İİK m.72 kapsamındaki istirdat davasında ödeme tarihinden itibaren 1 yıllık süre önemlidir. Kısmi ve farklı tarihli ödemeler ayrıca değerlendirilir. Somut dosyada süre hesabı ayrıca kontrol edilmelidir.
Her iade talebi istirdat değildir
İcra takibinin baskısı altında ödenen tutar için İİK m.72'de özel istirdat yolu bulunur. Ticari hata sonucu yapılan havale, geçersiz sözleşme nedeniyle ödeme veya icra dışı sebepsiz zenginleşme talebi ise farklı hukuki koşullara tabi olabilir. Talebin adından önce ödemenin nedeni ve hangi dosyaya ilişkin olduğu belirlenir.
Belge ve süre
Ödemenin icra veznesine mi alacaklıya mı yapıldığı, alacağın tamamını mı bir bölümünü mü karşıladığı ve borçlu olunmadığı iddiasının temeli araştırılır. Ödeme dekontu, dosya kapak hesabı, tahsilat makbuzu ve varsa sulh/ibra metni birlikte saklanmalıdır. Ödeme tarihinin yanlış belirlenmesi bir yıllık sürede doğrudan hak kaybı yaratabilir.
Menfi tespit ile ilişki
Menfi tespit davası devam ederken ödeme yapılması durumunda davanın istirdada dönüşmesi gündeme gelir. Yeni dava gerekip gerekmediği, mevcut talebin kapsamı ve yargılama durumu birlikte değerlendirilir. Daha önce verilmiş kesin hüküm varsa bunun etkisi ayrıca incelenir; istirdat, her kesinleşmiş uyuşmazlığı baştan açan sınırsız bir yol değildir.
Görev ve arabuluculuk
Temel ilişkinin ticari, tüketici, kira veya iş ilişkisi olması görevli mahkemeyi ve dava şartlarını etkiler. İade edilecek asıl tutar, faiz başlangıcı, giderler ve varsa tazminat birbirinden ayrılır. Bir yıllık özel sürenin geçirilmesi halinde başka maddi hukuk taleplerinin bulunup bulunmadığı otomatik sonuçla değil, dosyanın koşullarıyla değerlendirilmelidir.
Her yanlış ödeme istirdat değildir
İİK 72 kapsamında istirdat, borçlu olunmayan paranın icra süreci içinde ödenmesiyle ilgili özel bir yoldur. Yanlış hesaba yapılan bağımsız transfer veya takipten ayrı bir sebepsiz ödeme aynı koşullara tabi olmayabilir. Önce ödemenin hangi borç ve hangi icra baskısı altında yapıldığı belirlenir.
Takip talebi, ödeme emri, tebligat, dekont ve dosya tahsilat kaydı bir arada incelenmelidir. Ödemenin bir anlaşma veya ibra kapsamında yapılmış olması da hukuki değerlendirmeyi değiştirebilir; her geri alma isteği aynı dava adı altında yürütülmez.
Ödeme tarihinden başlayan özel süre
İİK 72’de istirdat bakımından ödeme tarihinden itibaren bir yıllık özel süre düzenlenmiştir. Bu süre genel alacak zamanaşımıyla karıştırılmamalıdır. Birden fazla ödeme veya kısmi tahsilat varsa tarihlerin etkisi ayrıca değerlendirilir.
Daha önce açılmış menfi tespit davası sırasında ödeme yapılması ile bağımsız istirdat davası açılması farklı usul durumları yaratabilir. Görev, yetki, arabuluculuk ve ispat belgeleri seçilen başvuruya göre incelenir. Ödeme belgesi, tarih ve tutarı açıkça göstermeli; hangi dosyaya işlendiği de belirlenmelidir.
Bu sorunun ilgili rehberleri
Sorununuz için bağlantılı yollar
Alacağınızın belgelerini hazırlayın
Belgenin bütün sayfalarını ve tebligat kaydını mevcut görüşme formuna ekleyin. Süreli bir işlem varsa form yanıtını beklemeden iletişime geçin.
Sık sorulan sorular
Ödemeyi borcu kabul etmediğimi yazarak yapmak yeterli mi?
Çekince yararlı olabilir; ancak tek başına borçsuzluğu ispatlamaz ve dava süresini uzatmaz.
Kaynaklar ve ilgili mevzuat
Bu yayın genel bilgilendirme içindir. Dosyadaki belge, tarihler ve yürürlükteki hukuk birlikte incelenmeden kişiye özel hukuki sonuç çıkarılamaz.