İtirazın iptali davası nedir?

İtirazın iptali ile kaldırılması neden farklıdır?

İtirazın iptalinde alacağın varlığı genel hükümlere göre yargılanır. İtirazın kaldırılması ise kanunun aradığı belgeler ve icra mahkemesinin inceleme sınırlarıyla bağlantılı başka bir yoldur. Her iki başvurunun durdurulmuş takiple ilişkisi bulunsa da süreleri, delil kapsamı ve kararın etkisi aynı değildir. Alacaklının elindeki belgenin türü kavramsal ayrımın uygulamadaki ilk göstergesidir.

Önce geçerli takip ve geçerli itiraz araştırılır

Dava dosyasının başına takip talebi, ödeme emri, tebligat ve itiraz dilekçesi konulur. Takibin tarafları ile davanın taraflarının aynı ilişkiyi gösterip göstermediği kontrol edilir. Borçlu yalnız faize veya belirli bir tutara itiraz etmişse takibin hangi bölümünün durduğu belirlenir. İtiraz bulunmadan veya farklı takip yolunda her uyuşmazlığa itirazın iptali adı verilmesi doğru değildir.

Davanın kapsamı takipteki alacakla bağlantılı kurulur. Yeni bir fatura veya başka sözleşmeden doğan alacak dilekçeye eklenirken bunun aynı takipteki itirazın iptali istemiyle ilişkisi açıklanmalıdır. Takip ve dava hesaplarının farklı tarihlerde düzenlenmesi, yapılan ödemelerin unutulması veya taraf unvanının değişmesi baştan düzeltilmesi gereken sorunlardır.

İtirazın kaldırılmasıyla seçim nasıl yapılır?

İtirazın kaldırılması, kanunda aranan belge ve koşullarla icra hukuk mahkemesinde yürüyen farklı bir başvurudur. İtirazın iptali ise genel mahkemede alacağın esası yönünden incelenir. Her faturanın veya şirket içi tablonun itirazın kaldırılmasına elverişli belge olduğu söylenemez. Belgelerin niteliği ve alacağın dayanağı seçilecek yolu belirler.

İki yolun süreleri ve inceleme kapsamı aynı değildir. Alacaklı, davaya hazırlanırken kaldırma yoluna ait kısa süreyi itirazın iptali için geçerli sanmamalı; tersine iptal davasının daha uzun süresine güvenerek diğer geçici koruma sürelerini ihmal etmemelidir. İhtiyati haciz bulunuyorsa onu koruyan tamamlayıcı işlemler ayrıca izlenir.

Bir yıllık süre ve arabuluculuk takvimi

İİK 67 uyarınca itirazın alacaklıya tebliğinden itibaren bir yıl içinde itirazın iptali istenebilir. Borçlunun itiraz dilekçesini verdiği tarih, alacaklının başka yoldan öğrendiği tarih ve tebliğ tarihi aynı olmayabilir. Takvim resmi dosya kayıtlarından kurulur; telefon görüşmesine dayanarak başlangıç tarihi tahmin edilmez.

Dava şartı arabuluculuk gereken bir uyuşmazlıkta başvuru ve son tutanak tarihleri ayrıca belgelenir. Süreye etkisi ilgili düzenlemeye göre değerlendirilir. İtirazın iptali için bir yılın geçirilmesi, bütün maddi alacağın otomatik olarak yok olması anlamına gelmez; genel alacak davası ve zamanaşımı ayrı konudur. Fakat özel davanın sağladığı takip sonuçlarıyla genel davanın sonuçları aynı değildir.

Likit alacak ve inkâr tazminatı

İcra inkâr tazminatı için alacaklının davayı kazanması tek başına her zaman yeterli görülmez. Alacağın belirlenebilirliği, itirazın niteliği, talep ve kanuni koşullar incelenir. Hesabın bilirkişiyle yapılmış olması veya borçlunun bütün borcu inkâr etmesi, likitlik tartışmasını otomatik çözen tek ölçüt değildir. Davacı talep ettiği tazminatın dayanağını açıkça kurmalıdır.

Borçlu yönünden de dava reddedildiğinde kendiliğinden kötüniyet tazminatı çıkacağı varsayılmaz. Alacaklının haksızlığıyla kötüniyeti ayrı değerlendirilir. Veli, vasi veya mirasçının itirazı gibi özel durumlar kanundaki düzenlemeleri gerektirir. Tazminat talebi, yalnız karşı tarafa baskı aracı olarak değil ilgili koşulların açıklanmasıyla ileri sürülür.

