Yeminli tercüman nedir?

Yeminli tercüman sıfatı ne anlatır?

Yeminli tercüman ifadesi, özellikle noterlikte çevirme işlemi için dili bildiğine kanaat getirilen ve yemini tutanakla belgelenen kişiyi anlatır. Ancak noterlik, mahkeme ve konsolosluk tercümanlığı aynı kayıt rejimi değildir. Bir kişinin bir kurumda yemin etmiş olması her alanda sınırsız yetki sahibi olduğunu göstermez. Başvuru sahibinin öğrenmesi gereken ilk konu, belgeyi kabul edecek kurumun hangi tercüman kaydını ve hangi tasdik biçimini istediğidir.

Noterlikte yemin kaydı

Noterlik Kanunu Yönetmeliğinin 96. maddesi, noterin çeviriyi yapacak kişinin ilgili dili veya yazıyı bildiğine kanaat getirmesini ve yemin tutanağını düzenlemesini öngörür. Tutanakta dil, kimlik ve diğer bilgiler yer alır; kayıt ilgili noterlikte saklanır. Noterlikte kaydı bulunmayan kişiye aynı usulle çeviri yaptırılamaması bu kayıt ilişkisinin önemini gösterir. Yeminli tercüman unvanı, çevrilen belgenin kaynak kurumca doğrulandığı anlamına gelmez.

Tercüman görev alanlarının ayrımı

Aynı meslek ifadesi farklı usullerde kullanıldığından kurumun talebi belirleyicidir.

Mahkeme tercümanlığından farkı

Yargılama veya soruşturmada tercüman kullanımı, tarafın dili anlaması ve işlemin doğru yürütülmesi bakımından farklı usullere tabidir. Noterlikte çeviri yapan kişinin kaydı, mahkemece görevlendirilmiş tercüman olmakla aynı değildir. Tercüman ile bilirkişinin görevi de her zaman örtüşmez; biri dili aktarırken diğeri uzmanlık değerlendirmesi yapabilir. Hangi görev için görevlendirme yapıldığı ve yeminin hangi usulle alındığı ilgili işlem kaydından anlaşılmalıdır.

Konsolosluk listeleri ve yabancı ülke koşulları

Temsilciliklerin yayımladığı tercüman listeleri ve tasdik işlemi koşulları kendi başvuru alanlarında önem taşır. Türkiye’de noterlik kaydı bulunan tercümanın çevirisinin başka ülkenin bütün makamlarında kabul edileceği söylenemez. Bazı işlemler yerel yeminli veya mahkemece yetkilendirilmiş tercüman gerektirebilir. Hedef ülkedeki kurumun kabul şartı ve temsilciliğin açıklaması birlikte okunmalıdır. Bir listede yer almak devletin tercümanın her hizmetini garanti ettiği anlamına da gelmez.

Tercümanın işi ve belgenin kaynağı

Tercüman kaynak metni hedef dile aktarır; diplomanın gerçekten verilip verilmediğine, şirketin hâlen faal olup olmadığına veya kararın kesinleşmesine ilişkin bağımsız bir onay makamı değildir. Kaynak belge üzerindeki okunamayan kısımlar, ekler ve şerhler çevirinin kapsamını etkiler. Kimlik ve tarih gibi unsurların tutarlılığı önemlidir. Tercüman metni açıklamak için kaynakta olmayan yeni olgu eklememeli; gerekli açıklamalar çeviri ile asıl beyanı karıştırmayacak biçimde belirtilmelidir.

Yeminli çeviri ve noter onayı

Tercümanın imzasını taşıyan çeviri ile noterlik şerhi içeren çevirme işlemi aynı belge görünümünde olmayabilir. Kurum yalnız tercüman imzasını kabul edebilir veya ayrıca noter tasdiki isteyebilir. Bu tercih başvuru sahibinin varsayımına bırakılmamalıdır. Apostil gerektiğinde ise hangi resmî imzaya uygulanacağı ayrıca belirlenir. Çeviri bürosunun kaşesi, noterlik şerhi ve apostil birbirinin yerine geçen üç mühür değildir; farklı sorulara cevap verirler.

