İdare hukuku
ADAR HUKUK BİLGİ ANSİKLOPEDİSİ
Hukukun dilini
birlikte açalım.
Bir kavramdan başlayın. Anlamını, hangi durumda uygulandığını ve önünüzdeki işlem yolunu kaynaklarıyla öğrenin.
500 kaynaklı kavram rehberi13 hukuk ve işlem alanıA–Z alfabetik erişim
Kavramları keşfedin ↓
Yeni ve güncellenen kavram rehberleri
35 kavram rehberi · İdare hukuku
İdare hukuku
Bilgi edinme başvurusu nedir?
Bilgi edinme başvurusu, kamu kurumunun elindeki bilgi veya belgelere 4982 sayılı Kanun çerçevesinde erişme talebidir. İdareden yeni hukuk görüşü üretmesini istemek veya bir işlemi iptal ettirmekle aynı değildir. Talebin konusu, kurum, erişim biçimi, istisnalar, cevap ve itiraz süreleri birlikte belirlenir.Rehberi okuyun →İdare hukuku
CİMER başvurusu nedir?
CİMER başvurusu, istek, şikâyet, görüş veya bilgi talebinin ilgili kamu makamına Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi üzerinden iletilmesidir. Bir mahkeme davası veya her özel başvurunun yerine geçen genel itiraz değildir. Talebin hukuki niteliği, yetkili kurum, cevap ve dava süreleri ayrı değerlendirilir.Rehberi okuyun →İdare hukuku
Disiplin cezası nedir?
Disiplin cezası, belirli meslek, kamu görevi veya kurum düzenindeki yükümlülüğe aykırılık nedeniyle özel kanuni usulle uygulanan yaptırımdır. Kamu görevlilerinde ceza yargılamasından farklı bir idari süreçtir.Rehberi okuyun →İdare hukuku
Ecrimisil ihbarnamesi nedir?
Ecrimisil ihbarnamesi, kamu taşınmazının izinsiz kullanımına karşı idarece belirlenen işgal tazminatının kişiye bildirildiği belgedir. Kira sözleşmesi veya tapu hakkı oluşturmaz. Taşınmaz, kullanıcı, alan, dönem, bedel ve tebliğ ayrı kontrol edilir; düzeltme, dava ve ödeme işlemleri aynı hukuki yol değildir.Rehberi okuyun →İdare hukuku
Görev uyuşmazlığı nedir?
Görev uyuşmazlığı, bir davanın hangi yargı kolu veya mahkeme tarafından görüleceği konusunda ortaya çıkan usul sorunudur; adli ve idari yargı arasındaki uyuşmazlıklar özel rejime tabidir.Rehberi okuyun →İdare hukuku
Görevden uzaklaştırma nedir?
Görevden uzaklaştırma, kamu hizmetinin gerektirdiği hâllerde memurun görevi başında kalmasının sakıncalı görülmesi üzerine uygulanan geçici ihtiyati tedbirdir.657 sayılı Kanun bakımından disiplin cezası veya meslekten çıkarma değildir. Yetki, somut gerekçe, süre, gözden geçirme ve mali haklar birlikte denetlenir.Rehberi okuyun →İdare hukuku
Hizmet kusuru nedir?
Hizmet kusuru, kamu hizmetinin kuruluş veya işleyişindeki aksaklıktan doğan idari sorumluluk sebebidir.Rehberi okuyun →İdare hukuku
İdari başvuru nedir?
İdari başvuru, kişinin idareden bir işlem yapılmasını, mevcut işlemin değiştirilmesini veya zararının giderilmesini istemesidir; başvurunun türü süre ve dava yolunu belirler.Rehberi okuyun →İdare hukuku
İdari eylem nedir?
İdari eylem, idarenin kamu hizmeti yürütürken gerçekleştirdiği fiili faaliyet veya yerine getirmediği görev nedeniyle ortaya çıkan davranış alanıdır.Rehberi okuyun →İdare hukuku
İdari işlem nedir?
İdari işlem, idarenin kamu gücüne dayanarak hukuki sonuç doğurmak üzere açıkladığı iradedir; her kurum yazısı doğrudan dava edilebilir işlem değildir.Rehberi okuyun →İdare hukuku
İdari merci tecavüzü nedir?
İdari merci tecavüzü, kanunen önce yetkili idari makama yapılması gereken zorunlu başvuru tamamlanmadan doğrudan idari dava açılması durumudur.Rehberi okuyun →İdare hukuku
İdari para cezası nedir?
İdari para cezası, kanunda kabahat veya idari ihlal olarak düzenlenen fiil nedeniyle yetkili makamın uyguladığı parasal yaptırımdır. Ceza mahkemesinin hükmettiği adli para cezasından farklıdır; başvuru mercii her cezada aynı olmayabilir.Rehberi okuyun →İdare hukuku
İdari sözleşme nedir?
