Tercüme tasdiki nedir?

Tercüme tasdikinin hukuki çerçevesi

Noterlikte çevirme işlemi, belgenin bir dilden diğerine veya bir yazıdan başka bir yazıya aktarılmasına ilişkin resmî işlemdir. 1512 sayılı Kanunun 103. maddesi ve Yönetmeliğin çevirme hükümleri uygulanır. Metnin altındaki şerh ve tercümanın kimliği işlemin izlenebilirliğini sağlar. Tercümenin noter tasdikli olması, kaynak belgenin hukuka uygun düzenlendiği, diplomanın denk olduğu veya yabancı mahkeme kararının doğrudan icra edileceği anlamına gelmez.

Yeminli tercüman ile noterlik işlemi

Noter, tercümanın ilgili dili veya yazıyı bildiğine kanaat getirir ve yemin işlemi tutanakla belgelenir. Noterlikteki yemin kaydıyla çevirinin altındaki imza ve şerh birbirini tamamlar. Bir tercümanın herhangi bir yerde yeminli olduğunu söylemesi, bütün noterliklerde ve tüm işlem türlerinde aynı kaydın bulunduğu anlamına gelmez. Çeviriyi teslim almadan önce hangi noterlikte hangi dil için işlem yapılacağı açıklığa kavuşturulmalıdır.

Üç farklı çeviri belgesi

Gündelik adlandırma yerine belgedeki gerçek imza ve şerhlere bakılmalıdır.

Hangi metin çevrilmeli?

Asıl belgenin metni yanında mühür, şerh, ek ve gerektiğinde apostil üzerindeki bilgiler de kabul edecek kurum açısından önemli olabilir. Yalnız diploma ön yüzünün çevirisi, diploma eki veya arka yüzdeki kayıtları karşılamayabilir. Pasaporttaki isim yazımı, nüfus belgesi ve başvuru formu arasındaki tutarlılık da önemlidir. Çeviride açıklama veya okunamayan bölüm varsa bu durum görünür biçimde belirtilmeli, eksik bilgi tercüman tarafından varsayımla tamamlanmamalıdır.

İşlem sırası neden değişir?

Belgeye önce apostil alınması, sonra tercüme ve noter işlemi yapılması bazı kullanım senaryolarında uygundur; başka bir durumda tercüme üzerindeki noterlik imzasının ayrıca tasdiki istenebilir. Hangi imzanın doğrulanacağı ve hangi metnin kabul edileceği belirleyicidir. Bu nedenle bütün ülkeler ve belgeler için tek sıra önerilmez. Belgenin düzenlendiği ülke, kullanılacağı ülke, belge türü ve kabul edecek kurumun talebi birlikte değerlendirilir.

Apostil ile tercüme arasındaki sınır

Apostil belgeyi başka dile çevirmez ve tercümenin doğruluğuna ilişkin genel bir kalite belgesi değildir. Uygun resmî imza, sıfat ve mühür aidiyetini tasdik eder. Tercüme tasdiki de apostilin gerekliliğini her durumda ortadan kaldırmaz. Bunun yanında bazı çok dilli kişi hali belgeleri veya özel sözleşmeler tasdik veya çeviri yükünü azaltabilir. Gereksiz işlemden kaçınmak için muafiyetin belge ve ülke bakımından gerçekten uygulanıp uygulanmadığı kontrol edilmelidir.

Konsoloslukta tasdikli çeviri

Dışişleri konsolosluk hizmetlerinde yeminli tercümanlarca yapılan çevirilerin tasdikine ilişkin başvuru türleri bulunur. Temsilciliğin kabul ettiği tercüman, dil, randevu ve belge koşulları ilgili temsilcilikten öğrenilmelidir. Türkiye’deki noter tercümesiyle yabancı ülkedeki konsolosluk tasdiki her kurumun aynı şekilde kabul edeceği belgeler değildir. Belgeyi düzenleyen ve kabul edecek makamlar farklı olduğunda aradaki tasdik zincirini açık biçimde belirlemek yararlıdır.

