Yer sağlayıcı nedir?

Barındırma faaliyetinin tanımı

Bir internet sitesinin veya uygulamanın verilerinin sunucularda tutulması yer sağlama faaliyeti kapsamında değerlendirilebilir. Sağlayıcının teknik hizmeti, başkasının hazırladığı yayını iletebilir durumda tutar. Bu hizmetin yurt içinde veya dışında, doğrudan veya başka altyapı üzerinde sunulması hukuki incelemede önem taşıyabilir. Sözleşmedeki isim tek başına belirleyici değildir; gerçekte hangi işin yapıldığı araştırılır. Kendi haberini yayımlayan şirket hem içerik üretimi hem barındırma yönünden farklı işlemler gerçekleştirebilir; sıfatlar faaliyet bazında ayrılır.

İçeriği yazan tarafla farkı

Yer sağlayıcı ile içerik sağlayıcı çoğu olayda ayrı kişilerdir. Hosting şirketi bir müşterisinin yazısını sunucuda tutarken metnin fikirlerini benimsemiş sayılmaz. Buna karşılık hizmetin içeriğini kendisi oluşturuyorsa başka sıfatla sorumluluğu gündeme gelebilir. Bir talebin sadece sunucunun markasına yöneltilmesi yazarı bulmayı veya zararı gidermeyi her zaman sağlamaz. Yayını kimin oluşturduğu, hesabın kim tarafından yönetildiği ve teknik müdahalenin kimin elinde olduğu ayrı sorulardır. Dava veya başvuru bunları birbirine karıştırmadan kurulmalıdır.

İçerik kontrolü ve sorumluluk

5651'in 5. maddesindeki yaklaşım, yer sağlayıcının barındırdığı her yayını önceden denetleme ve hukuka aykırı faaliyet bulunup bulunmadığını araştırma yönünden genel bir yükümlülüğünün bulunmamasıdır. Bu sınırlama, geçerli kanuni bildirim ve kararları hiçbir koşulda uygulamama hakkı vermez. Kullanıcı sözleşmesindeki moderasyon yetkileri de kanuni sıfat ve sorumluluğun tek belirleyicisi değildir. Gerçek müdahale, haberdar edilmenin niteliği ve uygulanabilir hüküm somutlaştırılır. Her şikâyetin haklı olduğu veya her ret cevabının hukuka uygun olduğu peşinen kabul edilmez.

Kaldırma talebinin açıklığı

Talep edilen içeriğin tam adresi, ihlal edilen hak ve ilgili bölüm gösterilmelidir. Binlerce sayfalık sitenin genel adresini verip içeriğin bulunmasını beklemek sonuç almayı zorlaştırabilir. Görüntü, tarih ve varsa önceki başvurular yardımcıdır. Ancak başvuran da üçüncü kişilerin özel bilgilerini gereksizce çoğaltmamalıdır. İddia ile istenen teknik işlem arasında bağ kurulmalıdır: belirli bir dosyanın çıkarılması, hesapla ilgili işlem veya kayıt korunması aynı talep değildir. Yetki ve kanuni dayanak her biri için ayrı değerlendirilebilir.

Eski 9. madde sonrası durum

Kişilik haklarına ilişkin eski 5651 madde 9 yolu AYM iptali sonrasında 10 Ekim 2024'te yürürlükten kalkmıştır. Bu yüzden eski metinlerdeki basamakları bugün değişmeden öneremeyiz. İptal kararı bütün internet içeriğinin korumasız kaldığı anlamına da gelmez. TMK kişilik hakkı hükümleri, uygun geçici hukuki koruma, suçlara ilişkin yollar, 5651'in diğer özel hükümleri ve kişisel veri mekanizmaları ihlalin türüne göre incelenir. Barındırma şirketine yapılan bildirim, olmayan bir kanuni yolu yeniden yaratmaz.

