HUKUK BİLGİ ANSİKLOPEDİSİ · İş hukuku ve SGK
Geçici iş göremezlik ödeneği nedir?
Geçici iş göremezlik ödeneği, kanunda sayılan hastalık, analık, iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle istirahatli sigortalıya SGK tarafından koşullarıyla ödenen paradır. Her sağlık raporu otomatik ödeme doğurmaz; sigorta kolu, prim, rapor ve çalışılmama durumu ayrı değerlendirilir.

Rapor parası hangi haktır?
Günlük dilde rapor parası denilen ödeme, kısa vadeli sigorta kollarındaki geçici çalışamama dönemine ilişkindir. İşverenin ücret borcuyla tamamen aynı değildir. İş sözleşmesi veya ilgili düzenlemeler işveren ödemesinin devamını ayrıca etkileyebilir. SGK'nın ne kadar ödeyeceği yalnız rapor üzerindeki gün sayısıyla belirlenmez. Olayın hastalık mı, iş kazası mı, analık mı olduğu ve sigortalının statüsü önemlidir. Sağlık raporu tıbbi istirahati gösterir; sosyal sigorta hakkı kendi koşullarına tabidir.
Hastalık için prim koşulu
Genel hastalık halinde istirahatin başladığı tarihte sigortalılık niteliğinin sürmesi ve önceki bir yılda en az doksan gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması önemlidir. Yetkili hekim veya sağlık kurulu raporu da aranır. İşten ayrılma sonrasındaki sigortalılık niteliğine ilişkin özel kurallar ayrıca incelenir. Doksan günün herhangi bir geçmiş yılda bulunması yeterli değildir; ilgili bir yıllık dönem doğru kurulmalıdır. Her sosyal güvenlik günü aynı sigorta kolu primi olarak değerlendirilmeyebilir.
İş kazası ve meslek hastalığı farkı
İş kazası veya meslek hastalığında genel hastalıktaki doksan gün ve üçüncü günden başlama anlatımı aynen uygulanmaz. Kanuni kapsam ve istirahat koşullarıyla her gün için ödenek gündeme gelebilir. Olayın yanlış hastalık koduyla kayda alınması hak hesabını etkileyebilir. Önce olayın gerçekten ilgili sigorta kolunda kabul edilmesi gerekir. İşyerinde rahatsızlanmak her durumda meslek hastalığı sayılmaz; iş kazası ve meslek hastalığı tespiti kendi belgeleri ve hukuki unsurlarıyla değerlendirilir.
| Kavram | Odak | Ayırıcı nokta |
|---|---|---|
| Hastalık | Genel geçici istirahat | 90 gün ve üçüncü gün kuralı |
| İş kazası | Mesleki olay istirahati | Farklı prim ve başlangıç |
| Sürekli gelir | Kalıcı kayıp | Geçici rapor ödeneği değil |
İlk iki gün ve rapor süresi
Hastalık nedeniyle geçici iş göremezlikte ödeme genel olarak üçüncü günden başlar. Bu, ilk iki günün bütün iş ilişkilerinde işverence kesin ücretsiz sayılması anlamına gelmez; ücret rejimi ayrıca incelenir. İş kazası ve analık gibi farklı sigorta nedenleri aynı bekleme kuralına bağlanmamalıdır. Raporun ilk rapor veya devam raporu niteliği, tarihler ve sigortalılığın sürmesi önemlidir. Çakışan veya arada kesinti bulunan raporlar tek toplam gibi hesaplanmadan önce kayıtlar karşılaştırılmalıdır.
Analık halinde özel koşullar
Analık ödeneğinde sigorta statüsü, doğumdan önceki yılda en az doksan günlük kısa vadeli prim, rapor ve çalışılmama koşulları önemlidir. 1 Mayıs 2026 tarihli 7578 değişikliğiyle doğum öncesi sekiz, sonrası on altı hafta; tekil gebelikte toplam yirmi dört, çoğul gebelikte yirmi altı haftalık çerçeve uygulanır. Uygun rapor ve istekle doğuma iki hafta kalana kadar çalışma halinde aktarılabilir süre ayrıca değerlendirilir. Eski on altı veya on sekiz haftalık toplamlar güncel genel kural değildir. Geçiş dönemindeki doğumlar ve statü kapsamı kendi kayıtlarıyla incelenir; borçlanma hakkı farklıdır.
Ödenek nasıl hesaplanır?
Kanuni günlük kazancın belirlenmesi ve yatarak veya ayaktan tedavi oranı önemlidir. Genel çerçevede yatarak tedavide günlük kazancın yarısı, ayakta tedavide üçte ikisi oranı söz konusu olabilir. Bunun her sigorta statüsünde ve bütün ödemelerde aynı formülü oluşturduğu varsayılmaz. Kazanç hesabının dönemi ve özel sınırlar kontrol edilmelidir. Son ay net maaşını otuz güne bölmek her dosyada doğru SGK hesabı vermez; prime esas kazanç ve ilgili dönem esas alınır.
