İcra dosyasının yenilenmesi nedir?

İşlemden kaldırma ne anlama gelir?

İİK 78 kapsamında kanuni sürede haciz istenmemesi veya geri alınan talebin süresinde yenilenmemesi dosyanın işlemden kaldırılmasına yol açabilir. Bu durum borcun ödendiği veya takibin yok olduğu anlamına gelmez. Dosyanın kapalı görünmesi tek başına borçtan kurtulma belgesi değildir. UYAP’ta görülen kapatma sebebi ve müdürlük kararı alınmalıdır. Haricen tahsil, feragat, usulden kapatma ve takipsizlik farklı sonuçlar doğurur; kullanıcı önce hangi kayıtla karşılaştığını belirlemelidir. Aynı kelime bütün dosyalarda aynı hukuki durumu anlatmayabilir.

Bir yıllık haciz isteme süresi

İİK 78 genel haciz isteme hakkını ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıllık süreye bağlar. İtiraz, dava veya kanundaki taksit sözleşmesi gibi süre hesabına etki eden dönemler ayrıca dikkate alınır. Takip açılış tarihiyle ödeme emrinin tebliği aynı değildir. Dosyada daha önce geçerli haciz talebi bulunup bulunmadığı da incelenmelidir. Her yıl mutlaka yenileme yapılacağı şeklinde genel kural kurulamaz. Dosyanın işlemleri ve istenen yeni haciz somut olarak değerlendirilir; süre çizelgesinde her işlem dayanağıyla gösterilir.

Yenileme ile yeni takip farkı

Yenileme, mevcut takip içinde devam imkânını sağlar. Aynı borç için tamamen yeni dosya açılması farklı usul ve mükerrer takip sorunları yaratabilir. Borçluya tebliğ edilen yenileme bildirimi de ilk ödeme emrinin bütün sonuçlarını yeniden doğurmaz. Kesinleşmiş takibin önceki itiraz aşaması kendiliğinden başa dönmez. Buna karşılık takip sonrası ödeme, zamanaşımı veya yanlış hesap gibi yeni sorunlar uygun yolla ileri sürülebilir. Dilekçede yalnız yeni tebligat geldi diye bütün eski savunmaların süresinde olduğu varsayılmamalıdır.

Yenileme talebinin tebliği

İİK 78 uyarınca yeniden haciz istenmesi yenileme talebinin borçluya tebliğine bağlıdır. Tebligatın doğru kişiye, adrese ve usule göre yapılması gerekir. Borçlunun adresi değişmişse eski adres bilgisi otomatik yeterli sayılmaz; Tebligat Kanunu kuralları incelenir. Elektronik tebligatta kanuni tebliğ tarihi ayrıca belirlenir. Bildirimin içeriğinde dosya numarası ve devam edilen borç anlaşılır olmalıdır. Yeni haczin hangi talebe dayandığı ve tebliğin önce mi sonra mı gerçekleştiği dosya sırasından kontrol edilmelidir; ekran özeti yeterli olmayabilir.

Yenileme harcı ve giderler

İlama dayanmayan takiplerde yenileme üzerine yeniden harç alınmasına ilişkin hüküm vardır. Kanun yenileme masraf ve harçlarının borçluya yüklenmemesini düzenler. Bu nedenle bütün giderleri borçlu hesabına eklemek doğru değildir. İlamlı takiple ilamsız takibin aynı harç rejimine sahip olduğu varsayılmamalıdır. Güncel tarifeye göre tahakkuk eden tutar ve ödeme makbuzu alınır. Alacaklı, eski dosya avansının her gideri karşılayacağını düşünmemeli; yeni tebligat ve haciz giderlerinin hangi kalemden ödendiğini kontrol etmelidir.

Eski hacizlerin devamı ayrı sorudur

Dosyanın yenilenmesi daha önce kalkmış haczi aynı tarih ve sırayla canlandırmaz. Haczin geçerliliği, satış isteme süresi ve yapılan önceki işlemler ayrı değerlendirilir. Yeni haciz konulursa yeni tarih paylaşım sırasını etkileyebilir. Yenilemenin amacıyla satış talebi birbirine karıştırılmamalıdır. Haciz isteme için İİK 78 ile hacizli malın satışını isteme için İİK 106 farklı aşamaları düzenler. Birindeki işlemin diğer süreyi her durumda koruduğu söylenemez; her malın kaydı ve dosya talepleri birlikte incelenmelidir.

Zamanaşımı kendiliğinden çözülmez

Yenileme talebi verilmesi alacağın zamanaşımına uğrayıp uğramadığını peşinen karara bağlamaz. Borç türü, son geçerli işlem, kesilme ve durma sebepleri araştırılır. Kesinleşmeden sonraki zamanaşımı iddiası takip türüne göre uygun merciye yöneltilir. Borçlu yalnız dosya yıllarca kapalıydı sözüyle sonuca ulaşamaz; alacaklı da her yenilemenin bütün süreleri sınırsız uzattığını düşünmemelidir. Önceki dosya hareketleri tam alınır. Borcun bir kısmı ödenmişse bu ödemenin borç ikrarı ve süreye etkisi ayrıca hukuken değerlendirilir.

Alacak hesabı yeniden karşılaştırılır

Dosya eski olsa da bakiye başlangıç tutarıyla aynı olmayabilir. Önceki tahsilatlar, faiz dönemleri ve giderler açık gösterilmelidir. Faiz hesabında değişen mevzuat dikkate alınır;7589 sayılı Kanunun 3095 m. 1 değişikliği nedeniyle eski sabit kanuni oran bütün geleceğe uygulanmaz. Yenileme yeni faiz türünü keyfî seçme hakkı da vermez. Takip talebi, sözleşme veya ilamın belirlediği sınır korunur. Borçluya sunulan hesapta hangi tarihten hangi tarihe hangi oranın uygulandığı ve ödeme mahsupları izlenebilir olmalıdır.

Örnek: eski tüketici alacağı

Alacaklı, ödeme emri kesinleşmiş fakat haciz istenmeden işlemden kaldırılmış dosyayı yıllar sonra yenilemek isteyebilir. Önce bir yıllık haciz süresine etki eden işlemler ve zamanaşımı incelenir. Kanuni yenileme bildirimi tebliğ edilir ve uygun haciz talebi yapılır. Bu bildirim borçluya ilk ödeme emrine ilişkin genel itiraz süresini otomatik yeniden açmaz. Ancak borçlu arada ödeme yaptığını iddia ediyorsa dekontlar ve alacaklının kabulü ayrı değerlendirilir. Eski borç toplamını ödemeler yokmuş gibi istemek doğru değildir.

Belge listesi ve başvuru sonucu

İlk takip talebi, ödeme emri ve tebliği, itiraz veya dava kararları, önceki haciz talepleri, işlemden kaldırma kararı, yenileme talebi ve yeni tebligat hazırlanır. Harç makbuzu ve güncel hesap eklenir. İcra müdürlüğünün hatalı işlemine karşı genel ve özel şikâyet kuralları araştırılır; her uyuşmazlık yalnız borca itiraz değildir. Yenileme yapıldığı bilgisinin tüm borçların kesin tahsil edileceği anlamına gelmediği unutulmamalıdır. Haczedilebilir mal, hak ve alacak bulunması sonraki tahsil aşamasında ayrıca önem taşır.

Sık sorulan sorular