TMK Madde 5 – Madde Metni
Madde 5 – Bu Kanun ve Borçlar Kanununun genel nitelikli hükümleri, uygun düştüğü ölçüde tüm özel hukuk ilişkilerine uygulanır.
TMK Madde 5 Gerekçesi
İlk düzenlemenin resmî madde gerekçesi — tam metin
Yürürlükteki Kanunun 5 inci maddesini karşılamaktadır.
Maddenin kenar başlığı "Genel nitelikli hükümler" şeklinde değiştirilmiştir. Yürürlükteki maddenin Borçlar Kanununun genel hükümlerinin sadece "medenî hukuk ilişkilerinde" uygulanabileceği kanısını uyandıran ifadesi, Medenî Kanun ile Borçlar Kanununun 1 ilâ 181 inci maddelerindeki genel hükümler ile, bunların dışında kalmakla birlikte genel nitelik arzeden diğer hükümlerin de tüm özel hukuk ilişkilerine uygun düştüğü ölçüde uygulanabilmesine olanak sağlayacak şekilde değiştirilmiştir. Gerçekten tartışmasız olarak kabul edildiği üzere, bu madde, sadece "medenî hukukun diğer kısımlarında" değil, "özel hukukun diğer kısımlarında da" uygulanabilen temel bir kural koymaktadır. Bunun açıklığa kavuşturulması bakımından "medenî hukuk ilişkileri" deyimi yerine, "özel hukuk ilişkileri" deyimine yer verilmiştir.
TBMM, 21. Dönem, 1/611 esas numaralı Türk Medenî Kanunu Tasarısı; 723 sıra sayılı rapor · Madde 5 gerekçesi, basılı/PDF sayfa 36 · Kontrol: 14 Eylül 2026
TMK Madde 5 ile İlgili Yargıtay Kararları
Özel hukukta genel zamanaşımı hükümlerine başvurma
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi
2007/15699 E. · 2009/421 K. · 19 Ocak 2009
Hukuki mesele: Katkı alacağı için TMK’de özel bir zamanaşımı süresi bulunmadığında hangi hükmün uygulanacağı.
Madde ile ilişkisi: TMK 5’in, Borçlar Kanununun genel hükümlerini özel hukuk ilişkisindeki boşluğu doldurmak üzere uygulanabilir kılmasını somutlaştırır.
Karar özeti: Daire, katkı alacağı bakımından TMK’de özel süre bulunmadığını belirterek TMK 5 yoluyla 818 sayılı Borçlar Kanununun genel zamanaşımı hükmünü uygulamıştır. Bir yıllık süreye dayanılarak verilen ret hükmü bozulmuş; zamanaşımı itirazının reddiyle delillerin toplanıp işin esasının incelenmesi gerektiği açıklanmıştır.
Resmî karar metni ↗ · Belge: 79884700 · Kontrol: 14 Eylül 2026
Maddenin Uygulamadaki Anlamı
Adar Hukuk açıklaması · kanun, gerekçe veya karar alıntısı değildir.
TMK 5, her özel hukuk uyuşmazlığının aynı kuralla çözülmesini emretmez. Genel hükmün somut ilişkiye uygun düşmesi ve uygulanabilecek özel düzenlemeyle çatışmaması gerekir.
İlgili TMK Maddeleri
Kaynaklar ve Güncelleme Bilgileri
Madde metni, UYAP Mevzuat’taki 4721 sayılı Kanunun 14 Eylül 2026 tarihinde erişilen konsolide metninden alınmıştır. Mevzuat Bilgi Sistemi PDF adresine bu taramada erişilemediği için erişilebilir resmî konsolide UYAP yayımı esas alınmıştır.
Kaynak kontrolü, hukukçu onayı ve mevzuatın değişiklik tarihi ayrı bilgilerdir. Bu sayfa için ayrıca verilmiş bir hukukçu onayı kaydı bulunmamaktadır. Metinler kendiliğinden güncellenmez.
TMK tam metnini okuyun →