01 • YASAL ŞARTLAR
Bir yıl, ortak irade, bizzat dinleme ve uygun protokol
Evliliğin dava tarihinde en az bir yıl sürmüş olması gerekir. Taraflar birlikte başvurabilir veya bir eş diğerinin davasını kabul edebilir. Boşanma yanında çocukların durumu ve mali sonuçlarda anlaşma bulunmalıdır; hâkim düzenlemeyi uygun bulmalı ve tarafların iradesini bizzat dinlemelidir.
Bir yıl dolmamışsa anlaşmalı boşanma yolu kullanılamaz. Gerçekte uyuşmazlık bulunan velayet, nafaka veya mal paylaşımı başlığı protokolde belirsiz bırakılırsa dosya anlaşmalı biçimde sonuçlanmayabilir.
02 • PROTOKOL TASARIMI
Ülke, para birimi ve teslim yöntemi protokole yansıtılmalıdır
Çocuk nerede yaşayacak, kişisel ilişki hangi ülkede ve hangi masraf paylaşımıyla kurulacak, pasaport/seyahat belgeleri nasıl teslim edilecek, nafaka hangi para biriminde ve hangi banka hesabına ne zaman ödenecek gibi sınır ötesi ayrıntılar açık yazılmalıdır.
Türkiye’deki taşınmaz, araç, banka hesabı veya ziynet konusunda devir/ödeme tarihi, masraf, kur ve temerrüt sonucu belirlenir. “Taraflar mallarda anlaştı” gibi soyut cümle, ileride tapu veya icra işlemini tek başına çözmeyebilir.
- Çocuğun ana yaşam merkezi ve sınır ötesi kişisel ilişki
- Seyahat, teslim, bilet ve refakat düzeni
- Nafaka/ödeme para birimi, vade ve hesap
- Taşınmaz veya aracın devir yöntemi
- Yargılama gideri, vekâlet ücreti ve önceki tedbirler
03 • KİŞİSEL KATILIM
Konsolosluk beyanı veya vekil kabulü, hâkim huzurundaki iradenin yerine geçmez
Dava dilekçesi ve protokol avukat aracılığıyla sunulabilir. Bununla birlikte TMK m.166/3 uyarınca hâkim iki tarafı da bizzat dinler. Tarafların farklı ülkelerde olması bu şartı ortadan kaldırmaz.
HMK m.149 kapsamında resmî ses-görüntü sistemiyle katılım talep edilebilir. Mahkemenin kabulü, kimlik doğrulama ve teknik imkânlar somut dosyada belirlenir. Uçuş satın almadan önce duruşma günü ve katılım biçimi mahkeme kararıyla netleştirilmelidir.
04 • KARARDAN ÖNCE
Protokol ile duruşma beyanı arasında çelişki bırakmayın
Taraflar protokolün her maddesini, ödeme ve teslim yükünü gerçekten anlayarak imzalamalıdır. Yabancı dil kullanan eş bakımından açıklama/tercüman ihtiyacı önceden değerlendirilir. Baskı, tehdit veya anlamama iddiası serbest irade kontrolünü etkiler.
Karar verildikten sonra kesinleşme, nüfus kaydı, tapu devri, ödeme ve çocuk teslimi gibi takip adımları takvime bağlanır. Boşanma hükmü bu işlemlerin hepsini kendiliğinden tamamlamaz.
