek değerleri, faaliyet ve işletmenin devamına ilişkin varsayımlar açıklanmalıdır. Bir şirket ortağının kişisel beyanı şirket organının kanuni işleminin yerine otomatik geçmez.

İflasa tabi borçlu şartı

Genel olarak tacirler ve özel kanunla iflasa tabi tutulan kişiler değerlendirilir. Tüketici borcunu ödeyemeyen her gerçek kişi hakkında doğrudan iflas istenemez. Ticaret şirketiyle ortağın ayrı kişiliği korunur; şirketin mali güçlüğü ortağın şahsi iflasını kendiliğinden doğurmaz. Borçlunun unvanı, merkezi ve sicil kayıtları alınır. Ticareti terk etmiş kişi bakımından özel hükümler ve süreler araştırılır. Aynı grup içinde faaliyet gösteren şirketler birbirinin yerine davalı gösterilmemelidir; alacağın hangi tüzel kişiye karşı doğduğu açık biçimde ispatlanmalıdır.

Ödemeleri tatilin ispatı

Bir borcun süresinde ödenmemesi tek başına genel ödeme tatili demek değildir. Borçlunun muaccel borçlarını yaygın ve kalıcı biçimde yerine getirememesi iddiası somutlaştırılır. İcra dosyaları, banka ve ticari kayıtlar, protestolar veya fiili faaliyet bilgisi değerlendirmeye yardımcı olabilir. Ancak bütün kayıtların hukuka uygun elde edilmesi ve borçluyla ilişkisinin kurulması gerekir. Alacaklı ile borçlu arasındaki tek sözleşmenin yorumu ciddi biçimde tartışmalıysa hem alacaklılık hem iflas sebebi araştırılır. İflas davası salt borçluya baskı kurma aracı gibi kullanılmamalıdır.

Görev, yetki ve gider avansı

Doğrudan iflas ticaret mahkemesinde, borçlunun muamele merkezi ve kanundaki yetki kuralları dikkate alınarak istenir. Gerekli tasfiye ve ilan giderleri bakımından avans koşulları önemlidir. Mahkemenin yatırılmasını istediği avansın süresi ve kapsamı izlenir. Başvuru gideriyle ileride masada yapılacak tüm masraflar tek sabit bedel değildir. Güncel tarifeler ve somut işlemler hesabı etkiler. Başvurunun maliyetinin alacak miktarına oranı değerlendirilirken iflasın bütün alacaklıları ilgilendiren sonuçları da hesaba katılmalıdır; yalnız bireysel haciz masrafıyla karşılaştırma yeterli olmaz.

Borca batıklık incelemesi

Şirketin varlıkları ve borçları rayiç değerler üzerinden değerlendirildiğinde borçların karşılanamaması ayrı bir iflas sebebi oluşturabilir. Ticari bilançodaki kayıt değerleriyle gerçek satış veya işletme devam değeri aynı olmayabilir. Alacaklı listesi, rehinler ve şarta bağlı borçlar değerlendirmeyi etkiler. Bilirkişi raporunun hangi tarih ve varsayımlarla hazırlandığı açıklanmalıdır. Bir raporda borca batık olmadığı yazılması, başka bir madde kapsamındaki ödeme tatili iddiasını kendiliğinden çözmez. Her iflas nedeni kendi unsurlarıyla ele alınmalı; farklı maddelerin koşulları birbirinin yerine kullanılmamalıdır.

2026 resmî kararının gösterdiği ayrım

UYAP 1215539400 numaralı resmî kararda İİK 177’deki ödemeleri tatil iddiasıyla 179’daki borca batıklık incelemesinin ayrılması gündeme gelmiştir. Alacaklılık ve her iflas sebebinin somut delille gösterilmesi tartışılmıştır. Bu örnek, şirketin faaliyetinin sürmesinin tek başına bütün sebepleri ortadan kaldırdığı veya sadece icra dosyası bulunmasının iflasa yettiği anlamına gelmez. Kararın olguları başvuruyla karşılaştırılmalıdır. İnternet özetindeki taraf iddialarıyla mahkemenin kabul ettiği olgular ayrılmalıdır; savunma metnini kesin yargısal sonuç gibi aktarmak doğru değildir.

Örnek: ilam alacağı ödenmemiş şirket

Alacaklı bir mahkeme ilamına dayanmış ve icra emri tebliğine rağmen ödeme yapılmamış olabilir. Borçlunun iflasa tabi olması ve İİK 177’deki ilgili sebebin koşulları değerlendirilir. İlamın infaza elverişliliği, ödeme, erteleme veya durdurma kararları ayrıca incelenir. Başka şirkete ait ilam borçluya karşı aynı sonucu doğurmaz. Borçlu icra emrinden sonra kısmi ödeme yaptıysa kalan hesap açık gösterilir. Bu yolla iflas istenmesi alacaklının otomatik ve tam tahsil garantisi değildir; toplu tasfiyede diğer haklar da dikkate alınır.

Sonuç ve gerekli belgeler

Alacağın dayanağı, icra ve tebligat kayıtları, ticaret sicili, mali belgeler, seçilen sebebe ilişkin somut deliller ve önceki mahkeme kararları hazırlanır. İflas açılırsa malvarlığı masa ve tasfiye rejimine girer; alacaklı kayıt ve sıra cetveli sürecini izler. Talebin reddi halinde yargılama gideri ve kanun yolu değerlendirmesi yapılır. Doğrudan iflasın genel iflas veya konkordatoyla aynı çözüm olmadığı açık tutulmalıdır. Mahkemeden hangi kişi hakkında hangi sebebe dayalı karar istendiği, talep sonucunda tereddütsüz biçimde belirtilmelidir.

Sık sorulan sorular