İflas masası nedir?

Masa hangi ihtiyacı karşılar?

İflas, borçlunun malvarlığını bireysel tahsil yarışından toplu tasfiye düzenine geçirir. Masa bu tasfiyede hangi varlıkların paraya çevrileceğini ve hangi hakların korunacağını belirleyen malvarlığı bütünüdür. Borçlunun adının bir belgede bulunması her şeyi otomatik masaya sokmaz; gerçek hak sahipliği araştırılır. Başkasına ait eşyanın borçlunun deposunda bulunmasıyla borçluya ait stok aynı değildir. Masanın kapsamı, alacaklıların hangi kaynaktan ve hangi sırayla ödeme alabileceğini etkiler. Bu yüzden mal listesi kadar hukuki aidiyet belgeleri de önem taşır.

İflasın açıldığı an

İİK 184 ve devamı, iflasın açılmasıyla haczedilebilir mal ve hakların masaya girmesini düzenler. Kararın tarih ve saati belirli işlemler bakımından önemlidir. İflastan önceki alacak ile masa işleminden doğan yeni borç aynı statüde olmayabilir. Borçluya daha sonra ulaşan bir para, önceki bir alacağın tahsili veya tamamen farklı bir hakkın sonucu olabilir. Hangi döneme ait olduğu belgeden belirlenir. Tasfiye süresince edinilen varlıkların kapsamı da kanundaki istisnalarla birlikte incelenmelidir; yalnız hesap hareketinin tarihi üzerinden kesin sonuç verilmemelidir.

Masa alacağı ile iflas alacağı

İflas alacağı kural olarak iflastan önceki hukuki sebepten doğan borçla ilişkilidir; masa borcu ise tasfiye işlemleri ve masanın faaliyetleri bakımından ayrı değerlendirilir. Bu ayrım ödeme usulünü, sırayı ve başvuru yolunu etkileyebilir. Bir faturanın iflastan sonra düzenlenmesi borcun mutlaka masa borcu olduğunu göstermez; malın ne zaman teslim edildiği ve sözleşme ilişkisi araştırılır. İflas idaresinin talebiyle yapılan muhafaza veya tasfiye işi farklı nitelik taşıyabilir. Belgenin yalnız tarihi değil borcun doğum sebebi açık gösterilmelidir.

Masaya girmeyen veya ayrılması istenen mal

Üçüncü kişinin mülkiyetindeki malın masadan ayrılması talebi, sıradan para alacağının kaydıyla aynı değildir. Finansal kiralama, emanet veya başkası adına muhafaza ilişkileri kendi belgeleriyle incelenir. Eşyanın seri numarası, teslim ve ödeme kayıtları önemlidir. Bir satıcının bedeli ödenmedi diye satılmış bütün malların hâlâ kendisine ait olduğunu varsayması doğru olmayabilir; mülkiyetin ne zaman geçtiği belirlenir. Masanın malı reddetmesi veya üçüncü kişinin talebinin kabul edilmemesi halinde kanundaki özel başvuru süreleri derhal araştırılmalıdır; genel alacak zamanaşımıyla yetinilmez.

Rehinli malların konumu

Rehinli malın masaya ilişkin değerlendirmesiyle rehinli alacaklının öncelik ve takip hakları ayrı konulardır. İpotek veya taşınır rehni, ilgili alacağın kanuni sınırda önce karşılanmasını sağlayabilir. Buna karşılık rehnin varlığı masanın mal üzerindeki bütün işlemlerini otomatik yok saymaz. Satış giderleri, rehnin kapsamı ve önceki haklar değerlendirilir. Alacaklı rehin belgesini, güncel borcu ve varsa önceki tahsilatı bildirir. Aynı borcun hem rehin bedelinden hem sıradan paydan iki kez alınması mümkün değildir; kalan alacak hesabı şeffaf tutulmalıdır.

Bireysel haciz ve davalara etkisi

İflasın açılması bireysel takipler ile devam eden hukuk davalarını İİK 193 ve 194 kapsamında etkiler. Bazı istisnalar bulunduğundan her dosyanın koşulsuz durduğu veya sona erdiği söylenmemelidir. Alacaklı eski haciz dosyasındaki kayıtla yetinmeyip iflas dosyasındaki alacak bildirimini de izler. Dava devam ediyorsa masanın temsil edilmesi ve hangi talebin kayıt kabul niteliğine dönüştüğü incelenebilir. Borçlunun iflastan sonra kendi başına yaptığı beyanın masayı hangi ölçüde bağlayacağı da ayrı meseledir. İflas organlarının kanuni yetkileri dikkate alınmalıdır.

Alacak kaydı ve sıra cetveli

Alacaklı, ilanda gösterilen usule göre alacağını belgeleriyle masaya bildirir. Borcun türü, tutarı, faiz ve teminat ayrı yazılır. İflas idaresinin incelemesi sonucunda alacağın kabulü, reddi veya sırası belirlenebilir. İİK 235 kapsamında kayıt kabul davası ve sıra şikâyeti gibi yollar farklıdır. Haciz yolundaki sıra cetvelinin yedi günlük süresini iflas kaydına otomatik uygulamak yanlış olur. Bildirim ve ilan tarihleri, tebligat için adres ve avans sunulup sunulmadığıyla birlikte kontrol edilmelidir; hak kaybı süreli aşamada doğabilir.

Masa kim tarafından temsil edilir?

İflas masasıyla ilgili kanuni temsil görevi tasfiyenin aşamasına göre iflas organlarınca yürütülür. İflas idaresi ile iflas dairesi aynı kurum değildir. İşletmenin eski yöneticisinin şirketi temsil etmesi, masa işlemlerinde her durumda tek başına yeterli olmayabilir. Davada muhatabın ve temsilcinin doğru gösterilmesi gerekir. Masa bir şirket ortağı gibi düşünülmemeli; kanuni tasfiye bütünü ve yetkili organların görevleri esas alınmalıdır. Gönderilen ihtar veya alacak bildiriminin hangi dosyada hangi yetkiliye ulaştığı saklanmalı, sözlü bilgiyle yetinilmemelidir.

Örnek: depodaki kiralık makine

İflas eden şirketin deposunda üçüncü kişiden kiralanmış bir makine bulunabilir. Makinenin masanın stok malı sayılması tartışılırsa mülkiyet, kira ve teslim kayıtları seri numarasıyla eşleştirilir. Sadece kira faturası bulunması her türlü ayni hak iddiasını otomatik ispatlamaz. Üçüncü kişi bedel alacağı kaydı mı yoksa belirli malın ayrılması mı istediğini açık belirtmelidir. İflas idaresinin cevabı ve kanuni süreler izlenir. Mal satılmışsa satışın aşaması, bedelin nerede olduğu ve talebin niteliği ayrıca incelenir; ilk talep aynen yeterli olmayabilir.

Belge ve maliyet değerlendirmesi

İflas kararı, ilan, mal envanteri, sözleşme ve mülkiyet belgeleri, alacak kayıt talebi, idare cevabı ve sıra cetveli alınmalıdır. Alacağın kabulü ile fiilen ödeme yapılması farklı aşamalardır; masada yeterli varlık bulunmayabilir. Resmî UYAP 685554800 kararındaki kayıt kabul incelemesi, tebligat talebi ve gider avansının süre başlangıcında önemini gösterir. Eski karardaki parasal tutarlar güncel maliyet değildir. Tasfiye gideri, dava avansı ve temsil gideri somut işlem ve güncel tarifeyle hesaplanır; masa kaydının her talebi masrafsız kesin tahsile dönüştürdüğü söylenemez.

Sık sorulan sorular