Boşanma Davasında İlk Duruşma 2026

Temel kontrol noktaları

• İlk duruşmanın türü tensip ve davetiyeden anlaşılır.
• Çekişmeli ön incelemede kural olarak tanık tahkikat aşamasında dinlenir.
• Tarafın mazeretsiz yokluğu, davacı veya davalı olmasına göre önemli HMK sonuçları doğurabilir.
• Tedbir nafakası ve geçici velayet ilk celse beklenmeden dosya üzerinden de değerlendirilebilir.

İlk duruşma ne zaman olur?

Dilekçeler teatisi ve tebligatların tamamlanması sonrası mahkeme ön inceleme günü verir. Süre; tebligat, mahkeme iş yükü, yabancı adres ve eksik gider avansına göre değişir; sabit bir ay garantisi yoktur.

Anlaşmalı boşanmada dilekçe ve protokol hazırsa duruşma daha erken planlanabilir. Yine de mahkeme takvimi, evrak ve tarafların bizzat dinlenmesi gerekir.

Ön incelemede hâkim ne yapar ve ne sorar?

Hâkim dava şartları ile ilk itirazları inceler, tarafların anlaştığı ve çekiştiği vakıaları belirler, deliller hakkında ara karar kurar ve sulh olanağını araştırır. İddia ve savunmaların özeti, boşanma iradesi, çocuklar ve geçici ihtiyaçlar hakkında açıklama isteyebilir.

Sorular dosyaya göre değişir; ezber cevap hazırlamak yerine dilekçedeki tarih, olay ve taleplerin tutarlı bilinmesi gerekir.

Taraf gelmezse ne olur?

Usulüne uygun çağrılan davacı mazeretsiz gelmez ve davalı da davayı takip etmezse dosyanın işlemden kaldırılması gündeme gelebilir. Davalı gelmezse yargılamaya yokluğunda devam edilebilir; gelmeyen taraf kendi yokluğunda yapılan işlemlere itiraz imkânı bakımından HMK sonuçlarıyla karşılaşır.

Somut davetiyedeki ihtar, vekil durumu ve kabul edilmiş mazeret belirleyicidir. Duruşmayı kaçırınca kulaktan dolma bilgiyle değil, derhâl tutanak ve dosya üzerinden hareket edilmelidir.

Avukat giderse tarafın gelmesi gerekir mi?

Çekişmeli davada usulüne uygun vekâletnameye sahip avukat birçok oturuma taraf yerine katılabilir. Ancak mahkeme tarafı isticvap veya bizzat dinleme için çağırmışsa kişisel katılım gerekir.

Anlaşmalı boşanmada hâkim eşleri bizzat dinleyerek iradelerinin serbest olduğunu belirlemelidir; yalnız avukatın katılması yeterli değildir.

İlk duruşmada tanık dinlenir veya delil sunulur mu?

Çekişmeli dosyada ilk oturum ön incelemeyse tanıklar çoğu kez sonraki tahkikat celsesinde dinlenir. Mahkeme ön incelemede tanık listesini, adresleri ve ispat konusunu sunmak için kesin süre verebilir.

Deliller kural olarak dilekçeler aşamasında bildirilir. İlk duruşmayı yeni vakıa ve delilleri sınırsız sunma fırsatı saymak yanlış olur.

Tedbir nafakası ve geçici velayet ilk duruşmada ele alınır mı?

Hâkim geçici önlemleri duruşmadan önce dosya üzerinden veya ilk oturumda değerlendirebilir. Tarafların ekonomik-sosyal durum araştırması, çocuğun mevcut düzeni ve acil ihtiyaçları ara karara temel olabilir.

Tedbir talebi için ilk duruşmayı beklemek zorunlu değildir. Yeni bilgi veya koşul değişikliği varsa ara kararın yeniden değerlendirilmesi istenebilir.

Sulh, kabul ve çekişmeliden anlaşmalıya geçiş

Ön incelemede sulh ihtimali araştırılır; ancak boşanma ve fer'î sonuçlarda açık, serbest ve uygulanabilir irade gerekir. Davalının davayı kabulü, hâkimi boşanma vakıalarını araştırma yükümlülüğünden her durumda kurtarmaz.

Evlilik en az bir yıl sürmüş ve taraflar bütün sonuçlarda anlaşmışsa protokol sunularak TMK m.166/3 kapsamında anlaşmalı boşanma değerlendirmesi yapılabilir.

İlk celsede boşanma mümkün mü?

Anlaşmalı boşanmada kanuni şartlar, bizzat beyan ve uygun protokol varsa mümkündür. Çekişmeli davada delil incelemesi gerekeceğinden ilk ön inceleme celsesinde hüküm kurulması olağan değildir.

Hüküm verilse dahi evlilik hemen nüfus kaydında sona ermez; gerekçeli karar ve kesinleşme süreci tamamlanır.

Duruşma öncesi hazırlanacaklar

Duruşma günü, salon, kimlik, vekâlet ve mazeret ihtiyacı kontrol edilir. Dilekçelerdeki talepler, olay kronolojisi, tebligatlar ve mahkemenin tensip ara kararları okunur.

Çocuğu gereksiz yere adliyeye getirmemek, karşı tarafla koridorda tartışmamak ve mahrem belgeleri açıkta bırakmamak sürecin güvenliği bakımından önemlidir.

Anlaşmalı ve çekişmeli ilk duruşma

Hukuki dayanak ve editör notu

Türk Medeni Kanunu, Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 6284 sayılı Kanun ve konuya göre 5718 sayılı MÖHUK ile güncel içtihatlar birlikte değerlendirilir. Resmî bağlantıları Hukuki Kaynaklar sayfasında bulabilirsiniz.

Yayın, kaynak ve düzeltme ilkeleri →