Para hareketi ile borç ilişkisinin sebebini ayırın
Havale veya EFT’nin yapılmış olması, alıcının aynı tutarı geri ödemek zorunda olduğunu otomatik kanıtlamaz. Önce talebin ödünç, sebepsiz zenginleşme, sözleşme iadesi veya başka bir hukuki sebebe dayanıp dayanmadığı belirlenir. İspat yükü ileri sürülen vakıaya ve somut ilişkiye bağlıdır. Her açıklamasız havalenin mutlaka borç veya mutlaka borç ödemesi sayıldığı gibi tek bir sonuç kurulamaz.
Gönderici ile alacaklı aynı kişi değilse neden üçüncü kişi hesabından ödeme yapıldığı da açıklanmalıdır. Tutarın farklı işlemlere bölünmesi, daha önce karşılıklı para transferleri ve iş ortaklığı ihtimali kayıtlarla değerlendirilir.
Dekont açıklaması neyi değiştirir?
“Borç”, “ödünç”, “kira”, “mal bedeli” veya “avans” açıklaması uyuşmazlığı somutlaştırabilir. Göndericinin tek taraflı yazdığı açıklama ile karşı tarafın aynı ilişkiyi kabul eden beyanının ağırlığı farklıdır. Banka hesabı sahibinin adı, tarih, işlem numarası ve iade edilen miktarlar birlikte okunmalıdır. Sonradan değiştirilen bir not bankanın işlem anındaki açıklaması gibi sunulmamalıdır.
Açıklamasız havaleyi başka belgelerle eşleştirin
Paranın verilişinden önceki isteme mesajı, sonrasındaki borç kabulü, geri ödeme planı, kısmi iade ve sözleşme kayıtları önemlidir. Aynı kişiyle ticari ilişki varsa fatura ve teslim belgeleri de karşılaştırılmalıdır. Yalnız toplam hesap dökümü yerine her işlem için tarih, tutar, sebep, vaat edilen iade günü ve yapılan iade tutarını tabloya koyun.
Borçlu “eski borcunu bana ödedi” derse geçmiş ilişkinin kayıtları tartışılır. “Hediye idi” savunması varsa tarafların yakınlığı tek başına sonuç vermez; işlemin içeriği ve deliller araştırılır. Mesajla borç ispatı dekontun eksik bağlamını tamamlayabilecek kayıtları açıklar.
Geri ödeme günü, faiz ve takip yolu
Ödünç para için geri ödeme günü kararlaştırılmış olmasıyla hiç vade belirlenmemiş olması farklıdır. TBK 392 kapsamındaki geri isteme düzeni, somut ödünç ilişkisinde muacceliyeti etkileyebilir. Genel temerrüt ve faiz kuralları alacağın hukuki sebebine göre incelenir. Paranın gönderildiği tarihi her durumda faiz başlangıcı kabul etmeyin.
İlamsız takip veya alacak davasında doğru taraf, yetki ve alacak sebebi belirlenir. İtiraz edilirse dekontun hangi olguyu kanıtladığı önem kazanır. Her banka dekontu İİK 68 kapsamında kaldırma belgesi değildir; genel mahkemedeki ispat kurallarıyla özel takip belgesi koşulları aynı değildir.
Belgelerinizi nasıl hazırlamalısınız?
- Bankanın işlem anındaki açıklamayı gösteren dekontu
- Para isteme ve geri ödeme yazışmaları
- Kısmi iade dekontları ve ödeme planı
- Karşılıklı eski işlemleri açıklayan sözleşme / hesap kayıtları
Sık yapılan hata
Dekonttaki gönderim tarihini bütün dosyalarda borcun vadesi ve faiz başlangıcı kabul etmek.
Varsayımsal örnek: koşulları karşılaştırın
Üç transfer yapılmış, bir kısmı geri verilmişse hangi işlemin ödünç ve hangi işlemin satış bedeli olduğu ayrı gösterilir. Kısmi ödeme, ilişkinin niteliğine ışık tutabilir; bütün transferlerin aynı borç olduğunu kendiliğinden kanıtlamaz.
Dosyanızı değerlendirmek için
Belgenin bütün sayfalarını, tebligat ve ödeme kayıtlarını hazırlayın. Kesin sonuç veya tahsilat garantisi verilmeden uygun başvuru yolu ve süreler somut olay üzerinden belirlenir. Belgenizi mevcut görüşme formuna ekleyin.
Bu sorunun ilgili rehberleri
Sorununuz için bağlantılı yollar
Alacağınızın belgelerini hazırlayın
Belgenin bütün sayfalarını ve tebligat kaydını mevcut görüşme formuna ekleyin. Süreli bir işlem varsa form yanıtını beklemeden iletişime geçin.
Sık sorulan sorular
Açıklama yazmadım; paramı alamaz mıyım?
Açıklama eksikliği otomatik hak kaybı değildir. Hukuki sebep, ispat yükü ve diğer kayıtlar birlikte incelenir; sonuca ilişkin garanti verilemez.
IBAN başka bir kişiye aitse kimi takip etmeliyim?
Hesap sahibi, sözleşmedeki borçlu ve paradan yararlanan kişinin ilişkisi belirlenmelidir. Sırf paranın hesabına yatması her hukuki talepte aynı kişiyi borçlu yapmaz.
Kaynaklar ve ilgili mevzuat
Bu yayın genel bilgilendirme içindir. Dosyadaki belge, tarihler ve yürürlükteki hukuk birlikte incelenmeden kişiye özel hukuki sonuç çıkarılamaz.