Doğru borçluyu belirlemek
Ticaret unvanı, vergi/MERSİS bilgisi, şirket türü ve ticaret sicilindeki güncel durum incelenir. Aynı markayı kullanan şirketler, grup şirketleri ve şubeler birbirinden farklı hukuki konuma sahip olabilir. Faturanın kesildiği kişi, sözleşmenin tarafı ve ödemenin geldiği hesap aynı değilse bunun nedeni açıklanmalıdır.
Şirketin unvan değiştirmesi, birleşmesi, tür değiştirmesi, tasfiyeye girmesi veya sicilden terkin edilmesi takip planını etkiler. Her ticaret sicili değişikliği borcun sona erdiğini göstermez; halefiyet, tasfiye ve gerektiğinde ihya koşulları ayrıca değerlendirilir. Eski unvanla yapılan tebligatın sonucu da somut kayda bağlıdır.
Delil ve hesap düzeni
Sözleşme, sipariş, teslim, kabul, fatura, cari hesap, iade ve tahsilat kayıtları birlikte düzenlenir. Borçlunun hangi belgeye itiraz ettiği açıklaştırılmalıdır. Muhasebe bakiyesi, sözleşmesel alacak ve icra hesabı aynı rakamı göstermeyebilir; faiz, kur farkı, iskonto ve mahsuplar fark yaratır.
Şirket adına borç kabul eden veya ödeme protokolü imzalayan kişinin temsil yetkisi kontrol edilir. Yetkili imza tarihi, birlikte temsil kuralı ve vekâlet kapsamı önemlidir. Bir çalışanın operasyonel yazışması ile şirketi yeni borç altına sokan taahhüt aynı hukuki etkiyi doğurmayabilir.
Şirketin malvarlığı
Banka alacakları, araçlar, taşınmazlar, stoklar, makineler, müşteri alacakları ve şirketin başka şirketlerdeki payları farklı haciz yöntemleri gerektirir. Üçüncü kişi müşterilere İİK m.89 ihbarnamesi gönderilmesi için gerçek ticari ilişki ve alacağın belirlenebilirliği önemlidir. Hukuka aykırı veri araştırması veya ticari itibar üzerinde baskı kullanılması tahsil yöntemi olarak benimsenmez.
Önceki rehin ve hacizler, malın fiili değeri ve faaliyet için zorunlu olup olmadığı net tahsili etkiler. Şirketin işlem hacmi yüksek görünse bile haczedilebilir net varlığı düşük olabilir. “Aktif şirketten alacak kesin tahsil edilir” sonucu çıkarılamaz.
Ortak ve yöneticiye başvuru
Limited ve anonim şirkette kural olarak şirket borçlarından şirket tüzel kişiliği malvarlığıyla sorumludur. Ortağın sermaye borcu, kişisel kefalet/aval, haksız fiil veya yöneticinin kanuni sorumluluğu farklı hukuki sebeplerdir. Bunlar olmadan sırf ortaklık veya müdürlük sıfatıyla şahsi mallara yönelmek doğru değildir.
Kamu alacaklarında ortak ve kanuni temsilci sorumluluğunu düzenleyen özel hükümler, özel hukuk faturası alacağına otomatik uygulanmaz. Şahıs şirketleri ve gerçek kişi işletmeleri ise ayrıca değerlendirilmelidir.
Ödeme güçlüğü ve koruma
Somut risk varsa ihtiyati haciz koşulları; tamamlanmış mal devirlerinde tasarrufun iptali veya muvazaa; mühlet/iflas durumunda ise bildirim ve tasfiye usulleri incelenir. Şirketin sunduğu ödeme planı, mevcut teminatlardan vazgeçilmesine yol açacak hükümler içerebilir. Yeni protokolde eski senetlerin, kefillerin ve takip dosyalarının akıbeti açıkça belirlenmelidir.
Kurumsal alacak yönetimi
- Fatura ve teslim belgelerini işlem bazında eşleştirin.
- Vadeyi ve ilk gecikmeyi düzenli izleyin.
- Teminatların geçerlilik ve sürelerini kontrol edin.
- Mutabakatı yetkili imzayla ve açık kapsamla alın.
- Tahsil edilen tutarları bütün takip dosyalarına yansıtın.
Sık sorulan sorular
Şirket boşaltılmışsa doğrudan ortağa takip yapılabilir mi?
Somut kişisel sorumluluk, tasarrufun iptali, muvazaa veya başka hukuki sebep araştırılır. Şirketin malı bulunmaması tek başına bütün ortakları kişisel borçlu yapmaz.
Şirket kapanırsa alacağım mutlaka biter mi?
Tasfiye, terkin, ihya ve sorumluluk sebepleri ayrıca incelenir; ticaret sicilindeki işlem tek başına yeterli değildir.
Kaynaklar ve ilgili mevzuat
Bu yayın genel bilgilendirme içindir. Dosyadaki belge, tarihler ve yürürlükteki hukuk birlikte incelenmeden kişiye özel hukuki sonuç çıkarılamaz.