İmzaya itiraz nedir?

İmza aidiyeti neyi ifade eder?

İmza itirazı, belgenin altındaki imzanın belirli kişiden çıkıp çıkmadığını tartışır. Borcun ödenmiş olması, senedin teminat olarak verilmesi veya malın teslim edilmemesi başka savunmalardır. Gerçek imza taşıyan belgeye dayanılarak haksız borç istenebilir; sahte imza taşıyan belgede ise imza aidiyeti ön sorun haline gelir. Bu nedenle savunma, yaşanan olaya uygun ve çelişkisiz kurulmalıdır.

Genel hacizde açık inkâr

Genel haciz yolunda ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine itiraz edilir. Takip senede dayanıyorsa imza inkârı ayrıca ve açıkça belirtilmelidir. Yalnız borca itiraz edildiğinin yazılması takip hukuku yönünden imzayı kabul sonucunu doğurabilir. İmzanın inkâr edilmesi, alacaklının hiçbir yola başvuramayacağı anlamına gelmez; sonraki incelemenin türünü değiştirir.

Kambiyo haczindeki başvuru

Çek, bono veya poliçeye dayalı özel hacizde imzaya itiraz ödeme emrinin tebliğinden itibaren beş gün içinde icra mahkemesine sunulur. İcra dairesine verilen sıradan genel haciz itirazı aynı usul yerine geçmez. Ödeme için gösterilen on günlük süre, imza inkârının süresi değildir. Satış dışındaki işlemlerin durması konusunda otomatik sonuç varsayılmadan İİK 170 uygulanır.

Belgenin aslı neden önemlidir?

İmza incelemesi, çizgi karakteri, hareket ve karşılaştırma örnekleri gibi unsurlara dayanabilir. Düşük çözünürlüklü görüntü, asıl belge üzerindeki bütün incelemeleri sağlamaz. Senedin ön ve arka yüzünün bütünü, eklemeler ve temsil açıklamaları incelenir. İmzanın fotokopide benzemesi veya benzememesi tek başına kesin teknik sonuç değildir. Mahkeme gerektiğinde uygun uzman incelemesine başvurur.

Karşılaştırma belgeleri

Uyuşmazlık dönemine yakın, aidiyeti belirli imza örnekleri önemlidir. Banka, noter ve resmî işlem belgelerindeki örneklerin getirtilmesi gerekebilir. Sonradan isteyerek değiştirilen imzalar üzerinden sonuç beklemek doğru değildir. Kişinin imza alışkanlığındaki değişim, hastalık veya fiziki durum gibi olgular incelemede açıklanabilir; her farklılık sahtecilik kanıtı olarak sunulamaz.

Şirket ve temsil yetkisi

Bir şirket adına imza atılmışsa gerçek kişinin imzası ile şirketi temsil yetkisi ayrı araştırılır. Temsilcinin görev tarihi, birlikte imza koşulu ve ticaret sicili kayıtları önem taşıyabilir. Yetkisiz imza iddiası her zaman imza bana ait değil iddiasıyla aynı değildir. Belgedeki aval veya şahsi taahhüt de kişinin yalnız şirket temsilcisi olduğu savunmasını değiştirebilir.

Geçici kaldırma ve diğer yollar

Genel hacizde imza inkârı üzerine alacaklı İİK 68/a koşullarıyla itirazın geçici kaldırılmasını isteyebilir. Bu yol, alacak ilişkisinin bütün yönlerinin genel mahkemede tartışılmasından farklıdır. Karar sonrası borçtan kurtulma davası gibi kısa süreli yollar gündeme gelebileceğinden kararın türü ve tebliği dikkatle incelenir. Kambiyo takipte ise özel hükümlerin sistemi uygulanır.

Ceza başvurusu ve tazminat

Sahtecilik iddiasıyla suç duyurusunda bulunmak icra takibini kendiliğinden durdurmaz. Ceza soruşturması ile icra mahkemesindeki başvuru farklı amaçlara sahiptir. İmza incelemesinin sonucu ve tarafların davranışları, kanundaki tazminat veya para cezası koşullarını gündeme getirebilir. Bunlar her inkârda otomatik olarak doğmaz; somut karar ve uygulanacak madde esas alınır.

