WhatsApp yazışmasının delil niteliği nedir?

Yazışma hangi hukuki değeri taşır?

HMK 199 elektronik ortamdaki verileri belge kavramına dâhil eder. WhatsApp konuşması bir ödeme vaadini, teslim tarihini, iş talimatını veya olayın sonrasındaki beyanı gösterebilir. Ancak her mesaj senet veya kesin ikrar değildir. Konuşmanın hangi işlemle ilişkili olduğu ve yazanın kimliği incelenir.

“Parayı yarın göndereceğim” cümlesi bağlamdan koparıldığında borç kabulü gibi görünebilir; oysa gönderilecek tutarın başka kişiye ait olması veya şartlı bir uzlaşma görüşmesinin parçası olması mümkündür. İspatın konusu baştan belirlenirse yazışmanın neyi gösterdiği daha doğru anlaşılır.

Konuşmanın tarafı ve erişim yöntemi

Kişinin kendi hesabına gelen mesajları koruması ile başka kişinin hesabını izinsiz açması aynı değildir. Ortak kullanılan bilgisayarda oturumun açık bulunması da sınırsız içerik tarama hakkı vermez. Anayasa 20 ve 22, haberleşmenin ve özel hayatın korunmasını gerektirir.

Eş, aile üyesi, işveren veya cihaz sahibi olmak tek başına bütün mesajlara erişim yetkisi doğurmaz. Bir hakkı ispat amacı ile kullanılan yöntemin gerekliliği ve ölçülülüğü ayrı sorulardır. Hukuka aykırı elde edilen içerik bakımından HMK 189/2 ve ceza yargılamasındaki delil yasakları uygulanır.

Ekran görüntüsü ve dışa aktarma

Ekran görüntüsü konuşmanın görsel kesitini, dışa aktarma ise belirli metin ve dosyaları sunabilir. Her ikisinde de kimlik, tarih, tam bağlam ve değişiklik ihtimali araştırılır. Dışa aktarılmış metin tek başına kriptografik aidiyet kanıtı değildir. Uygulamanın güvenli iletişim özelliği sunulan belgenin değiştirilmediğini otomatik göstermez.

Aidiyet nasıl değerlendirilir?

Rehber adı kullanıcı tarafından değiştirilebilir; gerçek telefon numarası, hesap bilgisi ve kişinin o numarayı kullandığı diğer deliller önemlidir. Ortak kullanılan cihaz, iş hattı, hesabın ele geçirilmesi veya numaranın devri gibi iddialar somutlaştırılmalıdır. Sadece profil fotoğrafı kişinin bütün yazışmaları bizzat yaptığını kesinleştirmez.

Mahkeme mesaj içeriğinin tarafın davranışları, banka transferleri veya teslim belgeleriyle uyumunu da değerlendirebilir. Karşı tarafın yalnız genel inkârı ile belirli teknik olgular gösteren aidiyet itirazı aynı kapsamda değildir. İnceleme talebi hangi mesaj ve tarih için gerektiği açıklanarak yapılır.

Tam konuşma ve grup mesajları

Mesajların öncesi, sonrası, alıntı yapılan içerik, gönderilen dosyalar ve varsa düzenleme bilgisi korunmalıdır. Gruba yazılan mesajın kimlere ve hangi bağlamda gönderildiği önemlidir. Gruba katılmak, konuşmaların sınırsız biçimde kamuya yayılmasına genel rıza olarak yorumlanmamalıdır.

Grup üyesinin kendi gördüğü içeriği yargı makamına gerekli kapsamda sunması ile üçüncü kişiye ait hesaba girerek bütün grubu kopyalaması farklıdır. İlgisiz kişisel bilgiler mümkün olduğunca sınırlandırılır; ancak delilin anlamını değiştirecek seçici kesmeler yapılmaz. Asıl kayıt inceleme için korunur.

İşveren denetimi ve AYM yaklaşımı

AYM’nin Samet Ayyıldız başvurusu, işyeri bilgisayarındaki kişisel WhatsApp içeriğine erişim iddialarının özel hayat ve haberleşme açısından somut değerlendirilmesi gerektiğini gösterir. Önceden bilgilendirme, meşru amaç, zorunluluk ve daha az müdahaleci yöntemler önemlidir. İşverenin bilgisayarı sağlaması bütün özel mesajları denetleme yetkisi değildir.

