01 • MERKEZÎ BAĞLANTI
Çocuğun kâğıt üzerindeki adresinden çok gerçek yaşam merkezi önemlidir
Mutat mesken değerlendirmesinde çocuğun yaşı, ülkede kalış süresi, okul/kreş, sağlık ve bakım düzeni, dil ve sosyal çevre gibi somut olgular dikkate alınır. Nüfus kaydı veya ebeveynin vatandaşlığı tek başına sonucu belirlemez.
Türkiye’de boşanma davası açılması, yurtdışında yaşayan çocuk hakkında her kararı otomatik olarak Türk mahkemesinin vereceği anlamına gelmez. Milletlerarası yetki, uygulanacak sözleşme ve yabancı ülkedeki mevcut dosyalar birlikte incelenir.
02 • İKİ FARKLI HAREKET
Kısa seyahat ile kalıcı ülke değişikliği aynı değildir
Tatil, aile ziyareti veya kısa süreli seyahat; çocuğun yaşam merkezini başka ülkeye taşıma kararından farklıdır. Velayet hükmü, kişisel ilişki takvimi, mahkemece konulan çıkış tedbiri, seyahatin amacı ve dönüş planı birlikte incelenmelidir.
Pasaport düzenlenmesi de tek başına kalıcı taşınma yetkisi vermez. Havayolu, sınır makamı veya yabancı devletin muvafakat belgesi uygulaması ile velayet hukukundaki izin sorunu birbirinden ayrılır.
03 • HAKSIZ GÖTÜRME/ALIKOYMA
1980 Lahey süreci velayeti yeniden dağıtmaz; dönüş sorusuna odaklanır
Çocuğun velayet veya kişisel ilişki hakkı ihlal edilerek mutat mesken ülkesinden götürülmesi ya da kararlaştırılan tarihte geri getirilmemesi hâlinde 1980 Lahey Sözleşmesi kapsamında iade başvurusu gündeme gelebilir. Başvuru süreleri ve deliller bakımından hızlı hareket önemlidir.
İade davası kural olarak hangi ebeveynin daha iyi olduğuna karar veren nihai velayet davası değildir. Haksız götürme/alıkoyma, mutat mesken ve sözleşmedeki sınırlı iade ret sebepleri incelenir. Şiddet veya ciddi risk iddiası varsa güvenliğe ilişkin resmî kayıtlar gecikmeden korunmalıdır.
04 • YABANCI KARAR
Yabancı boşanmanın tescili, velayet hükmünü kendiliğinden uygulamaz
5490 sayılı Kanun m.27/A kapsamında boşanmanın nüfusa tescili esasen medeni hâli günceller. Yabancı velayet veya kişisel ilişki kararının Türkiye’de etkisi için tanıma/tenfiz ve güncel çocuk bağlantıları ayrıca değerlendirilmelidir.
Karardan sonra çocuğun mutat meskeni değişmiş, yeni tedbir verilmiş veya koşullar esaslı biçimde farklılaşmış olabilir. En eski kararın tek başına güncel durumu çözdüğü varsayılmamalıdır.
05 • ÇOCUK ODAKLI DOSYA
Ebeveyn çatışması yerine bakım ve güvenlik verisini toplayın
Okul devamı, sağlık takibi, bakım rutini, konut koşulu, ebeveynlerin çalışma düzeni, çocuğun özel ihtiyacı ve kişisel ilişkinin fiilen nasıl sürdüğü tarihli ve ölçülü kayıtlarla gösterilir. Çocuğu çatışmanın mesaj taşıyıcısı yapmak veya gizli yönlendirilmiş kayıt üretmek üstün yarara zarar verebilir.
Çocuğun görüşünün alınması yaş ve olgunluğa göre yetkili makamın yöntemiyle gerçekleşir. Çocuk üzerinde baskı kurulmadan, kişisel verileri gereksiz yaymadan işlem yapılmalıdır.
