Satış talebi nedir?

Hacizden sonra neden ayrıca istenir?

Haciz malı tahsil için sınırlar; satış ise malı paraya çevirerek borcun ödenmesini sağlar. Bu iki aşama ayrı olduğundan dosyaya haciz talebi vermek satış talebi yerine geçmez. Satılacak mal açıkça belirlenmeli, hangi hacze dayanıldığı gösterilmeli ve gerekli giderler yatırılmalıdır. Borçlunun çok sayıda malı varsa her malın haciz tarihi ve satışa elverişliliği farklı olabilir. Dosyadaki genel işlem tarihi değil ilgili mal üzerindeki somut haciz kaydı önemlidir.

Güncel bir yıllık genel süre

İİK 106 uyarınca alacaklı veya borçlu hacizden itibaren bir yıl içinde haczedilen malın satışını isteyebilir. Borçlunun üçüncü kişilerdeki alacağı da düzenlemede yer alır. Eski kaynaklarda taşınır için görülen altı aylık süre güncel genel kural değildir. Ancak eski hacizler ve geçiş hükümleri dosyanın tarihine göre ayrıca incelenir. Sürenin ilk takip gününden başladığı düşünülmemeli; malın haczedildiği tarih doğru tespit edilmelidir. Yeniden haciz farklı başlangıç ve sıra sonucu doğurabilir.

Talep ile gider birlikte değerlendirilir

Satış talebiyle kıymet takdiri ve satış giderlerinin tamamının peşin yatırılması gerekir. Dilekçe verilip gerekli para yatırılmaması talebin yapılmış sayılmaması sonucunu doğurabilir. Sicile kayıtlı motorlu kara araçlarında muhafaza, kıymet takdiri ve satışın birlikte istenmesine ilişkin özel düzenleme vardır. Aynı dosyada başka mala yatırılmış avansın yeni malı da karşıladığı varsayılmamalıdır. Tahsilat makbuzunda hangi gider için ne kadar para alındığı açık görünmelidir; dosya hesabı kontrol edilmelidir.

2026 tarifesinin rolü

Adalet Bakanlığının duyurduğu 2026 tarifeleri 1 Ocak 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Satış gideri malın türüne ve talep tarihindeki tarifeye göre belirlenir. Bu avans alacaklının tahsil edeceği alacakla veya ihale katılım teminatıyla aynı değildir. Tarife tutarları yıllara göre değiştiği için eski makaledeki rakama güvenilmemelidir. Satış isteyen kişi güncel dosya tahakkukunu ve mal sınıfını kontrol etmelidir. Birden fazla malın satışı isteniyorsa her biri bakımından gereken gider ve ortak giderlerin nasıl hesaplandığı sorulmalıdır.

Gider sonradan yetersiz kalırsa

Peşin yatırılan avans satış işlemleri sırasında yetersiz kalabilir. Kanun ve tarife kapsamında müdürlük eksik kısmın tamamlanması için on beş günlük süre verebilir. Bu sonraki tamamlama süresi, başlangıçta hiç veya eksik avans yatırarak her durumda geçerli talep yapılabileceği anlamına gelmez. Tebligatın alındığı tarih ve istenen eksik tutar izlenmelidir. Dosyada para bulunması, paranın ilgili satış için kullanılabilir olduğu anlamına da gelmeyebilir; başka giderler ve önceki sarflar hesaba katılır.

Başarısız artırmada ek süre

Bir yıllık süre içinde satış istenip artırma sonunda mal satılamamışsa kanundaki şartlarla satış isteyen alacaklı bakımından ilave süre gündeme gelir. Bu düzenleme her hareketsiz dosyaya otomatik bir yıl eklenmesi değildir. İlk talebin zamanında ve geçerli olması, artırmanın yapılması ve satışın gerçekleşmemesi kayıtlardan anlaşılmalıdır. İlan hazırlığına hiç geçilmemiş dosyayla sonuçsuz kalan ihale aynı durum değildir. Süre uzamasının hangi alacaklı bakımından doğduğu da diğer haciz sahiplerinden ayrı değerlendirilmelidir.

Talebi geri alma ve haczin kalkması

İİK 110 kapsamında satışın süresinde istenmemesi veya geri alınan talebin süre içinde yenilenmemesi haczin kalkmasına yol açabilir. Satış talebinin bir defa geri alınabilmesine ilişkin sınır önemlidir. Alacaklıyla borçlunun ödeme görüşmesi yapması, kanuni sürenin her durumda durduğu anlamına gelmez. Anlaşma sağlanırsa bunun dosyadaki işleme etkisi belirlenmelidir. Haciz kalktığında borç kendiliğinden sona ermez; fakat o haczin sırası ve satış yetkisi kaybedilebilir. Yeni haczin sonuçları öncekiyle eşit olmayabilir.

İstihkak ve durdurma kararları

Mal üzerinde istihkak iddiası, dava veya satışın durdurulması kararı bulunması süre hesabını etkileyebilir; her durum aynı sonucu doğurmaz. Satışın fiilen yapılamamasıyla satış isteme süresinin işlemesi ayrı meselelerdir. Uygulanan İİK maddesi ve mahkemenin karar kapsamı incelenmelidir. Geçmiş kararlardaki usul ve eski altı aylık süre güncel dosyaya aynen taşınmamalıdır. Süre hesabı hazırlanırken hangi olayın hangi tarihler arasında hukuken durdurucu etki yaptığı gösterilir; sözlü dosya bilgisiyle yetinilmez.

Borçlunun satış isteme hakkı

Güncel İİK 106 borçluya da hacizli malın satışını isteme imkânı tanır. Bu yol, İİK 111/a kapsamında borçluya rızaen satış yetkisi verilmesiyle aynı değildir. Cebrî satış talebi icra organının satış usulünü işletir; rızaen satış yetkisi ise ayrı koşullar ve sürelerle yürür. Borçlu hangi mekanizmayı istediğini açıkça belirtmelidir. Malın değer kaybetmesi, muhafaza giderinin artması veya borcun faizle büyümesi gibi ekonomik nedenler kararı etkileyebilir; fakat gider yükümlülükleri ayrıca hesaplanmalıdır.

Belge ve takvim kontrolü

Haciz tutanağı veya sicil kaydı, önceki satış talepleri, avans makbuzları, geri alma beyanı, eksik gider muhtırası ve ihale sonuçları toplanmalıdır. Her mal için ayrı çizelge hazırlanması yararlıdır. Örneğin araçla evin haciz tarihleri farklıysa dosyanın tek takvim satırı yeterli değildir. Talebin UYAP’a gönderildiği an ile giderin yatırıldığı tarih de ayrı gösterilir. Bir dekontun açıklamasında dosya ve gider türünün doğru olması yanlış dosyaya ödeme tartışmasını önler.

Örnek: dilekçe var, avans yok

Alacaklı haczin on birinci ayında satış dilekçesi vermiş fakat gereken gideri yatırmamış olabilir. Dilekçe tarihinin tek başına süreyi koruduğu varsayımı tehlikelidir; kanuni geçerlilik koşulları birlikte incelenir. Buna karşılık giderler tam yatırılmış, artırma yapılmış ve alıcı çıkmamışsa ek süre düzenlemesi değerlendirilebilir. İki dosyanın aynı şekilde süresinde satış istendi diye kaydedilmesi hatalıdır. Sonuç, talebin içeriği, tahsilat kaydı ve artırma tutanağı bir arada okunarak belirlenir.

Sık sorulan sorular