İcra mahkemesine şikâyet nedir?

Hangi işlem denetlenir?

İİK 16 kapsamında icra ve iflas dairelerinin kanuna aykırı veya olaya uygun olmayan işlemleri şikâyet edilebilir. Bir hakkın yerine getirilmemesi ya da işlemin sebepsiz geciktirilmesi de düzenlenmiştir. Örneğin kanuna aykırı haciz, yanlış infaz hesabı veya yapılması gereken işlemin reddi somut başvuru konusu olabilir. Talepte hangi tarihli müdürlük kararının hedeflendiği açıkça gösterilmelidir. Dosyadaki bütün işlemler kötüdür şeklindeki genel ifade, denetlenecek işlemin ve istenen sonucun anlaşılmasını güçleştirir.

Borca itirazdan temel farkı

Ödeme emrine borca itiraz, takip türüne göre icra dairesine veya ilgili mahkemeye yönelir; şikâyet ise icra organının işlemini denetler. Borcun hiç doğmadığını söylemek her zaman memur işleminin hukuka aykırılığı değildir. İmzanın borçluya ait olmaması, yanlış faiz hesabı ve tebligat eksikliği farklı yollara tabi olabilir. Dilekçenin başlığı değil içindeki vakıalar belirleyicidir. Kullanıcı hangi sonucu istediğini, takibin durmasını mı belirli işlemin düzelmesini mi talep ettiğini açıkça ayırmalıdır.

Genel yedi günlük süre

Şikâyette genel kural işlemin öğrenilmesinden itibaren yedi gündür. İşlemin yapıldığı günle öğrenme günü aynı olmayabilir; fakat öğrenmenin daha önce gerçekleştiğini gösteren dosya beyanı süreyi etkileyebilir. Dilekçede öğrenme tarihi açıklanmalı ve mümkünse belgeyle gösterilmelidir. Her yeni tebligat önceki bilinen işlemler için yeni süre yaratmaz. Elektronik dosyaya erişim ve yapılan önceki başvurular somut olayda incelenir. Süre hesabı takvime bağlanmalı; sözlü bilgiye veya belirsiz şekilde geçen hafta ifadesine bırakılmamalıdır.

Süresiz şikâyet istisnaları

Bir hakkın yerine getirilmemesi ve sebepsiz sürüncemede bırakılması bakımından kanun özel düzenleme yapar. Kamu düzenine aykırılık gibi içtihatla değerlendirilen haller de kendi sınırları içinde ele alınır. Her hukuka aykırılık süresiz şikâyet değildir. Kullanıcı genel süreyi kaçırdığında sadece kamu düzeni diyerek her işlem için yeniden hak kazanacağını düşünmemelidir. İleri sürülen sebebin gerçekten hangi istisnaya girdiği ve müdürlüğün işlem yapmadığı mı yoksa açık ret kararı verdiği mi araştırılır.

Özel süreler ve özel şikâyetler

Kıymet takdiri, ihalenin feshi, sıra cetveli veya bazı kambiyo işlemleri kendi hükümlerine tabidir. Genel yedi günlük kuralın aynı görünmesi başlangıçlarının da aynı olduğu anlamına gelmez. Kıymet takdirinde raporun tebliği, ihalenin feshinde ihale tarihi ve özel öğrenme halleri önem taşır. Şikâyetin konusu ve başvurucu sıfatı baştan belirlenmelidir. Bir satış işlemine ilişkin her uyuşmazlığı genel memur işlemi şikâyeti saymak, harç ve teminat gibi özel koşulların gözden kaçmasına neden olabilir.

Görevli ve yetkili merci

Şikâyet kural olarak işlemi yapan icra dairesinin bağlı olduğu icra mahkemesinde incelenir; talimatla işlem ve özel hükümler ayrıca değerlendirilir. Başka şehirdeki mal üzerinde yapılan işlemde hangi müdürlüğün kararının hedeflendiği önemlidir. Müdürlüğe verilen yeniden değerlendirme dilekçesi, icra mahkemesine başvuru süresini her durumda durdurmaz. İcra müdürünü şahsen davalı göstermekle işlemin denetimi farklı konulardır. İşlemin lehtarı olan ilgili tarafın hukuki dinlenilme hakkı ve başvurunun taraf yapısı usulüne uygun kurulmalıdır.

