İçerik sağlayıcı nedir?

Yayını oluşturan kişi

5651'in tanımı metin, görüntü, ses veya başka dijital bilgi bakımından içerik üretme, değiştirme ve sağlama faaliyetini esas alır. Haber yazarı, kurumsal duyuruyu hazırlayan işletme veya kendi videosunu yayımlayan kişi farklı örneklerdir. Her kullanıcı sadece internete bağlandığı için içerik sağlayıcı olmaz. Belirli yayının oluşturulmasına veya sunulmasına ilişkin faaliyeti araştırılır. Hesabın çalındığı veya başkası tarafından kullanıldığı iddiasında teknik ve diğer deliller gerekir. Yalnız ekranda görünen ad, tartışmalı yayının gerçek kaynağını her durumda kesinleştirmez.

Kendi içeriğinden sorumluluk

5651'in 4. maddesi içerik sağlayıcının sunduğu içerikten sorumluluğunu düzenler. Ancak bu sorumluluk, her olumsuz yorumun otomatik suç veya tazminat sebebi olduğu anlamına gelmez. İlgili hukuk kuralının unsurları ayrı incelenir. Haber, eleştiri, kişisel veri açıklaması ve ticari tanıtım farklı ölçütlere tabi olabilir. Yayının bağlamı, gerçeklik temeli, güncellik, kamusal ilgi ve kullanılan ifadeler değerlendirilir. İçerik sahibinin kendisini sorumsuz ilan eden genel bir not yazması kanuni sorumluluğu kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Bağlantı vermek ve benimseme

Başka sayfaya bağlantı verilmesiyle içeriğin doğrudan yazılması aynı değildir. Kanundaki yaklaşım bağlantı verilen içeriği kendiliğinden üstlenme sonucuna dayanmaz; sunuş biçiminden benimseme ve erişimi amaçlama gibi unsurlar ayrıca değerlendirilir. Alıntı veya paylaşımın bağlamı önemlidir. Bir yazıyı açıkça eleştirmek amacıyla bağlantı vermekle aynı iddiayı kendi yayını gibi desteklemek eş tutulmamalıdır. Bununla birlikte bağlantı kullanımı bütün hukuk dallarında sınırsız dokunulmazlık sağlamaz. Somut ihlal ve ilgili sorumluluk hükmü üzerinden inceleme yapılmalıdır.

Platform ve kullanıcı ayrımı

Bir sosyal ağdaki gönderinin yazarı ile platformun hizmet veren şirketi farklı sıfatlara sahip olabilir. Platformun ayrıca sosyal ağ sağlayıcı veya yer sağlayıcı yükümlülükleri bulunabilir. Gönderiyi hazırlayan kişinin sorumluluğunu araştırmak, şirketin her sıfatını ona yüklemek değildir. Aynı şekilde platformun varlığı içerik üreticisinin kendi hukuki yükümlülüklerini yok etmez. Talep hangi kişiye ve hangi işleme yöneltiliyorsa açıklanmalıdır. Hesap kapatma, tek gönderiyi kaldırma ve kimlik araştırması birbirinden farklı teknik ve hukuki sonuçlar doğurur.

Haber ve ifade özgürlüğü

Bir yayının rahatsız edici olması tek başına hukuka aykırılık sonucunu doğurmaz. Eleştiri hakkı, haberin olgusal temeli ve kişilik hakkı arasında değerlendirme gerekir. Kamuya mal olmuş kişinin faaliyetleri hakkında haberle özel yaşamın ilgisiz ayrıntıları aynı ölçüde korunmaz. Gerçeğe aykırı ağır isnat veya gereksiz teşhir de ifade özgürlüğü etiketiyle otomatik korunamaz. AYM'nin eski 5651 madde 9 düzenlemesini iptal kararı, hızlı müdahale rejimindeki yetersiz güvenceleri ele almıştır. Değerlendirme iki tarafın haklarını somut olarak tartmalıdır.

