İlk soru: Tahsil nerede gerçekleşecek?
Borçlunun ikamet veya merkez ülkesi ile haczedilebilir malvarlığının bulunduğu ülke aynı olmayabilir. Türkiye'de alınan karar, yabancı ülkedeki banka hesabına kendiliğinden haciz koydurmaz. Kararın o ülkede tanınması/tenfizi veya yerel bir takip yolu gerekebilir. Bu nedenle davanın kazanılabilirliği kadar kararın nerede uygulanabileceği başlangıçta değerlendirilmelidir.
Borçlunun Türkiye'de malvarlığı bulunması, Türk mahkemeleri ve icra dairelerinin yetkisiyle birlikte ayrıca incelenir. Uluslararası yetki, sözleşmedeki mahkeme/tahkim şartı ve münhasır yetki kuralları sonucu etkileyebilir. Bir faturaya tek taraflı yazılan yetki kaydı her ülkede geçerli anlaşma oluşturmaz.
Sözleşme ve deliller
Tarafların tam ticaret unvanı, sicil bilgileri, imza yetkisi, ödeme ve teslim koşulları belirlenir. Uluslararası teslim terimleri, taşıma belgeleri, gümrük kayıtları, kabul yazışmaları ve banka hareketleri birlikte düzenlenir. Alacak tutarı, para birimi, kur ve faiz hesabı ayrı gösterilir.
Belgelerin tercümesi, apostil veya diplomatik tasdik ihtiyacı belge türüne, kullanılacağı ülkeye ve uygulanabilir sözleşmeye göre değişir. Apostil bütün hukuki belgelerin içeriğini doğrulamaz; belgenin şekli tasdikine ilişkindir. Çevirinin hangi mahkeme veya makamca kabul edileceği önceden kontrol edilmelidir.
Tebligat ve savunma hakkı
Yurt dışına tebligat, iki ülke arasındaki sözleşmeler ve iç hukuk uyarınca yürütülür. E-posta göndermek her durumda resmî tebligat yerine geçmez. Yanlış adres, eksik tercüme veya usule aykırı tebligat hem yargılamayı uzatabilir hem kararın yabancı ülkede uygulanmasını güçleştirebilir.
Adres doğrulama ve şirket sicili araştırması hukuka uygun kaynaklarla yapılmalıdır. Borçlunun ticari unvanı, tasfiye veya iflas durumu güncel kayıttan kontrol edilir. Yalnız eski web sitesindeki iletişim adresine güvenilmemelidir.
Dava, tahkim ve tenfiz
Sözleşmede geçerli tahkim şartı varsa devlet mahkemesindeki dava yoluna etkisi değerlendirilir. Yabancı mahkeme kararı ile yabancı hakem kararının tenfiz rejimi aynı değildir; ilgili uluslararası sözleşmeler ayrıca uygulanabilir. Hukuki yol, hedef ülkedeki icra edilebilirlik ve masraf dikkate alınarak seçilmelidir.
Türkiye'de alınacak geçici korumanın yabancı ülkede aynı etkiyi doğuracağı varsayılmaz. Hedef ülkedeki geçici haciz veya koruma için yerel hukuk değerlendirmesi gerekebilir. Bu site ülke bazında doğrulanmamış başarı süresi veya tahsil oranı vermez.
Ekonomik plan
Tercüme, tebligat, yerel temsil, teminat, mahkeme ve icra giderleri toplam tahsil değeriyle karşılaştırılır. Küçük tutarlı çok sayıda alacak için belge standardizasyonu ve sözleşmesel önlemler önem kazanır. Sulh yapılacaksa ödeme yeri, kur, masraf, teminat ve icra edilebilir belge şekli açıkça belirlenmelidir.
Görüşmeye hazırlanırken
- Borçlunun ülkesi ve güncel sicil/adres bilgisini hazırlayın.
- Sözleşme, yetki/tahkim kaydı ve bütün eklerini paylaşın.
- Teslim ve ödeme kayıtlarını para birimleriyle ayırın.
- Bilinen malvarlığının hangi ülkede olduğunu belirtin.
- Önceki dava, takip ve tebligat kayıtlarını ekleyin.
Sık sorulan sorular
Türkiye'deki icra dosyası yabancı bankaya doğrudan uygulanır mı?
Kural olarak hedef ülkenin yetki ve icra rejimi gerekir. Uluslararası sözleşme ve yerel hukuk ayrıca incelenir.
Yabancı dilde sözleşme Türkiye'de kullanılamaz mı?
Kullanılabilir; usulüne uygun tercüme, delil ve uygulanacak hukuk koşulları değerlendirilir.
Kaynaklar ve ilgili mevzuat
Bu yayın genel bilgilendirme içindir. Dosyadaki belge, tarihler ve yürürlükteki hukuk birlikte incelenmeden kişiye özel hukuki sonuç çıkarılamaz.