Şikâyet icrayı kendiliğinden durdurmaz

İİK 22 uyarınca mahkeme karar vermedikçe şikâyet icrayı durdurmaz. Bu nedenle satış, para aktarımı veya teslim gibi yakın işlem varsa durdurma talebi açık ve gerekçeli sunulmalıdır. Talebin kabulü otomatik değildir; mahkeme dosyayı değerlendirir. Yalnız dilekçenin UYAP’a gönderilmesiyle bankaya veya işverene yazılan haczin kendiliğinden kalkacağı sanılmamalıdır. Verilen kararın icra dosyasına ulaşması ve kapsamının doğru uygulanması izlenmelidir. Şikâyet ile kanun yolu nedeniyle geri bırakma da farklı kurumlardır.

Başvuru için gerekli belgeler

Şikâyet edilen karar veya tutanak, talebin müdürlüğe verildiği belge, tebligat ve öğrenme kaydı, dayanak ilam veya sözleşme ve hesap dökümü hazırlanır. Yanlış faiz hesabı varsa hangi başlangıç, oran veya ödemenin hatalı olduğu tabloyla gösterilir. Haczedilemezlikte malın veya gelirin niteliği belgelenir. Mahkemeden yalnız dosyanın incelenmesini istemek yerine kararın kaldırılması, düzeltilmesi veya yapılmayan işlemin yapılmasının emredilmesi gibi talep sonucu belirtilmelidir. Belge numaraları uyuşmazlığın izlenmesini kolaylaştırır.

Kabul kararının etkisi

İİK 17 kapsamında mahkeme şikâyet konusu işlemi bozabilir, düzeltebilir veya yapılmayan işlemin yerine getirilmesini emredebilir. Şikâyetin kabulü her zaman borcun tamamen silinmesi demek değildir. Örneğin hatalı faiz kalemi düzeltildiğinde asıl alacak devam edebilir. Usulsüz tebligatta tebliğ tarihinin düzeltilmesi başka başvuru sürelerini etkileyebilir; fakat her durumda takip yok sayılmaz. Kararın hangi işlemi hangi sınırda değiştirdiği hüküm fıkrasından anlaşılmalıdır. İcra dairesinin kararı uygulaması ayrıca takip edilir.

Örnek: ilamda olmayan faiz kalemi

Alacaklı hükümde yer almayan bir başlangıç tarihinden faiz istemiş ve müdürlük buna göre işlem yapmış olabilir. Şikâyet, hüküm fıkrası ile dosya hesabı karşılaştırılarak hazırlanır. Borçlu davadaki bütün savunmalarını yeniden anlatmak yerine infazdaki farkı somutlaştırır. Hükmün esasının yanlış olduğunu düşünüyorsa kanun yolu başka konudur. Aynı dilekçede bütün iddiaların borca itiraz diye yazılması infaz denetimini belirsizleştirir. Önce hangi tarih ve tutarın değişmesi gerektiği gösterilmelidir.

İçtihadın kapsamı ve kanun yolu

UYAP’ın kıymet takdiri kararında özel şikâyetin icra müdürlüğü değer tespitini denetlediği açıklanır; sıra cetveli kararında ise sıra şikâyeti ile alacağın esasına itiraz ayrılır. Bu örnekler her şikâyetin tam kapsamlı alacak davası olmadığını gösterir. Mahkeme kararına karşı kanun yolu, karar türü ve güncel parasal sınırlar bakımından ayrıca incelenir. Her icra mahkemesi kararının kesin olduğu veya hepsinin istinafa açık bulunduğu şeklinde genelleme yapılmamalıdır; hükmün kanuni niteliği belirleyicidir.

Sık sorulan sorular