Trafik bilgilerinin tutulması

Yer sağlayıcının hizmetine ilişkin trafik kayıtları için 5651'de bir yıldan az ve iki yıldan fazla olmama çerçevesi bulunmaktadır; ilgili düzenleme ve hizmete göre somut saklama yükümlülüğü incelenir. Bu, bütün içeriklerin süresiz arşivlenmesi zorunluluğu değildir. Kaydın doğruluğu, bütünlüğü ve gizliliği korunmalıdır. Yetkili makam istediğinde uygun kayıtların sağlanmasıyla herkesin abonelik verisini alabilmesi farklı konulardır. Kayıt silinmeden önce hukuka uygun korunma talebinin zamanında değerlendirilmesi gerektiği somut dosyada önemli olabilir.

Tanıtıcı bilgi ve iletişim

5651 kapsamındaki tanıtıcı bilgi yükümlülüğü, başvurunun gerçek muhatabına ulaşılmasını kolaylaştırır. Sitedeki iletişim formu, alan adı kayıt bilgisi ve hosting ilişkisi her zaman aynı kişiyi göstermeyebilir. Başvuru sahibi teyit edilebilir kanalları kullanmalı ve gönderim belgesini saklamalıdır. Yurt dışındaki sağlayıcının standart şikâyet ekranı da tek başına Türk hukukundaki bütün işlemlerin yerine geçmez. Hukuki talebin kime ulaştığı ve ne zaman alındığı ileride tartışılabileceğinden, başvuru metni ve sistemin verdiği yanıt korunmalıdır.

Kişisel veri bakımından rol

Barındırma hizmeti kişisel veriler içeriyorsa 6698 bakımından veri işleyen veya başka bir rol ayrıca incelenir. 5651'de yer sağlayıcı olmak otomatik biçimde bütün veriler için tek tür KVKK sıfatı vermez. Hizmet verenin müşterisi adına saklama yapmasıyla kendi amaçları için analiz yapması farklıdır. Yurt dışına aktarım, alt hizmet sağlayıcılar ve güvenlik sözleşmeleri önem taşıyabilir. Teknik erişim olanağı, veriyi kendi reklamında kullanma izni değildir. Talimat, yetki ve denetim düzeninin yazılı biçimde belirlenmesi uyuşmazlığı azaltabilir.

Sözleşme ve hizmet kesilmesi

Barındırma sözleşmesinde veri yedeği, hizmet devamlılığı, ödeme, alan adı ve taşıma koşulları düzenlenebilir. İçerik uyuşmazlığı ile borç nedeniyle hizmetin kesilmesi farklı konulardır. Bir şirketin hizmetinin sona ermesi, müşterinin bütün kişisel verilerini sınırsızca elde tutma veya açıklama yetkisi doğurmaz. Verilerin iadesi, silinmesi ve kanuni saklama yükümlülükleri birlikte değerlendirilir. Müşterinin de tek kopyayı hizmet verende bırakması delil ve iş sürekliliği sorunu yaratabilir; hukuka uygun yedek ve erişim planı hazırlanmalıdır.

Temsili olay ve deliller

Bir mağaza müşterisine ait kimlik görüntüsünün herkese açık bir dosya bağlantısında barındırıldığını fark etmiş olsun. Önce tam bağlantı, erişilebilirlik ve tarih korunur; dosyayı gereksiz yere yaymak yerine ilgili taraflara somut bildirim yapılır. Veri sorumlusu ile yer sağlayıcının rolleri ayrı belirlenir. Sadece dosyanın sunucudan kaldırılması önceki veri ihlalinin bütün sonuçlarını ortadan kaldırmayabilir. Buna karşılık ihlal iddiası nedeniyle başka müşterilerin tüm dosyalarını istemek de ölçüsüzdür. Koruma ve araştırma aynı anda fakat sınırları gözetilerek yürütülmelidir.

Süreler, masraf ve yargısal güvence

Kaldırma veya erişim taleplerinde tek bir genel süre yoktur; kullanılan kanuni yol belirleyicidir. Özel hayat, suç bildirimi, veri sorumlusuna başvuru ve hukuk davası ayrı süreler içerebilir. Hosting şirketine bildirim her yargısal süreyi durdurmaz. Harç ve vekâlet giderleri seçilen işleme göre değişir. AYM'nin 5651 iptal gerekçesi de ölçülülük ve etkili güvencelerin önemini gösterir. Bir içeriğin tartışmalı olması, bütün siteyi belirsiz süre kapatmanın her zaman gerekli ve uygun olduğu sonucunu doğurmaz.

Sık sorulan sorular