İdari sözleşme, idarenin kamu hizmetiyle bağlantılı olarak kamu hukuku rejiminde ve kendine özgü üstün yetkiler içeren koşullarla kurduğu sözleşmedir. İdarenin taraf olduğu her sözleşme idari değildir. Özel kanun, sözleşmenin konusu, hükümleri ve görevli yargı birlikte değerlendirilir; başlıktaki ad tek başına belirleyici değildir.Rehberi okuyun →İdare hukuku
İdari yargıda süre aşımı nedir?
İdari yargıda süre aşımı, bir dava veya kanun yolu başvurusunun kanunda öngörülen süreden sonra yapılmasıdır. Mahkeme süreyi kendiliğinden inceler; haklı olunan bir uyuşmazlıkta bile esas incelemesine geçilememesine neden olabilir.Rehberi okuyun →İdare hukuku
İhalelere katılmaktan yasaklama nedir?
İhalelere katılmaktan yasaklama, kanunda belirtilen fiiller nedeniyle kişi veya şirketin belirli süreyle kamu ihalelerine girmesini engelleyen yaptırımdır. Teklifin değerlendirme dışı bırakılmasından farklıdır. Fiil, kapsam, yetkili makam, süre, ortaklara etkisi ve yargı yolu somut dayanak kanuna göre incelenir.Rehberi okuyun →İdare hukuku
İptal davası nedir?
İptal davası, menfaati ihlal edilen kişinin kesin ve yürütülmesi gereken idari işlemin hukuka aykırılık nedeniyle ortadan kaldırılmasını istediği idari dava türüdür.Rehberi okuyun →İdare hukuku
İşyeri açma ve çalışma ruhsatı nedir?
İşyeri açma ve çalışma ruhsatı, belirli adreste belirli faaliyetin ilgili kamu düzeni, sağlık, güvenlik ve mevzuat koşullarıyla yürütülmesine yetkili idarenin verdiği izindir. Vergi kaydı, oda kaydı veya kira sözleşmesi yerine geçmez. Faaliyet türü, adres, yetkili kurum ve özel izinler birlikte değerlendirilir.Rehberi okuyun →İdare hukuku
Kamu Denetçiliği Kurumu nedir?
Kamu Denetçiliği Kurumu, idarenin işlem, eylem, tutum ve davranışlarını şikâyet üzerine hukuk, hakkaniyet ve insan hakları yönünden inceleyip öneride bulunan ombudsmanlık kurumudur. Mahkeme değildir; iptal hükmü veya doğrudan ceza vermez. Başvuru koşulları, görev sınırı ve dava süresine etkisi dikkatle izlenir.Rehberi okuyun →İdare hukuku
Kamu ihalesi nedir?
Kamu ihalesi, kamu idarelerinin ihtiyaç duyduğu mal, hizmet veya yapım işini kanuni rekabet ve değerlendirme usulleriyle temin ettiği süreçtir.4734 sayılı Kanun kapsamındaki alım, sözleşmenin uygulanması ve kamu malının satışı aynı rejim değildir. İhale belgesi, yeterlik, teklif ve kısa başvuru süreleri birlikte incelenir.Rehberi okuyun →İdare hukuku
Kamu külfetleri karşısında eşitlik nedir?
Kamu külfetleri karşısında eşitlik, toplumun yararlandığı kamu faaliyetinin özel ve olağan dışı zararının yalnız belirli kişiler üzerinde bırakılmamasını ifade eder. Fedakârlığın denkleştirilmesi olarak da anılır. Hukuka uygun çalışma nedeniyle tazminat imkânı doğabilir; her rahatsızlık veya değer değişimi otomatik ödeme hakkı yaratmaz.Rehberi okuyun →İdare hukuku
Konu unsuru nedir?
Konu unsuru, idari işlemin doğurduğu hukuki sonuçtur. Atama, izin verme, ceza uygulama veya ruhsatı kaldırma işlemlerinin yarattığı sonuç bu alanda incelenir. Sonucun kanunun izin verdiği tür, kapsam ve sınır içinde olması gerekir; geçerli bir sebep, her türlü sonuca karar verme yetkisi sağlamaz.Rehberi okuyun →İdare hukuku
Kusursuz sorumluluk nedir?
Kusursuz sorumluluk, idarenin hizmet kusuru saptanmasa da kanun ve yargısal ilkeler uyarınca belirli zararları karşılamakla yükümlü tutulmasıdır. Bu sayfa idare hukukundaki sorumluluğu açıklar. Her kamu faaliyeti zararı otomatik tazmin edilmez; zarar, hukuki dayanak ve olayla bağlantı ayrıca kanıtlanır.Rehberi okuyun →İdare hukuku
Maksat unsuru nedir?
