Erişimin engellenmesi nedir?

Tedbirin hukuki anlamı

İnternet içeriğinin varlığı sürerken Türkiye içinden erişimin kısıtlanması ile içeriğin kaynaktan kaldırılması farklı işlemlerdir. Arama motoru sonucunun çıkarılması da ayrı bir yöntemdir. Başvuran hangi sonucu istediğini belirlemelidir: görüntünün yayınının durması, kişisel verinin silinmesi veya yalnız adıyla aramada görünmemesi aynı talep değildir. Doğru hukuki yol, içeriğin suç, özel hayat, kişilik hakkı veya kişisel veri sorunu oluşturmasına göre seçilir.

Kanuni yolların ayrılması

5651 sayılı Kanunun farklı maddeleri farklı yetki ve koşullar düzenler. Katalog suçlara ilişkin hükümler, kamu düzeniyle ilgili özel kararlar ve özel hayatın gizliliği yolu birbirinin yerine kullanılamaz. Her hoş olmayan paylaşımın tek bir sulh ceza dilekçesiyle kaldırılacağı söylenemez. Yetkili makamın kanuni dayanağı ve başvurunun somut şartları gösterilmelidir. İfade ve basın özgürlüğüne müdahalenin ölçülülüğü de incelemenin parçasıdır.

Silme ve indeksten çıkarma farkı

İçeriği yayımlayan kişiye veya platforma yapılacak talep, erişim sağlayıcı üzerinden uygulanacak engel ve arama motoruna yapılacak indeks başvurusu farklı muhataplara yönelir. Bir URL'nin arama sonucundan çıkması haberi kaynağından silmez. Kaynağın kaldırılması da bütün kopyaların aynı anda yok olmasını garanti etmez. Bu nedenle başvuruda yalnız alan adı yerine somut bağlantılar, içerik bölümleri ve istenen müdahale açıkça belirlenmelidir.

5651 madde 9 iptali

AYM, 11 Ekim 2023 tarihli E.2020/76, K.2023/172 kararıyla kişilik haklarına ilişkin eski madde 9 düzenini iptal etmiştir. İptalin yürürlüğü dokuz ay ertelenmiştir. Bu nedenle eski kaynaklardaki kişilik hakkı için aynı maddeye göre doğrudan başvuru şablonu, güncel kanuni dayanak araştırılmadan kullanılmamalıdır. İptal, her türlü hukuki korumanın ortadan kalkması demek değildir; diğer yollar kendi koşullarıyla değerlendirilir.

2026 kararının gösterdiği sınır

AYM'nin Keskin Kalem Yayıncılık ve Ticaret A.Ş. ve diğerleri, B. No 2015/17546, 13 Ocak 2026 kararında eski madde 9 uygulamasındaki yapısal sorun ve yeni düzenleme eksikliği değerlendirilmiştir. Kanunilik, çelişmeli inceleme ve çatışan hakların dengelenmesi vurgulanmıştır. Bu karar eski mekanizmayı güncel yetki olarak yeniden kurmaz. Başvuru tarihinde sonradan yürürlüğe girmiş olabilecek düzenlemeler de resmî metinden kontrol edilmelidir.

Özel hayatın gizliliği iddiası

Mahrem görüntü veya özel hayat içeriğinde 5651 madde 9/A'nın özel koşulları gündeme gelebilir. İhlalin hangi içerikte bulunduğu, URL ve kimlik bilgileri gibi kanuni unsurlar önemlidir. Acil tedbir ve yargısal takip süreleri bu özel usule göre değerlendirilir; bütün kişilik uyuşmazlıkları özel hayat sayılmaz. İçerik yalnız eleştiri veya haber niteliğindeyse aynı yolu otomatik kullanmak yerine hukuki niteliği dikkatle belirlemek gerekir.

Kişilik hakları için diğer korumalar

TMK 24 ve 25 kapsamında saldırının önlenmesi, durdurulması veya tespiti ve koşulları varsa tazminat yolları değerlendirilebilir. Tedbir isteminin kapsamı ve hangi mahkemeye yöneltileceği somut talebe bağlıdır. Suç unsuru taşıyan paylaşımda ceza başvurusu ayrı yürüyebilir. Savcılığa şikâyet verilmesi bütün internet kopyalarının kendiliğinden silindiği anlamına gelmez. Hangi süreçte hangi kararın isteneceği açık kurulmalıdır.

Delil ve belge hazırlığı

Paylaşımın tam URL'si, görüldüğü tarih ve saat, yayıncı hesap bilgisi, ekran görüntüsü ve mümkünse içeriğin bütün bağlamı korunur. Yalnız kesilmiş tek cümle, haberin eleştiri veya olgu anlatımı niteliğini yanlış gösterebilir. İhlalin kişiye nasıl bağlandığı ve neden hukuka aykırı olduğu açıklanır. İçeriğin tekrar paylaşılmış kopyaları ayrı listelenir. Başvurunun amacı delili yok etmek değil, korumayı yetkili makamdan somut olarak istemektir.

İfade özgürlüğü ve ölçülülük

Kamu yararı taşıyan güncel haber ile mahrem görüntü yayını aynı ağırlıkta değerlendirilmez. Haber gerçekliği, kişinin kamusal rolü, kullanılan dil ve zamanın geçmesi gibi ölçütler önemlidir. Bütün siteyi engellemek, tek içeriğe yönelik çözüm yeterliyken ağır müdahale oluşturabilir. AYM kararları gerekçenin somut olmasını ve çatışan hakların dengelenmesini arar. Sadece rahatsız oldum ifadesi bu incelemenin bütün unsurlarını karşılamaz.

Karara itiraz ve uygulama

Erişim kararı verilen kişi veya yayıncı yönünden kararın dayanağı, kapsamı ve tebliği incelenir. İtiraz usulü kararı veren makam ve uygulanan özel hükme bağlıdır; her karar için tek süre varsayılmamalıdır. Başvurucu bakımından da kararın hangi URL'leri kapsadığı ve uygulanıp uygulanmadığı kontrol edilir. Yeni kopyaların varlığı, eski kararın sınırsız biçimde bütün farklı yayınlara uygulanacağı anlamına gelmez; yetki ve içerik eşleşmesi araştırılır.

Temsili olay

Bir kişinin izinsiz mahrem fotoğrafı ile geçmişteki gerçek bir adli haberi aynı dosya diliyle değerlendirmek doğru değildir. İlkinde özel hayat ve acil koruma, ikincisinde zaman, güncellik ve kamusal bilgi yararı öne çıkabilir. Aynı zamanda fotoğrafın kaldırılması için platform bildirimi ve yargısal yol farklı sonuçlar sağlayabilir. İstenen koruma, somut ihlal ve yürürlükteki kanuni yetkiyle ilişkilendirildiğinde başvuru daha anlaşılır hale gelir.

Başvuru öncesi temel seçim

Önce içeriğin ne olduğu ve hukuki sorunun kaynağı belirlenir; sonra uygun muhatap ve istenen sonuç seçilir. Eski tarihli internetteki hazır dilekçe, iptal edilmiş hükme dayanıyorsa güncel bir yol sunmayabilir. Resmî mevzuat ve karar tarihinin kontrolü bu alanda özellikle önemlidir. Hiçbir hukuki başvuru tüm internette kesin ve kalıcı silinme garantisi vermez; uygulanabilir kararın kapsamı ile gerçek teknik sonuç ayrı izlenir.

Sık sorulan sorular