Çalışılmadığına ilişkin bildirim
İşverenin elektronik bildirim yükümlülüğü ile sigortalının hakkı ayrı konulardır. SGK'nın iş kazası ve meslek hastalığı açıklaması, belirli koşullarda işveren bildirimi yapılmadığında da gerekli işlemlerle ödeneğin verilebildiğini belirtir. Bu nedenle patron bildirmedi, hakkım kesin bitti sonucu doğru değildir. Öte yandan işverenin yükümlülüğünü yerine getirmemesi önemsiz de sayılmaz. Kişinin rapor döneminde fiilen çalışıp çalışmadığı, prim günleri ve kurum kayıtları birlikte kontrol edilmelidir.
4/b sigortalısında farklılıklar
Bağımsız çalışanların her genel hastalık raporu işçidekiyle aynı ödeme sonucunu doğurmaz. İş kazası, meslek hastalığı ve analık bakımından ilgili kapsam, prim borcu ve yatarak tedavi veya devam istirahati koşulları ayrıca incelenir. İşyerinin sahibi olmakla hizmet akdiyle çalışan olmak aynı statü değildir. Statü belirlenmeden doksan gün prim var diyerek kesin ödeme sözü verilmemelidir. Kuruma başvuruda hangi sigorta kolundan ve hangi döneme ilişkin ödenek istendiği açık gösterilmelidir.
Gerekli belgeler
Rapor ve protokol bilgileri, istirahat tarihleri, hizmet dökümü, kazanç kayıtları, iş kazası varsa olay bildirimi ve ödeme ekranı hazırlanır. İşten ayrılma bulunuyorsa tarih ve sigortalılık niteliğine ilişkin koşullar incelenir. Analıkta doğum ve ilgili rapor belgeleri gerekebilir. Yanlış banka veya kimlik kaydı ödeme erişimini etkileyebilir; hak kazanma sorunu ile para transferi sorunu ayrılmalıdır. Kurumun ret gerekçesi görülmeden aynı raporu tekrar yüklemek çözüm olmayabilir; hangi eksikliğin bulunduğu saptanmalıdır.
Ret, eksik hesap ve başvuru
Ödenmemesi durumunda prim yetersizliği, rapor yetkisi, sigortalılığın sona ermesi, çalışılmış görünme veya yanlış kazanç gibi farklı nedenler araştırılır. SGK'ya somut dönem ve belgeyle başvuru yapılabilir. Sosyal güvenlik uyuşmazlığında görevli merci ve başvuru koşulları talebe göre belirlenir. İşverenden ücret isteme ile SGK ödeneği isteme aynı dava değildir. Kuruma başvuru kaydı ve yazılı cevap saklanmalıdır; telefonla bilgi almak bütün kanuni sürelerin korunduğu anlamına gelmez.
Temsili olay
Yedi günlük hastalık raporu bulunan işçi, önceki bir yıldaki prim ve sigortalılık koşullarını sağlıyorsa üçüncü günden başlayan ödeme hesabını kontrol eder. Aynı yedi gün iş kazası istirahatiyse farklı başlangıç kuralı gündeme gelir. Üçüncü örnekte rapor sonrası dönemde sigortalılık niteliği sona ermiş olabilir. Üç raporun gün sayısının aynı olması aynı tutarı gerektirmez. Doğru değerlendirme rapor nedenini, statüyü, kazancı ve bildirim kayıtlarını birlikte ele alır; yalnız gün sayısından sonuç çıkarmaz.
Sık sorulan sorular
Her rapor için ödeme yapılır mı?
Rapor yanında sigorta kolu, prim ve sigortalılık koşulları aranır. Yetkili rapor bulunması tek başına bütün sosyal sigorta şartlarını karşılamaz.
Doksan gün şartı her durumda mı var?
Genel hastalıkla iş kazası veya meslek hastalığı aynı değildir. Hastalık için aranan önceki bir yıl prim koşulu diğer kollara otomatik taşınmamalıdır.
İlk iki gün neden ödenmez?
Genel hastalık ödeneği üçüncü günden başlar. İşveren ücretinin durumu ve başka sigorta nedenleri kendi kurallarıyla ayrıca değerlendirilir.
İşveren bildirmediğinde hak biter mi?
Her durumda otomatik bitmez. Kurum kayıtları ve çalışılmama koşulları araştırılarak gerekli işlemler yapılabilir; işverenin ayrı yükümlülüğü devam eder.
4/b sigortalısı aynı koşullarla alır mı?
Statüye ve sigorta koluna ilişkin farklı hükümler vardır. Borç ve tedavi türü gibi koşullar incelenmeden işçideki formül aynen uygulanamaz.
Tutar son net maaşa göre mi?
Kanuni günlük kazanç ve tedavi türü gibi ölçütler esas alınır. Son net maaşın basit günlük karşılığı her dosyada doğru hesap değildir.
Resmî kaynaklar ve ilgili hükümler
Kaynaklar son kontrol tarihi itibarıyla değerlendirilmiştir. Kurumların başvuru ekranları ve işlem koşulları değişebilir.
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ↗
- SGK hastalık hali ödenek koşulları ↗
- SGK meslek hastalığı ve iş göremezlik ↗
- 5510 güncel madde 15, 17 ve 18; 7578 değişiklikleri ↗
- SGK 14 Mayıs 2026 analık süresi 24/26 hafta açıklaması ↗
DOSYANIZ VE İŞLEMİNİZ
Durumunuza uygun hukuki yolu değerlendirin
Belgeniz, tebligatınız veya uyuşmazlığınız hakkında görüşme için başvurabilirsiniz.
İlgili hukuk alanını inceleyin →Görüşme talep edin →