Bir taksit ödenmezse bütün borç istenebilir mi?
Taksitli borçta her taksidin vadesi ayrı olabilir. Bir taksidin ödenmemesi, henüz vadesi gelmemiş bütün taksitleri kendiliğinden takip edilebilir hale getirmez. Kalan borcun muaccel hale gelmesi için sözleşme hükmü ve uygulanacak kanunun koşulları birlikte gerçekleşmelidir. Tüketici işleminde koruyucu hükümler tarafların sözleşme serbestisini sınırlar.
Önce ilişkinin tüketici satışı, tüketici kredisi, ticari satış, adi ödünç veya icra dosyasında taksit anlaşması olup olmadığı belirlenir. Aynı “taksit” sözcüğü farklı sözleşme ve yaptırım rejimlerini kapsayabilir. İcra dosyasında ödeme taahhüdünü ihlal ile sıradan sözleşme taksidinin ödenmemesi aynı değildir.
Tüketiciye taksitle satışta koşullar
6502 sayılı Kanun m.19 kapsamında satıcı veya sağlayıcı kalan borcun tamamını isteme hakkını saklı tutmuş ve kendi bütün edimlerini ifa etmiş olmalıdır. Tüketicinin, sözleşme bedelinin en az onda birini oluşturan ve birbirini izleyen en az iki taksidi veya en az dörtte birini oluşturan bir taksidi ödemede temerrüde düşmesi aranır. Ayrıca tüketiciye en az otuz gün süre verilerek muacceliyet uyarısı yapılmalıdır.
Bu koşullar sırf sözleşmede “bir taksit ödenmezse tamamı muaccel olur” yazdığı için ortadan kalkmaz. Muaccel kılınan taksitlerin hesabında faiz, komisyon ve benzeri masrafların dikkate alınmamasına ilişkin hüküm de gözetilir. İhtarın içeriği kadar usulüne uygun ulaşması ve verilen sürenin dolması önemlidir.
Tüketici kredisi ve diğer borçlar
Belirli süreli tüketici kredilerinde m.28 ayrı bir düzenleme getirir: ilgili hakkın saklı tutulması, kredi verenin edimlerini yerine getirmesi, birbirini izleyen en az iki taksitte temerrüt ve en az otuz günlük muacceliyet uyarısı kontrol edilir. Satış sözleşmesindeki yüzde koşullarını kredi sözleşmesine aynen taşımak doğru değildir. Konut finansmanı ve kredi kartı gibi ilişkiler ayrıca incelenir.
Ticari veya adi ilişkilerde TBK hükümleri, geçerli sözleşme şartı, dürüstlük kuralı ve genel işlem koşulları denetimi uygulanır. Geçmişteki ödeme kabulü, yeni vade anlaşması veya borcun yeniden yapılandırılması da muacceliyet iddiasını etkileyebilir.
Takipte hangi tutar gösterilir?
Taksit bazlı tablo hazırlanır: vade, taksit ana parası, ödeme tarihi, ödeme tutarı, kalan bakiye ve faiz başlangıcı gösterilir. Yalnız vadesi gelen taksitler isteniyorsa bunlar ayrılır. Kalan borcun tamamı talep ediliyorsa muacceliyet sebebi ve ihtar belgeleri eklenir. Henüz doğmamış faiz ve masrafların ana paraya karıştırılmaması gerekir.
Borçlu takipte fazla tutar, usulsüz muacceliyet, ödeme, faiz veya yetki yönünden itiraz edebilir. Belgenin bono olması veya borcun ipotekle güvenceye alınması takip yolunu ayrıca etkiler. Tüketici senetlerinin düzenlenmesine ilişkin özel hükümler gözden geçirilmelidir.
Uzlaşma ve masraf planı
Yeni ödeme planında borç bakiyesi, feriler, teminatların devamı, mevcut dosyanın durumu ve gecikmenin sonucu açıkça belirtilmelidir. Eski senetlerin iadesi ve yeni senetlerin hangi borç karşılığında verildiği belgelendirilir; mükerrer tahsil riski önlenir. Takip, dava ve tebligat giderleri ilişkiye göre değişir. Zamanaşımı her taksidin muacceliyet tarihi ve uygulanacak özel süreler üzerinden ayrıca incelenir.
Sık sorulan sorular
Tek bir taksit için takip açılabilir mi?
Muaccel ve ödenmemiş taksit, doğru takip yolu ve diğer koşullar çerçevesinde talep edilebilir.
Yeni ödeme planı bütün senetleri geçersiz kılar mı?
Anlaşmanın içeriğine ve senetlerin akıbetine bağlıdır. Bu sonuç kendiliğinden varsayılmamalıdır.
Kaynaklar ve ilgili mevzuat
Bu yayın genel bilgilendirme içindir. Dosyadaki belge, tarihler ve yürürlükteki hukuk birlikte incelenmeden kişiye özel hukuki sonuç çıkarılamaz.