Maaşıma haciz geldi: kesinti ve sıra kaydı
İşveren yazısı, bordro, kesinti tutarı ve varsa diğer dosyaların sırasını hazırlayın. İİK 83 genel kısmi haciz rejimi, İş Kanunu 35 işçi ücreti koruması ve özel nafaka düzeni birlikte okunur. Her çalışan ve her gelir için sabit tek kesinti oranı varsayılmamalıdır. Bankadaki birikmiş tutar ile işverenin aylık ücret kesintisi de aynı işlem değildir.
Genel kural ile işçi ücreti ayrımı
İİK m.83, borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli miktar ayrıldıktan sonra sayılan gelirlerin kısmen haczini düzenler; haczedilecek kısmın dörtte birden az olamayacağını belirtir. Buna karşılık İş Kanunu m.35, kapsamındaki işçi aylık ücretinin dörtte birinden fazlasının haczedilemeyeceğini öngörür; nafaka alacaklılarının hakları saklıdır. Bu iki hükmü tek bir “her maaşın en fazla yüzde yirmi beşi” cümlesine indirmek yanlıştır.
Birden çok haciz
Aynı ücret üzerinde birden fazla haciz varsa sıra ve önceki kesintilerin durumu incelenir. İşverene ulaşma tarihleri, dosya numaraları ve nafaka niteliği önem taşır. İşverenin yazıya cevap vermemesi veya kesintiyi dosyaya göndermemesi kanuni sorumluluk doğurabilir. Çalışanın doğrudan işverene “ödemeyin” demesi haciz yazısını etkisiz hale getirmez.
Hangi ödeme ücret sayılır?
Prim, ikramiye, kıdem ve ihbar tazminatı ile diğer ödemelerin niteliği ayrı ayrı incelenmelidir. Ücret dışı işçilik alacaklarının tamamına otomatik olarak aylık ücret kesinti sınırı uygulanacağı varsayılmamalıdır. İşten ayrılma, yeni işe girme ve toplu ödeme dosyada güncel bilgi gerektirir.
Kesintiyi kontrol etmek
Bordro, işverene gönderilen haciz yazısı, işveren cevabı ve dosya tahsilatları karşılaştırılır. Yapılan kesinti ile dosyaya intikal eden tutar aynı olmalıdır. Nafaka birikimi ve cari nafaka ayrımı ayrıca önemlidir. Emekli aylığı içinse ücret hükümleri yerine özel koruma değerlendirilir.
Çalışan maaşı ile emekli aylığını ayırın
İİK 83, ücret ve benzeri gelirlerde borçlu ve ailesinin geçinmesi için gerekli miktar ile haciz düzenini ele alır. İş Kanunu 35 kapsamındaki işçi ücretinin dörtte birinden fazlasının haczedilememesine ilişkin hüküm ve nafaka istisnası ayrıca değerlendirilir. Gelirin türü görülmeden her maaşa tek bir oran söylenemez.
Emekli aylığı ise 5510 sayılı Kanun 93 uyarınca özel inceleme gerektirir. Kıdem veya ihbar tazminatı, prim ve başka ödemeler de sırf aynı işverenden geldikleri için aylık ücretle tamamen aynı değerlendirilmez.
Birden fazla haciz ve kesintinin bitmesi
İşverene ulaşan haciz yazılarının sırası, dosya numarası ve kesinti tutarları kontrol edilir. Birden fazla maaş haczi ile nafaka taleplerinin özel durumu birlikte incelenmelidir. Yapılmış kesintinin hangi dosyaya aktarıldığı bordro ve dosya tahsilat kaydıyla eşleştirilir.
Borç kapandığında işverene gönderilecek kaldırma veya kesintiyi sonlandırma yazısı önemlidir. Dosya hesabı kapanmadan yalnız işverene “ödedim” denilmesi yeterli olmayabilir. Fazla kesinti iddiasında bakiye hesap, aktarılmış tutar ve iade talebinin muhatabı ayrı belirlenir.
Bu sorunun ilgili rehberleri
Sorununuz için bağlantılı yollar
Alacağınızın belgelerini hazırlayın
Belgenin bütün sayfalarını ve tebligat kaydını mevcut görüşme formuna ekleyin. Süreli bir işlem varsa form yanıtını beklemeden iletişime geçin.
Sık sorulan sorular
İki dosya varsa ücretin yarısı mutlaka kesilir mi?
Hayır. Gelirin tabi olduğu rejim, haciz sırası ve nafaka gibi istisnalar incelenmeden oran belirlenemez.
Kaynaklar ve ilgili mevzuat
Bu yayın genel bilgilendirme içindir. Dosyadaki belge, tarihler ve yürürlükteki hukuk birlikte incelenmeden kişiye özel hukuki sonuç çıkarılamaz.