Örnek ve ilk belge kontrolü

Hiç düzenlenmediği söylenen bir bonoda farklı imza bulunması imza aidiyeti araştırmasını gerektirir. Buna karşılık imzanın kendisine ait olduğunu kabul edip senedin bedelsiz kaldığını söyleyen kişinin temel savunması imza inkârı değildir. İlk değerlendirme için senet görüntüleri, ödeme emri, tebligat kaydı, bilinen imza örnekleri ve varsa temsil belgeleri hazırlanır. İnkârın tarihli başvuru ve alındı belgesiyle kayıt altına alınması gerekir.

İmza incelemesine uygun karşılaştırma

Mahkemece değerlendirmeye alınacak imza örneklerinin nerede bulunduğu mümkün olduğunca açık gösterilmelidir. Noterlik adı, işlem tarihi, banka şubesi veya resmî evrak bilgisi örneğe erişimi kolaylaştırır. İnceleme konusu senet tarihinden çok sonra atılmış örnekle yetinmek, kişinin imza değişimlerinin gözden kaçmasına neden olabilir. Örneğin hastalık veya el yaralanması dönemindeki imzanın olağan imzadan farklı olması tek başına sahtecilik sonucunu doğurmaz. Aynı zamanda görünürdeki benzerlik de teknik inceleme ihtiyacını ortadan kaldırmayabilir. Kişinin sadece beğendiği örnekleri seçmesi yerine aidiyeti güvenilir, dönem ve sayı bakımından uygun belgeler araştırılır. Belgenin aslına ilişkin talepler bu hazırlıkla birlikte değerlendirilir.

İmza gerçek fakat metin tartışmalıysa

Borçlu imzanın kendisine ait olduğunu, ancak senedin anlaşmaya aykırı doldurulduğunu söyleyebilir. Bu iddia imza bana ait değil savunmasıyla aynı değildir. Açığa imzanın kullanılması, metinde değişiklik, bedelsizlik ve ödeme gibi olgular farklı ispat kuralları doğurabilir. Senedin hangi amaçla verildiği, teslim anındaki durumu, yazılı anlaşma ve sonraki yazışmalar incelenmelidir. Aynı kişiye ait iki senedin karıştırılması da imza aidiyetinden bağımsız sorun yaratır. Savunmanın yanlış isimlendirilmesi, mahkemenin incelemesi gereken vakıanın belirsiz kalmasına yol açabilir. Bu nedenle kişinin belgeyi hiç imzalayıp imzalamadığı, boş veya dolu olarak verip vermediği ve hangi metne itiraz ettiği açıkça ayrılmalıdır.

Karar sonrası işlemleri izleme

İmza inkârının kabul veya reddi, takip türüne göre farklı sonuçlar yaratır. Genel hacizde geçici kaldırma kararı sonrasında borçtan kurtulma davasının koşulları ve kısa başvuru süresi ayrıca önem kazanabilir. Kambiyo yolunda ise İİK 170 sistemindeki hükümler uygulanır. Kararın yalnız sonucu değil hangi maddeye dayandığı okunmalıdır. Tazminat veya para cezasının bulunması halinde tutar ve koşullar ayrıca değerlendirilir. Kanun yoluna başvuru ve takibin durması aynı işlem değildir; ilgili kararın etkisi incelenir. Dosyada imza raporu, rapora karşı beyanlar, duruşma tutanağı ve gerekçeli karar birlikte tutulmalıdır. Böylece imza savunmasının teknik sonucu ile sonradan kullanılabilecek usuli yol birbirine karıştırılmaz.

Birden çok imza bulunan belge

Senedin önünde veya arkasında birden fazla imza varsa hangisinin hangi kişiye ve hangi hukuki sıfata ilişkin olduğu belirlenmelidir. Borçlunun kendi imzasını kabul edip başkasına atfedilen imzayı reddetmesi, bütün senetteki imzaları inkâr ettiği anlamına gelmez. Ortak imza yetkisi bulunan şirkette imzaların birlikte bulunup bulunmadığı ayrıca araştırılır. Aval açıklaması, ciro ve tahsil kaydı da belgenin yerleşimine göre farklı sonuç doğurabilir. İncelemeye yalnız kesilmiş bir imza görüntüsü sunulması bağlamı kaybettirir. Tam belge ve temsil kayıtları birlikte değerlendirilmelidir. Başvuruda inkâr edilen imzanın yeri ve kime atfedildiği açık gösterilerek mahkemenin inceleme konusu somutlaştırılır; diğer borçluların savunmaları ayrıca ele alınır.

Sık sorulan sorular