Edinilmiş mal nedir?

TMK 219’un temel yaklaşımı

Kanun çalışma karşılığı edinimleri, sosyal güvenlik veya benzeri kurum ödemelerini, çalışma gücü kaybı tazminatını, kişisel malların gelirlerini ve edinilmiş mallar yerine geçen değerleri örnekler. Her ödemenin amacı ve dönemi incelenir. Sırf evlilik içinde hesaba para yatması hukuki nitelendirmeyi tamamlamaz. Birden fazla unsur içeren toplu ödeme veya karışık kaynaklı edinim ayrı hesap gerektirebilir; başlık değil gerçek ekonomik kaynak önemlidir.

Rejimin hangi tarihte geçerli olduğu

Güncel yasal rejim her eski evlilikte başlangıçtan itibaren aynen uygulanmaz. 1 Ocak 2002 öncesi dönem, sözleşmeyle seçilmiş başka rejim ve geçiş hükümleri incelenir. Boşanma durumunda sona erme tarihinin dava gününe bağlanmasıyla kesinleşmenin farklı etkileri ayrılır. Ayrı yaşamak tek başına rejimi otomatik bitirmez. Maaş, kredi taksiti veya yatırımın hangi döneme denk geldiği belirlenmeden bütün birikim aynı kategoriye konulmamalıdır.

Çalışma geliri ve tasarruf

Maaş, ücret veya mesleki faaliyet kazancı rejim koşulları içinde edinilmiş mal olabilir. Ancak gelirin kazanılmasıyla onun hâlen var olan veya yerine geçen bir tasfiye değerine dönüşmesi ayrı incelemedir. Evlilik boyunca kazanılan bütün maaşların harcanmış olsa da topluca yarısının alınacağı söylenemez. Mevcut mal, tasarruf, borç ve kanuni eklenecek değerler araştırılır. Olağan aile giderleriyle hakkı azaltma amaçlı devir aynı değerlendirme değildir.

Yakın kavramlarla karşılaştırma

Sosyal güvenlik ve toplu ödemeler

Emeklilik veya benzeri toplu ödemeler bakımından hangi kısmın rejim dönemine ve hangi amaca ilişkin olduğu önemlidir. TMK 228’deki özel hesaplar dikkate alınabilir. Ödemenin tamamını yalnız toplu olduğu için kişisel veya edinilmiş ilan etmek doğru değildir. Kurum yazısı, hizmet dönemi ve ödeme kalemleri hazırlanmalıdır. Gelecekteki geçimi karşılamak için ayrılan değerlerle geçmiş emek karşılığının etkisi aynı basit hesapla açıklanamayabilir.

Kişisel malın geliri

Miras kalan dairenin kendisi kişisel mal olabilirken kira geliri kural olarak edinilmiş mal olarak değerlendirilir. Geçerli rejim sözleşmesinin gelirleri dışarıda bırakma etkisi ayrıca incelenir. Tahsil dönemi, giderler ve gelirin başka yatırıma aktarılması önem taşır. Kira gelirinin tamamının hâlen mevcut olduğu varsayılmaz. Ana malın değeri ile gelir hesabının iki kez aynı tutarı içermemesine dikkat edilmelidir.

Yerine geçen değer ve karışık finansman

Maaş birikimiyle alınan araç satılıp bedeli başka malın ediniminde kullanılmışsa ikame kaynak izlenir. Kişisel miras parası ve kredi eklenmişse oranlar ve ödeme dönemleri ayrılır. Tapu veya hesap kimin adına olursa olsun finansmanın gerçek yapısı önemlidir. Eski birikimi yeni malda bir kez saymak gerekir; hem satış parası hem yeni varlık tam değeriyle birlikte toplandığında mükerrer hesap ortaya çıkabilir.

İspat karinesi ve kişisel mal savunması

TMK 222 aksi kanıtlanana kadar eşin mallarını edinilmiş kabul eden karineyi içerir. Bununla birlikte mahkeme tarafların usulüne uygun iddia ve delillerini inceler. Kişisel kaynak ileri süren eş bunu somutlaştırmalıdır. Karine, her tapunun otomatik ortak mülkiyet hâline gelmesi değildir. Aidiyet, mal grubu ve tasfiye alacağı ayrı sorulardır. Belirsiz genel savunma yerine tarih, kaynak ve para akışı açıklanmalıdır.

Katılma hakkı ve doğrudan katkı

Yasal katılma alacağı için diğer eşin her varlığa doğrudan para yatırmış olması genel koşul değildir. Rejim ve artık değer şartları incelenir. Buna karşılık değer artış payı başka katkı koşulları içerir. Evde bakım emeği nedeniyle ücret geliri olmayan eş, sırf çalışmadığı gerekçesiyle bütün katılma haklarını kaybetmez. Hak, otomatik tapunun yarısının devri anlamına da gelmez; parasal tasfiye ve özel istisnalar değerlendirilir.

Belgeler, borçlar ve maliyet

Edinim tapusu, kredi planı, banka hareketleri, gelir ve sosyal güvenlik kayıtları ile rejim sözleşmesi varsa tam örneği hazırlanır. Her varlığın ilişkili borcu ve kaynak oranları ayrı yazılır. Dava değeri, keşif ve bilirkişi gereksinimi masrafı etkiler; güncel tarifesiz sabit rakam verilmez. Başlangıç malvarlığı ve sonradan yapılan devirler de açıklanmalıdır. Eksik kayıt olduğunda hangi kurumdan araştırma isteneceği somutlaştırılabilir.

Doğrulanmış içtihat ve temsili olay

UYAP 648083100 numaralı kararda edinilmiş mal karinesi, kişisel kaynak, artık değer ve değerleme ilişkisi açıklanmıştır. Temsili olarak 2017’de maaşla alınan evin kredisi boşanma davasından sonra da ödeniyorsa dönemler ayrılır. Evin bütün güncel fiyatının hiçbir borç düşmeden yarısını istemek doğru olmayabilir. Kararın ilkeleri kaynak ve tarihli evrakla uygulanır; benzer ev bulunması her ailede aynı net alacak sonucu yaratmaz.

Şirket payıyla şirket malı

Eşe ait şirket payının edinim ve değerlemesiyle şirket tüzel kişiliğine ait taşınmazların doğrudan eşin malı sayılması aynı değildir. Dağıtılan gelir, pay değeri ve borçlar ayrı incelenir; şirket bilançosu bütün kalemleriyle aile malı olarak ikiye bölünmez.

Sık sorulan sorular