Uzmanlık ve hukuki terminoloji

Hukuki, tıbbi veya teknik belgelerde dil bilgisi yanında terminolojiye hâkimiyet de metnin doğruluğunu etkiler. Vekâletnamede yetkinin kapsamı, mahkeme kararında hükümle gerekçenin ayrımı ve şirket belgesinde temsil şekli özellikle önemlidir. Çeviri, kaynak belgedeki hukuki sonucu hedef ülke hukukuna göre yeniden yazmaya dönüşmemelidir. Belgenin amacı tercümana açıklanabilir; fakat içerik kaynak metne sadık kalmalıdır. İsimlerin pasaporttaki yazımı ve sayıların aktarımı ayrıca kontrol edilmelidir.

Ücret ve teslim kapsamı

Çeviri bedeli dil, uzunluk, uzmanlık, teslim zamanı ve nüsha sayısına göre değişebilir. Noterlik, apostil ve kargo gibi başka işlemler dahilse bunlar ayrı belirtilmelidir. Belge sahibinin kaç sayfanın, hangi eklerle ve hangi dile çevrileceğini açıkça bildirmesi maliyet ve kapsam uyuşmazlığını azaltır. Tek bir sayfa fotoğrafına bakarak bütün dosya için kesin işlem süresi söylenmesi yanıltıcı olabilir. Kabul edecek kurumun belge biçimi şartı da teslimi etkiler.

Örnek ve karşı örnek

Türkçe mahkeme kararını yabancı kuruma sunacak kişi, kurumun kabul ettiği dil ve tasdik türünde çeviri yaptırmalıdır. Sadece tercüman kaşesi bulunması noter onayı isteyen kurumu karşılamayabilir. Buna karşılık kurum elektronik çok dilli resmî belgeyi yeterli görüyorsa noter çevirisi gereksiz olabilir. Bir tercümanın duruşmada görevlendirilmiş olması da başka noterlikte kayıt bulunduğunu kendiliğinden göstermez. İşlem türü ve kurum talebi birlikte belirleyicidir.

Çeviri tesliminde kontrol edilecekler

Kaynak belgenin bütün sayfalarının ve önemli şerhlerinin çeviride bulunduğunu kontrol edin. Tercümanın adı, dil, tarih ve varsa noterlik yevmiye bilgisiyle belgenin hangi sürümünün teslim edildiği anlaşılmalıdır. Hata fark edilirse kaynakla karşılaştırma yapılarak usulüne uygun düzeltme istenir; sonradan elle yapılan ekleme aynı tasdikin kapsamına otomatik girmez. Kişi adı farklı alfabelerden aktarılmışsa pasaport yazımı ve ilgili kurumun eşleştirme şartı özellikle dikkate alınmalıdır.

Yemin kaydı bir kalite garantisi değildir

Yemin ve kayıt, çevirinin usulüne ilişkin önemli unsurlardır; her teknik terimin otomatik doğru çevrildiğini garanti etmez. Özellikle mahkeme hükmü, tıbbi tanı veya şirket yetkisi içeren belgelerde teslim öncesi kaynakla karşılaştırma yararlı olabilir. Çevirinin amacı açıklanmalı, ancak asıl metne yeni olgu eklenmesi istenmemelidir. Gerektiğinde yanlışlığın hangi sayfa ve ifadede bulunduğu somut biçimde gösterilmelidir. Kurum kaydı ile çeviri kalitesini ayrı değerlendirmek, doğru tercüman ve tasdik yolunun seçilmesini kolaylaştırır.

Tercümanın başka bir mesleki unvanı bulunması da ilgili noterlik veya mahkeme kaydının yerine geçmez. Özellikle resmî işlemde aranan dil ve görevlendirme koşullarını gösteren kayıt, unvandan ayrı kontrol edilmelidir.

Sık sorulan sorular