Hukuki terimler ve özel belgeler

Mahkeme kararı, vekâletname veya şirket belgesinde tek kelimelik yanlışlık yetkinin, hükmün veya tarafın kimliğinin anlaşılmasını değiştirebilir. Çeviri, belgeyi sadeleştirerek yeni bir hukuki metin yaratmamalıdır. Kesinleşme, temsil yetkisi ve şirket türü gibi kavramların hedef dilde karşılığı bağlamla birlikte ele alınır. Özel ad ve tarihlerin tutarlılığı ayrıca kontrol edilmelidir. Tasdik işlemi bu metni yabancı ülkenin hukukuna uygun yeni bir sözleşmeye dönüştürmez.

Ücret, sayfa ve nüsha

Çeviri bedeli ile noterlik harç ve ücretleri ayrı kalemlerdir. Kaynak belgenin sayfası, hedef dilde ortaya çıkan metin, teknik terminoloji ve nüsha sayısı maliyeti etkileyebilir. Noterlik mevzuatındaki hesaplama esasları ile tercümanla kararlaştırılan özel hizmet bedeli aynı değildir. Tek bir sabit ücret bütün belgeler için geçerli sayılamaz. İşlem öncesinde hangi dil, hangi sayfalar, kaç nüsha ve hangi tasdiklerin istendiği yazılı biçimde açıklanabilir.

Örnek ve karşı örnek

Yabancı üniversiteye sunulacak Türkçe transkript için kurum noter tasdikli hedef dil çevirisi isteyebilir. Bu çeviri kabul koşulunun bir parçasıdır; derslerin denk sayıldığı anlamına gelmez. Yabancı boşanma kararının Türkçe tercümesi ise Türkiye’de nüfus kaydı veya tanıma işleminin yerine geçmez. Kurum yalnız elektronik doğrulanabilir çok dilli belgeyi kabul ediyorsa ayrıca noter tercümesi gerekmeyebilir. Belgenin amacı, hangi işlemin gerekli olduğunu belirler.

Hatalı çeviri nasıl ele alınır?

İsim, tarih, sayı veya hukuki kavram hatası fark edilirse kaynak belgeyle çeviri yan yana karşılaştırılmalıdır. Noterlik şerhinden sonra elle yapılan düzeltmenin usulüne uygun yeni tasdik yerine geçtiği varsayılmamalıdır. Tercüman ve ilgili noterlikle işlemin kaydına uygun düzeltme yolu belirlenir. Hatanın kabul edecek kurumda süre veya sonuç doğurması halinde teslim ve bildirim kayıtları da önem kazanabilir. Yeni çevirinin bütün ekleriyle doğru sürüm olduğundan emin olunmalıdır.

Çeviride isimlerin eşleştirilmesi

Farklı alfabelerdeki adların aktarımı, pasaport ile doğum veya evlilik belgesi arasında yazım farkı doğurabilir. Tercüman kaynak metne sadık kalırken kişinin hangi resmî kimlikle başvurduğunu da bilmelidir. Yazım farkını kendiliğinden yeni bir kimlik bilgisine dönüştürmek yerine uygun açıklama veya destek belge gerekebilir. Tarihlerde gün ve ay sırası, sayılarda ondalık işareti ve unvanların karşılığı da kontrol edilmelidir. Bu ayrıntılar çevirinin yalnız dilsel değil işlevsel olarak da kullanılabilir olmasını etkiler.

Birden fazla dil isteniyorsa her çevirinin hangi kaynak sürüme dayandığı belirtilmelidir. Önceki bir çevirinin tekrar çevrilmesi, asıl belgedeki anlam kaybını büyütebilir; mümkün olduğunda kaynak belgenin bütünü esas alınmalıdır.

Sık sorulan sorular