Kimler iflasa tabidir?
Tacirler ve kanunen iflasa tabi sayılan diğer kişiler hakkında iflas hükümleri uygulanabilir. Bir kişinin borçlu olması tek başına iflas yolunu açmaz. Şirket türü, tacir sıfatı, ticareti terk ve özel kanuni düzenlemeler incelenir. İflas isteme yetkisi, takip yolu ve görevli mahkeme buna göre belirlenir.
İflas, mahkemenin kararıyla açılır. Borçlunun ödeme güçlüğüne düşmesi veya işyerini kapatması kendiliğinden iflas kararı değildir. Kararın tarih ve saati belirli hukuki sonuçların başlangıcı açısından önem taşır. Resmî ilan ve dosya kayıtları esas alınmalıdır.
İflasa götüren yollar
İflas yoluyla adi takip veya kambiyo senetlerine özgü iflas takibi sonrasında mahkemeye başvuru gündeme gelebilir. Kanunda sayılan hallerde önceden takip yapmadan doğrudan iflas istenmesi de mümkündür. Bu yolların ödeme emri, itiraz ve ispat koşulları aynı değildir.
Borçlunun kendi başvurusu, sermaye şirketlerinde borca batıklık veya diğer özel sebepler ayrıca incelenir. Konkordato başvurusunun reddi her kişi hakkında otomatik iflas kararı verilmesini gerektirmez; iflasa tabilik ve ilgili koşullar değerlendirilir.
İflasın malvarlığına etkisi
İflas masası, kanunen kapsamına giren haczedilebilir mal ve haklardan oluşur. Borçlunun bu değerler üzerinde tasarruf yetkisi sınırlandırılır. Üçüncü kişiye ait mallar, rehinli değerler ve iflastan sonra kazanılan malların durumu farklı hükümlerle ele alınır. Masa malı üzerindeki işlem ile borçlunun kişisel işlemi aynı sonuç doğurmayabilir.
Bireysel takiplerin durması ve iflasın kesinleşmesiyle ilgili sonuçlar İİK m.193 ve diğer hükümler üzerinden değerlendirilir. Rehnin paraya çevrilmesi gibi istisnalar ayrıca incelenir. Bu nedenle her mevcut dosya için tek bir “tamamen kapandı” sonucu çıkarılmamalıdır.
Alacak kaydı
Alacaklılar ilan edilen usulde alacaklarını ve teminatlarını bildirir. Alacağın kaynağı, tutarı, faiz ve para birimi açıkça gösterilir. Sıra cetveline kabul, ret veya farklı sıraya yazılma halinde başvuru yolları vardır. Geç kayıt kanundaki şartlarla mümkün olabilir; fakat önceki dağıtımlar ve ek giderler bakımından hak kaybı doğurabilir.
Takip dosyasının bulunması veya ilam alınmış olması iflas idaresine bildirim ihtiyacının her durumda ortadan kalktığını göstermez. Masa alacağı ile iflas alacağı ayrımı da önemlidir; tasfiye sırasında doğan her borç eski alacaklarla aynı sırada ele alınmaz.
Tasfiye ve paylaşım
Malların tespiti, korunması, satışı ve bedelin dağıtılması tasfiye sürecinin parçalarıdır. Basit ve adi tasfiye koşulları farklı olabilir. Alacaklılar toplantıları ve iflas idaresinin işlemleri kanuni denetim yollarına tabidir. Tahsil beklentisi toplam borç, masanın net değeri ve imtiyazlı/rehinli alacaklar üzerinden değerlendirilmelidir.
Tasfiyenin tamamlanmasıyla iflasın kapanması; bütün alacakların belirli biçimde giderilmesi veya diğer kanuni sebeplerle iflasın kaldırılması farklı kurumlardır. Kapanma borçların her durumda tamamen ödendiği anlamına gelmez. Ödenmeyen alacaklar için aciz belgesi ve sonraki haklar ayrıca ele alınır.
Tarihsel kavramlara dikkat
İflasın ertelenmesi güncel başvurularda kullanılabilir bir yol gibi sunulmamalıdır. 2018'de kaldırılan kurumun eski dosyalara ve geçiş hukukuna ilişkin tarihsel değerlendirmesi, güncel konkordato usulünden ayrıdır. İnternetteki eski makaleler bu nedenle tarihleriyle birlikte okunmalıdır.
Sık sorulan sorular
İflas kararı bütün alacakların ödeneceğini gösterir mi?
Hayır. Tahsil masanın değeri, teminatlar, sıralar ve giderlere bağlıdır.
Şirket iflas edince ortakların bütün kişisel malları masaya girer mi?
Şirket türü ve kişisel sorumluluk sebepleri değerlendirilir. Sermaye şirketi malvarlığı ile ortak malvarlığı otomatik olarak birleşmez.
Kaynaklar ve ilgili mevzuat
Bu yayın genel bilgilendirme içindir. Dosyadaki belge, tarihler ve yürürlükteki hukuk birlikte incelenmeden kişiye özel hukuki sonuç çıkarılamaz.