Kurumsal e-postaya ilişkin başka bir kararın sonucu WhatsApp’a otomatik taşınamaz. Kişisel kullanım beklentisi, erişim biçimi ve denetimin kapsamı farklı olabilir. Kararın olgusu ve gerekçesi okunmadan “AYM bütün iş mesajlarını yasakladı” veya “işveren her şeyi okuyabilir” sonucu çıkarılmaz.

İşlem türüne göre ispat kuralları

Aile, iş, tüketici, alacak ve ceza dosyalarında yazışmanın değerlendirilmesi aynı ayrıntılara dayanmayabilir. Senetle ispat gereken işlemlerde bir mesajın yeterliliği veya delil başlangıcı niteliği özel koşullarla incelenir. Her mahkeme dosyasında yalnız çıktı sunmakla tüm ispat yükünün karşılandığı kabul edilemez.

Mahkeme dışı beyanın içeriği, hukuki işlemle ilişkisi ve diğer delillerle tutarlılığı değerlendirilir. Sulh görüşmeleri veya özel gizlilik kuralları bulunan müzakereler ayrıca ele alınır. Mesajda kullanılan gündelik ifade her zaman hukuki feragat veya borç üstlenmesi oluşturmaz.

Temsili örnek ve yanlış varsayım

Temsili örnek: Satıcı alıcıya teslim tarihini kendi numarasından yazmış, ödeme ve sipariş bilgileriyle ilişki de kurulmuşsa konuşma teslim yükümlülüğünün tartışılmasına katkı sunabilir. Satıcının adı yalnız rehber etiketi olarak görünüyorsa aidiyet için ek bağlantı gerekir.

Karşı örnek: Eşin telefonuna gizlice girilerek bulunan yazışma, boşanma iddiasını destekliyor diye kendiliğinden hukuka uygun hâle gelmez. Somut olaydaki rıza, erişim ve özel hayat koşulları tartışılır. Bir davada delil sunmak amacı, kaydın sosyal medyada yayımlanmasını da otomatik haklılaştırmaz.

Mesajın okunması ile hukuki irade ayrımı

Uygulamada görülen teslim veya okunma işaretleri teknik ileti durumuna ilişkin veri sağlayabilir; fakat her olayda mesajı belirli kişinin bizzat okuduğunu veya içeriği hukuken kabul ettiğini kesinleştirmez. Hesabın kullanım biçimi ve diğer davranışlar önemlidir. Bir talebe cevap verilmemesi de kanuni istisnalar dışında bütün sözleşme şartlarının kabulü anlamına gelmez.

Mesajla sözleşme kurulduğu veya borçtan vazgeçildiği ileri sürülüyorsa iradenin açıklığı, konu, taraflar ve şekil şartları incelenir. Gündelik bir “tamam” cevabı hangi önceki soruya verildiği görülmeden yorumlanmamalıdır. Sesli mesaj, fotoğraf ve ek belge varsa konuşmanın metin kısmından ayrı değerlendirilir. Bir mesajın başkasına iletilmesi, ilk gönderenin kimliğine ilişkin yeni doğrulama sorunu doğurabilir. Delil dosyasında ileti zinciri ve kaydın kimden alındığı açıklanır. Böylece yalnız uygulama adı veya görünen isim üzerinden kesin hukuki sonuç çıkarılmasının önüne geçilir.

Sunum ve koruma listesi

Numara ve hesap bağlantısı, konuşma tarihi, tam ilgili bölüm, ek dosyalar, kaydın kaynağı ve elde edilme yöntemi belirlenir. Orijinal cihaz veya yedek korunur; mevcut dosyalar üzerinde düzenleme yapılmaz. Sayfalar sıralanıp her birinin hangi olguyu gösterdiği açıklanır.

Mahkeme veya savcılığın teknik inceleme ve ibraz talimatları takip edilir. Mesajların silinme ihtimalinde yetkili makamdan uygun koruma veya tespit istenebilir. Hiçbir yöntem geçmiş yazışmanın mutlaka eksiksiz getirileceğini garanti etmez. Teknik sınırlamalar ile hukuki kabul koşulları açıkça ayrılır.

Sık sorulan sorular