Emekli aylığı haczi ile bankanın sözleşmesel blokesi
5510 m.93 kapsamındaki SGK gelir/aylık/ödeneğin haczi, Kurum alacağı ve nafaka istisnaları ile muvafakat bakımından değerlendirilir. Bankanın tüketici kredisi için sözleşmedeki onay veya talimata dayanan takas/mahsup işlemi ise adli hacizden ayrıdır. 21.03.2025 tarihli 2022/2 E., 2025/1 K. içtihadı birleştirme kararı bu ayrım açısından önemlidir. Resmî UYAP kararındaki uygulamayı inceleyin. Her bloke otomatik hukuka aykırı veya her onay otomatik geçerli kabul edilmez; metin ve kesinti nedeni incelenir.
Emekli aylığı ile çalışan ücreti ayrımı
Çalışan ücretindeki haciz oranını doğrudan emekli aylığına uygulamak doğru değildir. 5510 sayılı Kanun’un 93. maddesi, bu kanun uyarınca bağlanan gelir, aylık ve ödenekler için özel koruma düzenler. Aylığın kaynağı ve işlemin hangi hukuki rejimde yapıldığı ilk inceleme konusudur.
Bir banka hesabına yatırılan her para emekli aylığı değildir. Maaş yanında kira, ticari gelir veya başka transferler bulunan hesapta paranın kaynağı banka hareketleriyle ayrıştırılmalıdır. Bu ayrım, haciz müzekkeresi ile bankanın kendi alacağı için yaptığı kesintiyi de birbirinden ayırmayı gerektirir.
Nafaka ve SGK alacakları
93. maddede, 88. maddeye göre takip ve tahsili gereken alacaklar ile nafaka borçlarına ilişkin istisnalar vardır. Bu nedenle “emekli maaşı hiçbir borç için haczedilemez” şeklindeki mutlak ifade yanıltıcıdır. Takipte alacaklı, borcun türü ve dayanak belge görülmelidir.
Kamu alacaklarının takibi ayrıca kendi hükümlerine tabidir. Özel hukuk alacağı için icra dairesinden gönderilen haciz ile kamu idaresinin tahsil işlemi aynı başvuru yoluna tabi olmayabilir. Dosyanın hangi makam tarafından yürütüldüğü belirlenmeden yalnız banka blokesi üzerinden karar verilmez.
Muvafakatın zamanı ve kapsamı
Kanunda borçlunun muvafakati bulunmayan haciz taleplerinin reddine ilişkin düzenleme yer alır. Ancak herhangi bir sözleşmede geçen kesinti ifadesinin, her icra dosyası için geçerli ve sınırsız haciz muvafakati olduğu varsayılamaz. Beyanın hangi aşamada, hangi borç ve ne miktar için verildiği incelenmelidir.
Kredi sözleşmesindeki mahsup, takas veya otomatik ödeme talimatı ile icra dosyasında verilen haciz muvafakati farklı işlemlerdir. Belgenin geçerliliği, tüketici ilişkisinin özellikleri ve ileri sürülen uyuşmazlığa göre görevli merci değişebilir. Muvafakati geri alma talebinin sonucu da belgenin hukuki niteliğine bağlıdır.
Banka kesintisinde ilk kontroller
- Aylığı bağlayan kurum ve aylığın yatırıldığı hesabın dökümü.
- Kesintinin açıklaması, banka yazısı ve varsa icra dosya numarası.
- Emekli aylığı dışında hesaba giren tutarlar ve tarihleri.
- İmzalanmış kredi, mahsup veya muvafakat belgeleri.
- Nafaka veya sosyal güvenlik borcuna ilişkin dayanaklar.
Bankadan işlemin kaynağı yazılı olarak istenebilir. Birden fazla bloke varsa tutarların hangi dosyaya ait olduğu ayrı kontrol edilir. Telefon görüşmesinde “haciz” denilmesi, kesintinin hukuki niteliğini tek başına belirlemez.
Hangi başvuru gündeme gelir?
İcra işlemi söz konusuysa haczedilemeyen-gelirler şikâyeti ve işlemle ilgili süre incelenir. Bankanın sözleşmeye dayalı kesintisinde farklı bir uyuşmazlık yolu gündeme gelebilir. İade talebi, kesintinin durdurulması ve haczin kaldırılması birbirinden ayrı taleplerdir; başvuru yapılınca her kesinti otomatik olarak durmaz.
Bu sorunun ilgili rehberleri
Sorununuz için bağlantılı yollar
Ödeme emrinizi ve icra belgenizi inceletin
Belgenin bütün sayfalarını ve tebligat kaydını mevcut görüşme formuna ekleyin. Süreli bir işlem varsa form yanıtını beklemeden iletişime geçin.
Sık sorulan sorular
Emekli aylığının dörtte biri mutlaka haczedilebilir mi?
Çalışan ücretindeki düzenleme emekli aylığına aynen uygulanmaz. Aylığın kaynağı, 5510 sayılı Kanun’daki istisnalar ve muvafakat değerlendirilir.
Banka hesabında başka para da varsa ne olur?
Aylık kaynağı ve diğer transferler hareket dökümüyle belirlenerek ilgili korumanın kapsamı incelenir.
Kaynaklar ve ilgili mevzuat
Bu yayın genel bilgilendirme içindir. Dosyadaki belge, tarihler ve yürürlükteki hukuk birlikte incelenmeden kişiye özel hukuki sonuç çıkarılamaz.