Mirasın Reddi (Reddi Miras): Süre, Usul ve Sonuçlar

Mirasın gerçek reddi nedir?

Gerçek ret, mirasçının mirası kabul etmek istemediğini kayıtsız ve şartsız biçimde sulh hukuk mahkemesine açıklamasıdır. Ret beyanı bozucu yenilik doğuran bir hak niteliğindedir; yalnız belirli bir borcu reddetmek veya bazı malları kabul edip kalanını reddetmek mümkün değildir.

Başvuruda miras bırakan ve mirasçı bilgileri ile ölüm olayı açıkça belirtilir. Beyanın özel kayıt altına alınması ve talep üzerine ret belgesi verilmesi mümkündür.

Üç aylık süre ne zaman başlar?

Yasal mirasçılar bakımından süre kural olarak ölümü öğrendikleri tarihten; mirasçı olduklarını daha sonra öğrendiklerini ispat edenler bakımından bu öğrenme tarihinden itibaren değerlendirilir. Vasiyetnameyle atanmış mirasçı açısından bildirim tarihi önem kazanabilir.

Koruma önlemi olarak terekenin yazımı hâlinde süre rejimi ayrıca değerlendirilir. Önemli sebepler varsa sulh hâkiminin süreyi uzatması veya yeni süre tanıması gündeme gelebilir; bu imkân otomatik değildir.

Mirası kabul sayılabilecek davranışlar

Ret süresi dolmadan tereke işlerine olağan yönetim sınırını aşacak biçimde karışmak, tereke malını gizlemek veya kendine mal etmek ret hakkını etkileyebilir. Cenaze ve zorunlu koruma işlemleri ile malvarlığını sahiplenme arasında ayrım yapılmalıdır.

Banka hesabından para çekme, taşınmazı satma, aracı devretme veya tereke malını kişisel mal gibi kullanma gibi eylemler işlemden önce hukuken değerlendirilmelidir.

Ret hâlinde miras kime geçer?

Yasal mirasçılardan biri reddettiğinde payı, miras açıldığı anda kendisi sağ değilmiş gibi hak sahiplerine geçebilir. Bu nedenle ret yapan kişinin çocuklarının mirasçı hâline gelip gelmediği mutlaka incelenmelidir.

En yakın yasal mirasçıların tamamının reddi hâlinde terekenin sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiyesi gündeme gelir. Sağ kalan değerler, kanundaki şartlarla hak sahiplerine verilebilir.

Hükmen ret ile farkı

Ölüm tarihinde miras bırakanın ödeme güçsüzlüğü açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılabilir. Hükmen ret, üç aylık gerçek ret beyanından farklı olarak borca batıklık ve kabul davranışları ekseninde çekişmeli bir yargılamaya konu olabilir.

Başvuruyu ve ret sonrası durumu birlikte planlayın

Gerçek ret ile hükmen ret için aynı dilekçe ve aynı ispat yaklaşımı kullanılmaz. Gerçek ret beyanında süre, yetki, temsil ve kayıtsız şartsız irade önemlidir. Hükmen rette ise ölüm anındaki borca batıklık ve terekenin kabul edilip edilmediği araştırılır. İlk görüşmede bu iki yolun hangi olgulara dayanacağı ayrılmalıdır.

Ret belgesinin alınması bütün alacaklı dosyalarının aynı anda kapanması anlamına gelmez. Sonradan tebligat veya takip gelirse belge ve tebligat birlikte incelenir. Reddeden mirasçının çocuklarının konumu, en yakın mirasçıların tamamının ret verip vermediği ve sonraki hak sahipleri ayrıca belirlenir.

Dosya hazırlığında ölüm tarihi, öğrenme tarihi, banka hareketleri, miras malı üzerindeki işlemler ve bilinen takipler tek kronolojiye bağlanabilir. Özellikle bir borcu sonradan öğrenme ile mirasçılık sıfatını sonradan öğrenme birbirine karıştırılmamalıdır. Borcun yeni ortaya çıkması kendiliğinden yeni bir üç aylık ret süresi sağlamaz.