Temsili örnek: teslimi tartışılan fatura

Satıcı faturaya dayanarak takip yapmış, alıcı mal teslim edilmediği gerekçesiyle itiraz etmiş olsun. Dava hazırlığında yalnız faturanın düzenlendiği gösterilmez; sözleşme, sevk ve teslim kayıtları, imza yetkisi, iade ve ödeme bilgileri birlikte sunulur. Alıcı bir kısmın teslimini kabul ediyorsa kabul edilen ve tartışmalı bölümler ayrılır.

Karar sonrasında takibin hangi tutar üzerinden devam edeceği, tahsil edilmiş kısımlar ve faiz hesabı uyumlaştırılır. Dava sırasında yapılan ödeme dosyadan saklanmaz. Bir mahkeme kararı elde edilmesi borçlunun her zaman tahsil edilebilir malvarlığı bulunduğunu göstermez; hukuki haklılık ile tahsil imkânı farklı değerlendirmelerdir.

Arabuluculuk son tutanağını taleple eşleştirin

Arabuluculuğun dava şartı olduğu uyuşmazlıkta başvurunun tarafları, temel ilişki ve son tutanak bilgileri dava dosyasıyla uyumlu olmalıdır. Şirket unvanı, alacaklı devri veya farklı borç ilişkilerinin bulunması halinde kapsam açık tutulur. Her para isteminin aynı arabuluculuk başvurusuyla kendiliğinden karşılandığı varsayılmaz; özel düzenleme ve somut uyuşmazlık incelenir.

Başvuru, görüşme ve son tutanak tarihleri süre çizelgesine eklenir. Arabuluculuğun her ihtiyati haciz veya icra takibi işlemine aynı biçimde engel olduğu da kabul edilmez. Geçici korumayla esas davanın dava şartları ayrı değerlendirilir. Eksik son tutanağın nasıl tamamlanacağı ve usulî sonuçları baştan düşünülür.

Dosyada takip hesabı ile dava hesabını uzlaştırmak

Takibin açıldığı tarihteki ana para ve işlemiş faiz, dava tarihindeki güncel borçla aynı rakam olmayabilir. Aradaki ödeme ve tahsilatlar, faiz ve gider gelişmeleri belgelenir. Dava dilekçesi takipteki talebi açıklamalı; sonradan doğan veya başka ilişkiden gelen tutarları gerekçesiz biçimde aynı alacak gibi göstermemelidir.

Borçlunun bir kısma itiraz ettiği dosyada tartışmasız kalan bölümün akıbeti de belirtilir. Karar sonrasında takip devam ederken mahkemenin kabul ettiği kalemlerle güncel tahsil hesabı eşleştirilir. Böylece hem iki kez tahsil riski hem de kazanılan tutarın yanlış anlaşılması önlenir. Uygulanacak faiz türü ve başlangıcının hükümle uyumu ayrıca kontrol edilir.

İtirazın içeriğine göre delil seçmek

Teslim itirazında teslim belgesi; miktar itirazında hesap; imza itirazında belgenin aslı ve imza incelemesi; ödeme savunmasında makbuz ve banka hareketleri öne çıkar. Alacaklının bütün uyuşmazlıklarda aynı matbu fatura dosyasını sunması yeterli olmayabilir. Davalı da hangi vakıayı kabul ettiğini ve hangisini hangi nedenle reddettiğini açık belirtmelidir.

Şirket çalışanının teslim alması veya mutabakat imzalaması halinde temsil ve fiili işlem ilişkisi araştırılır. Her çalışan şirketi sınırsız biçimde borçlandırmaya yetkili sayılmaz; buna karşılık şirketin yerleşik teslim ve hesap uygulaması da göz ardı edilmez. Delillerin bu somut itiraza bağlanması yargılamayı anlaşılır kılar.

Kararın alınması ile tahsilin tamamlanması

İtirazın iptaline karar verilmesi sonrasında icra dosyasında devam işlemleri yapılır. Kararın kapsamı, başvuru yolları, varsa tedbir ve ihtiyati hacizle ilişkisi ayrıca değerlendirilir. İcra dosyasındaki eski hesap aynen kullanılıp dava sırasında yapılan tahsilatlar yok sayılmamalıdır. Sonraki haciz, satış ve paylaştırma işlemlerinin kendi koşulları bulunur.

Sık sorulan sorular