Maksat unsuru, idari yetkinin hangi kamusal amacı gerçekleştirmek için kullanıldığını ifade eder. İdari işlem genel olarak kamu yararına ve kanunun yetkiye bağladığı özel amaca yönelmelidir. Kişisel husumet, kayırma veya yetkiyi başka amaçla kullanma iddiası somut olgularla denetlenir; yalnız sonuçtan hoşnutsuzluk yeterli değildir.Rehberi okuyun →İdare hukuku
Memurluktan çıkarma nedir?
Memurluktan çıkarma,657 sayılı Kanun kapsamındaki memurun bir daha devlet memurluğuna atanmamak üzere görev ilişkisinin disiplin cezasıyla sona erdirilmesidir. Görevden uzaklaştırma veya çekilmiş sayılma değildir. İsnat, delil, savunma, yetkili kurul, zamanaşımı ve ölçülülük ayrı ayrı denetlenir; özel personel statüleri farklı olabilir.Rehberi okuyun →İdare hukuku
Risk ilkesi nedir?
Risk ilkesi, idarenin tehlike içeren faaliyet, araç veya yönteminden doğan belirli zararları hizmet kusuru kanıtlanmasa da karşılamasına dayanan kusursuz sorumluluk ilkesidir. Her öngörülemeyen olay risk ilkesi kapsamına girmez. Tehlikenin kaynağı, gerçekleşen zarar ve faaliyetle nedensellik bağı somutlaştırılır.Rehberi okuyun →İdare hukuku
Sebep unsuru nedir?
Sebep unsuru, idareyi işlem yapmaya yönelten ve işlemden önce mevcut olması gereken maddi olay ile hukuki dayanaktır. İdari işlemin neden yapıldığını açıklar. Sebebin gerçek, kanuna uygun ve işlemle bağlantılı olması gerekir; yalnız kamu yararı ifadesi somut olayın ve dayanağın yerine geçmez.Rehberi okuyun →İdare hukuku
Sosyal risk ilkesi nedir?
Sosyal risk ilkesi, toplumsal nitelikte belirli olayların olağan dışı zararını yalnız zarar görenin üzerinde bırakmama düşüncesine dayanan sorumluluk yaklaşımıdır. Terör ve terörle mücadeleden doğan maddi zararlar bakımından 5233 sayılı Kanun özel rejim kurar. Hizmet kusuru, manevi zarar ve özel başvuru süreleri ayrıca değerlendirilir.Rehberi okuyun →İdare hukuku
Şekil unsuru nedir?
Şekil unsuru, idari işlemin kanunun öngördüğü usul ve biçimde hazırlanıp açıklanmasını ifade eder. İmza, gerekçe, kurul usulü, savunma ve zorunlu görüşler bu incelemede önem taşıyabilir. Her yazım yanlışı aynı sonucu doğurmaz; güvencenin işlevi ve işlemin sonucuna etkisi somut değerlendirilir.Rehberi okuyun →İdare hukuku
Tam yargı davası nedir?
Tam yargı davası, idari işlem veya eylem nedeniyle kişisel hakkı ihlal edilenin zararının giderilmesini istediği idari dava türüdür.Rehberi okuyun →İdare hukuku
Yapı tatil tutanağı nedir?
Yapı tatil tutanağı, ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılaşmanın mevcut durumunu tespit ederek inşaatı durdurma sürecini belgeleyen idari işlemdir. Yıkım kararı ve imar para cezasıyla aynı değildir. Aykırılığın yeri, niteliği, ölçüsü, yetkili tespit ve özel tebliğ usulü birlikte incelenir.Rehberi okuyun →İdare hukuku
Yetki unsuru nedir?
Yetki unsuru, idari işlemi hangi makamın, hangi konu, yer ve zamanda yapabileceğini belirleyen hukuka uygunluk koşuludur.Rehberi okuyun →İdare hukuku
Yıkım kararı nedir?
Yıkım kararı, kanuni sebebe dayanılarak belirli yapının tamamının veya aykırı kısmının kaldırılmasını öngören idari işlemdir. Ruhsatsız yapı, tehlikeli bina ve riskli yapı yıkımı farklı kanun ve usullere tabi olabilir.Rehberi okuyun →İdare hukuku
Yürütmenin durdurulması nedir?
Yürütmenin durdurulması, idari işlemin uygulanmasını dava sonuçlanmadan geçici olarak durduran yargısal korumadır.Rehberi okuyun →İdare hukuku
Zımni ret nedir?
Zımni ret, idarenin belirli bir başvuruya kanuni bekleme süresinde cevap vermemesine bağlanan olumsuz hukuki sonuçtur.Rehberi okuyun →Tanımdan uygulamaya
Her rehber; kavramın kapsamını, karıştırılan konuları, başvuru koşullarını ve resmî kaynaklarını birlikte sunar. İlgili konularda mevcut kapsamlı rehberlere doğrudan ulaşabilirsiniz.