Faiz türünü seçmek
Anapara faizi ile temerrüt faizi farklı işlevlere sahiptir. Sözleşmede faiz bulunması, oran ve bileşik faiz şartının her ilişkide geçerli olduğu anlamına gelmez. Adi, ticari ve tüketici işlemlerinde emredici sınırlar ve özel düzenlemeler birlikte değerlendirilir. TBK m.88 ve m.120 ile ticari iş hükümleri somut ilişki üzerinden okunmalıdır.
3095 sayılı Kanun kapsamında kanuni faiz ve ticari temerrüt için farklı ölçütler bulunur. TCMB avans oranı, reeskont oranı ve TTK m.1530 kapsamındaki mal/hizmet tedarikinde geç ödeme oranı birbirinin yerine kullanılmaz. “Ticari alacak” denilmesi tek bir otomatik faiz türü belirlemez.
Başlangıç tarihi
Borç muaccel olsa da temerrüt için ihtar gerekebilir; belirli vade veya kanuni istisna varsa ayrıca değerlendirilir. İlamda faiz başlangıcı açıkça belirtilmişse hüküm esas alınır. Faturanın düzenlendiği günün otomatik temerrüt günü olduğu her durumda kabul edilemez.
Dönemsel hesap
Oran değişmişse hesap ilgili dönemlere ayrılır. Yeni oran geçmiş dönemin tamamına yürütülmez. Gün sayısı, yıllık gün esası, para birimi ve yuvarlama yöntemi açık tutulmalıdır. Sitedeki basit faiz aracı oranı kullanıcıdan alır; alacak dökümü birden çok oran dönemini ayrı hesaplar.
Takip öncesi ve sonrası
Takip tarihine kadar işlemiş faiz ile takipten sonra yürütülen faiz ayrı gösterilir. İşlemiş faizi anaparaya ekleyerek yeniden faiz işletmek her durumda hukuka uygun değildir. Bileşik faiz istisnaları sınırlı koşullarla değerlendirilir. Harç, masraf ve vekâlet ücreti de anapara gibi otomatik aynı faiz hesabına dahil edilmemelidir.
Döviz ve kısmi ödeme
Yabancı para alacağı için sözleşme ve 3095 m.4/a gibi hükümler incelenir. Türk lirası yasal faizini her döviz alacağına uygulamak doğru değildir. Kısmi ödeme tarihinde gider, faiz ve anapara mahsup sırası belirlenir; kalan anapara üzerinden sonraki dönem yeniden hesaplanır.
Oran doğrulama
İlgili dönemin Resmî Gazete yayını, TCMB tablosu ve sözleşme maddesi kayda alınmalıdır. Bu portal güncel oranı doğrulamadan otomatik kesin dosya hesabı üretmez. Araçta seçilen yüzde, hukuken o oranın uygulanabileceğinin tespiti değildir.
Sık sorulan sorular
Faiz oranını sözleşmede istediğimiz kadar belirleyebilir miyiz?
İlişkinin ticari/tüketici niteliği, emredici sınırlar ve özel düzenlemeler incelenir; sınırsız serbesti varsayılmaz.
Bilirkişi hesabında 360 gün kullanılması her dosya için doğru mu?
Hukuki/sözleşmesel dayanak ve hesap yöntemi kontrol edilmelidir. Araçtaki 360/365 seçimi hukuki yöntem kararı yerine geçmez.
Kaynaklar ve ilgili mevzuat
Bu yayın genel bilgilendirme içindir. Dosyadaki belge, tarihler ve yürürlükteki hukuk birlikte incelenmeden kişiye özel hukuki sonuç çıkarılamaz.