TMK Madde 4 – Madde Metni
Madde 4 – Kanunun takdir yetkisi tanıdığı veya durumun gereklerini ya da haklı sebepleri göz önünde tutmayı emrettiği konularda hâkim, hukuka ve hakkaniyete göre karar verir.
TMK Madde 4 Gerekçesi
İlk düzenlemenin resmî madde gerekçesi — tam metin
Yürürlükteki Kanunun 4 üncü maddesini karşılamaktadır.
Maddenin kenar başlığı 1984 tarihli Öntasarıdan alınmış, maddede yer alan "hak ve nısfetle hükmeder." deyimi yerine, "hukuka ve hakkaniyete göre karar verir." deyimi kullanılmıştır. Gerçekten maddede yer alan sadece "hak ve nısfetle hükmeder" ifadesi hâkimin önüne gelen olayda, hukuku bir tarafa bırakıp sadece hakkaniyeti gözetecekmiş gibi bir kanı uyandırmaktadır. Oysa hâkim, takdir yetkisini kullanırken önce hukuka, daha sonra hakkaniyete göre karar vermek zorundadır.
TBMM, 21. Dönem, 1/611 esas numaralı Türk Medenî Kanunu Tasarısı; 723 sıra sayılı rapor · Madde 4 gerekçesi, basılı/PDF sayfa 36 · Kontrol: 14 Eylül 2026
TMK Madde 4 ile İlgili Yargıtay Kararları
Hâkimin öznel değerlendirmesi ve kanuni gerekçe
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi
2014/11840 E. · 2015/2860 K. · 16 Mart 2015
Hukuki mesele: Önalım davasında deliller toplanmadan ve yasal gerekçe kurulmadan davanın reddedilmesi.
Madde ile ilişkisi: Hakkaniyet ve takdir yetkisinin öznel ve yasal temelden yoksun bir karar gerekçesine dönüşemeyeceğini açıklar.
Karar özeti: Daire, bedelde muvazaa iddiası ve fiilî taksim savunmasına ilişkin delillerin toplanmasını gerekli gördü. TMK m.1 ve m.4 hükümlerini anarak tamamen öznel değerlendirmeye ve yasal olmayan gerekçeye dayanan ret hükmünü bozdu.
tamamen sübjektif değerlendirmelerle ve yasal olmayan bir gerekçeyle
Resmî karar metni ↗ · Belge: 178500800 · Kontrol: 13 Eylül 2026
Geçici konut tahsisinin sınırı ve tazminatta hakkaniyet
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi
2013/25697 E. · 2014/536 K. · 15 Ocak 2014
Hukuki mesele: Dava süresince alınan barınma önleminin boşanmadan sonra sürekli hakka dönüştürülmesi ve tazminat miktarı.
Madde ile ilişkisi: Tazminat miktarının tarafların ekonomik ve sosyal koşulları ile olayın ağırlığına göre hakkaniyetle belirlenmesini inceler.
Karar özeti: Daire, tarafların anlaşması bulunmadıkça TMK m.169 kapsamında sağlanan geçici konut kullanımının boşanmadan sonra sürekli biçimde devam ettirilemeyeceğini belirtti. Ayrıca olayların ağırlığı ve tarafların koşulları karşısında tazminat miktarlarını az buldu. Bu iki nedenle hükmü kısmen bozdu; diğer yönlerini onadı.
Resmî karar metni ↗ · Belge: 85300800 · Kontrol: 13 Eylül 2026
Maddenin Uygulamadaki Anlamı
Adar Hukuk açıklaması · kanun, gerekçe veya karar alıntısı değildir.
Takdir yetkisi, gerekçesiz veya bütünüyle kişisel ölçütlere dayanan karar verme serbestisi değildir. Kanunun bu yetkiyi tanıdığı alanda somut olgular açıklanmalı; hukuk ve hakkaniyet ölçütleriyle bağlantı kurulmalıdır.
İlgili TMK Maddeleri
Kaynaklar ve Güncelleme Bilgileri
Madde metni, UYAP Mevzuat’taki 4721 sayılı Kanunun 14 Eylül 2026 tarihinde erişilen konsolide metninden alınmıştır. Mevzuat Bilgi Sistemi PDF adresine bu taramada erişilemediği için erişilebilir resmî konsolide UYAP yayımı esas alınmıştır.
Kaynak kontrolü, hukukçu onayı ve mevzuatın değişiklik tarihi ayrı bilgilerdir. Bu sayfa için ayrıca verilmiş bir hukukçu onayı kaydı bulunmamaktadır. Metinler kendiliğinden güncellenmez.
TMK tam metnini okuyun →