Borç verdim, geri alamıyorum: belge bulunmaması neyi değiştirir?
Elden ödünçte para teslimi ve geri verme borcu ayrı olgulardır. Karşı tarafın borcu kabul eden yazısı, kısmi ödeme, hukuka uygun yazışma ve diğer delilleri tarih sırasına koyun. HMK senetle ispat, delil başlangıcı ve kanuni istisnalar somut işleme göre uygulanır; sadece tanık bulunduğu için her tutarın kesin ispatlandığı söylenemez. Mesajla ispat ve dekontla ispat farklı kayıtları açıklar.
Para verilmesi ile borç ilişkisi ayrımı
Bankadan para göndermek veya nakit teslim etmek, her durumda geri ödenecek bir ödünç verildiğini tek başına ispatlamaz. Transfer; başka bir borcun ödemesi, bağış, ortak gider veya ticari işlemle ilgili olabilir. Tahsil talebinde paranın neden verildiği ve geri ödeme yükümlülüğünün dayanağı açıklanmalıdır.
Dekontun açıklaması, taraflar arasındaki sözleşme ve yazışmanın bütünü birlikte incelenir. Yalnız karşı tarafın adının dekontta görünmesi yeterli olmayabilir. Nakit teslimde imzalı makbuz veya borç kabulü varsa kimin imzaladığı, tutar ve vade açıkça görülmelidir.
Hangi belgeler hazırlanmalı?
- Paranın verildiği tarih, tutar ve ödeme kanalını gösteren belgeler.
- Geri ödeme sözü, vade veya borç kabulü içeren yazışmalar.
- Varsa sözleşme, makbuz, senet ve hesap mutabakatı.
- Önceki kısmi ödemeler ve hangi borç için yapıldıkları.
- Tarafların kimlik veya şirket bilgileri ve ilişki kronolojisi.
Mesajların yalnız seçilmiş bir bölümü yerine konuşmanın bağlamı korunmalıdır. Yazışmanın kime ait olduğu ve nasıl doğrulanacağı da ispat bakımından önemlidir. Belgeyi sonradan düzenlemek veya tarihi değiştirmek yerine mevcut kayıtların aslı ve bütünlüğü saklanır.
Tanık ve yazılı delil
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’ndaki senetle ispat kuralları, miktar sınırı ve istisnalar somut ilişkiye göre değerlendirilir. Her senetsiz borç yalnız tanıkla ispatlanabilir demek doğru değildir. Bir yazışmanın belge veya delil başlangıcı niteliği de içeriği ve aidiyetine bağlıdır.
Genel mahkemede kullanılabilecek delil ile icra mahkemesinde itirazın kaldırılmasına elverişli belge aynı kapsamda değildir. Her WhatsApp mesajı veya banka dekontu İİK 68 belgesi sayılmaz. Bu yüzden takip sonrası itiraz geldiğinde hangi yolun kullanılabileceği baştan incelenmelidir.
Geri ödeme zamanı kararlaştırılmadıysa
Tüketim ödüncünde, geri verme için belirli gün, bildirim süresi veya istendiğinde muacceliyet kararlaştırılmamışsa TBK 392’de ilk istemden başlayarak altı haftalık düzenleme önem taşır. Bu hüküm her para transferine uygulanmaz; önce gerçekten ödünç ilişkisi bulunup bulunmadığı belirlenir.
Muaccel olmayan alacak için erken takip başlatılması ek uyuşmazlık çıkarabilir. İstem bildiriminin içeriği ve ulaştığının ispatı, zamanaşımı ve temerrüt değerlendirmesinden ayrı kontrol edilmelidir.
Senetsiz ilamsız takip mümkün mü?
Para alacağı için genel haciz yoluyla ilamsız takipte her zaman senet bulunması şart değildir. Ancak borçlu itiraz ederse alacaklı, uygun başvuru yolunda alacağını ispatlamak durumunda kalabilir. Takip açılabilmesi, borcun yargısal olarak ispatlandığı veya kesin tahsil edileceği anlamına gelmez. İtirazın iptali, görevli mahkeme ve varsa arabuluculuk koşulları dosyaya göre değerlendirilir.
Bu sorunun ilgili rehberleri
Sorununuz için bağlantılı yollar
Alacağınızın belgelerini hazırlayın
Belgenin bütün sayfalarını ve tebligat kaydını mevcut görüşme formuna ekleyin. Süreli bir işlem varsa form yanıtını beklemeden iletişime geçin.
Sık sorulan sorular
Dekontta “borç” yazması yeterli mi?
Açıklama önemli bir veridir; ilişkinin bütünü, karşı tarafın beyanları ve diğer delillerle birlikte değerlendirilir.
Sözlü borç için hiçbir şey yapılamaz mı?
Başvuru imkânı bulunabilir; ispat kuralları, belgeler, ilişki ve vade incelenerek uygun yol seçilir.
Kaynaklar ve ilgili mevzuat
Bu yayın genel bilgilendirme içindir. Dosyadaki belge, tarihler ve yürürlükteki hukuk birlikte incelenmeden kişiye özel hukuki sonuç çıkarılamaz.