Kişisel veri içeren yayın

Fotoğraf, sağlık bilgisi, telefon numarası veya belirlenebilir kişi hakkındaki diğer veriler paylaşılıyorsa 6698 ve kişilik hakkı kuralları gündeme gelebilir. Verinin internette zaten bulunması, her amaçla tekrar yayımlanabileceği anlamına gelmez. İlgili istisna veya hukuki dayanak incelenir. Gazetecilik veya ifade alanına ilişkin değerlendirmeler de somut koşullardan bağımsız genel muafiyet gibi sunulamaz. Özellikle çocukların ve üçüncü kişilerin gereksiz bilgilerinin açıklanması ayrı zarar yaratabilir. Gerektiğinde anonimleştirme, kapsamı sınırlama ve güncelleme değerlendirilmelidir.

Başvuru öncesi belgeler

Hak ihlali iddiasında yayının tam adresi, tarih, ilgili bölüm ve erişilebilir hali korunur. Gönderinin sonradan değiştirilmesi ihtimaline karşı önceki sürüm önem taşıyabilir. Başvuran, kendisiyle bağlantıyı ve neyin yanlış veya hukuka aykırı olduğunu açıklar. Sadece beni kötü gösteriyor demek yerine yanlış olgu veya ölçüsüz açıklama somutlaştırılır. İçerik üreticisi de dayandığı belge, düzeltme ve cevapları korumalıdır. Delil toplarken hukuka aykırı hesap erişimi veya yeni kişisel veri ifşası yapılmamalıdır.

Güncel kaldırma yolları

Eski kişilik hakkı temelli 5651 madde 9 yolu 10 Ekim 2024 itibarıyla iptal nedeniyle yürürlükten kalkmıştır. Bugün bütün içerikler için aynı eski sulh ceza başvurusunu önermek doğru değildir. TMK kapsamında önleme, durdurma veya tespit; koşullarına göre geçici koruma; suç duyurusu; kişisel veri başvurusu veya özel 5651 yolları ayrı değerlendirilir. Bir yolun bulunması diğerinin bütün sonuçlarını sağladığı anlamına gelmez. İstenen sonuç, ihlalin türü ve yetkili merci baştan belirlenmelidir; gereksiz toplu başvurular çözümü zorlaştırabilir.

Düzeltme ve zararın giderilmesi

İçeriğin güncellenmesi, yanlış bilginin düzeltilmesi veya belirli bölümün kaldırılması olayın niteliğine uygun olabilir. Bunların yapılması önceki zararı ve koşulları varsa tazminat incelemesini otomatik bitirmez. Buna karşılık her yanlışlığın tüm hesabın kapatılmasını gerektirdiği de söylenemez. Yayın tarihiyle sonradan değişen olgular ayrılmalıdır. Örneğin eski bir soruşturma haberinin bağlamdan kopuk biçimde güncel suçluluk gibi sunulması ayrıca değerlendirilir. Talep, korunmak istenen hakkı sağlayacak ölçüde ve gerekçeli olmalıdır.

Temsili örnekler

Bir işletme, müşterisinin şikâyetini cevaplarken onun adresini ve sağlık belgesini yayımlamış olsun. Ticari savunma amacı her özel verinin ifşasını haklı kılmaz; veri ve kişilik hakkı yönünden inceleme gerekir. Diğer olayda gazeteci kamu ihalesindeki belgeyi tartışırken kişi hakkında ağır fakat olgusal temelli eleştiri yapabilir. İki olay aynı kaldırma sonucuna otomatik bağlanamaz. İlkinde gereksiz veri açıklaması, ikincisinde kamu yararı ve ifade güvenceleri öne çıkabilir. Her iki tarafta da ilgili belgeler ve yayın bağlamı belirleyicidir.

Süre, masraf ve uygulanabilir plan

İçerik uyuşmazlıklarında tek bir ortak dava veya şikâyet süresi yoktur. Suç türü, kişilik hakkı talebi, veri başvurusu ve özel usuller ayrı incelenir. Üreticiye gönderilen mesajın bütün süreleri durdurduğu varsayılmaz. Yayın sürüyorsa hızlı delil koruma ve uygun koruma talebi değerlendirilir. Harç, delil tespiti ve diğer giderler seçilen yolun kapsamına bağlıdır; sabit sonuç veya bedel garanti edilemez. İlk görüşmede yayının ne olduğu, hangi hakkı etkilediği ve istenen somut değişiklik açık biçimde ortaya konmalıdır.

Sık sorulan sorular