Kambiyo takibinde borca, imzaya ve yetkiye itiraz için kural olarak 5 gün; ödeme için 10 gün vardır. Başvuru merciini ve somut süreyi ayrıca kontrol edin. Somut dosyada süre hesabı ayrıca kontrol edilmelidir.
Bu yolun genel hacizden farkı
Kambiyo senetlerine özgü haciz yolu, Türk Ticaret Kanunu bakımından çek, bono veya poliçe niteliği taşıyan belgeler için düzenlenmiş özel takip yoludur. Belgenin üstünde “senet” yazması yeterli değildir. Zorunlu şekil unsurları, alternatif olarak tamamlanabilen unsurlar, vade ve takip hakkı ayrı ayrı incelenir. Alacaklının senede göre yetkili hamil olup olmadığı ciro zinciriyle birlikte değerlendirilir.
Genel hacizden farklı olarak itiraz icra dairesine değil icra mahkemesine yapılır ve itirazın takibi durdurucu etkisi de farklıdır. Borçlu, genel hacizdeki yedi günlük süreye güvenerek hareket ederse hak kaybıyla karşılaşabilir. Takip türünün ödeme emrinin üst başlığı ve içeriğinden doğrulanması gerekir.
Kim kullanabilir, hangi belge gerekir?
Senet uyarınca hak sahibi olan ve başvuru koşullarını taşıyan alacaklı bu yolu kullanabilir. Bonoda düzenleyen ile cirantaya, çekte düzenleyen ile avaliste yöneltilen talepler aynı ön koşullara ve zamanaşımına tabi olmayabilir. Asıl senet takipte önem taşır; fotokopi, kayıp senet veya elektronik görüntü ayrı hukuki sorunlar yaratır. Çek bakımından ibraz ve ödenmeme tespiti belgeleri de incelenir.
- Senedin ön ve arka yüzünün tamamı, ek yaprakları ve ciro silsilesi.
- Düzenleme ve ödeme yeri, vade, tutar, lehtar ve imza.
- Şirket adına imza atılmışsa temsil yetkisi ve imza tarihi.
- Çekte ibraz ve karşılıksız işlem kaydı; bonoda başvurulan kişiye göre protesto ve bildirim koşulları.
- Kısmi tahsilat, yenileme, teminat ve temel ilişki belgeleri.
Ödeme emri ve beş/on gün ayrımı
İcra müdürlüğü belgenin kambiyo senedi niteliğini ve vadenin gelmesini inceler. İİK m.168 uyarınca borçluya senet suretiyle ödeme emri gönderilir. Senet niteliğine ilişkin şikâyet ile borca, imzaya, zamanaşımına ve yetkiye itiraz için kural olarak beş günlük süre bulunur. Borç ve takip masrafları için ödeme süresi on gündür. Bunlar birbirinin yerine geçen süreler değildir.
İmzanın kendisine ait olmadığını ileri süren borçlu bunu açıkça belirtmelidir. İtiraz veya şikâyetin takibe etkisi, ileri sürülen neden ve mahkemenin ara kararıyla birlikte değerlendirilir. Borca itirazın satış dışındaki icra işlemlerini kendiliğinden durdurmadığı özel sistem dikkate alınmalıdır; başvuru yapıldığı için haciz riskinin tamamen kalktığı varsayılmaz.
İtirazın incelenmesi ve muhtemel davalar
İcra mahkemesinin incelemesi özel takip hukukunun belge ve usul kurallarına bağlıdır. Temel sözleşmeye ilişkin her iddia bu sınırlı incelemede çözülemez. Borçlu olmadığını ileri süren kişi için koşullarına göre menfi tespit veya ödeme sonrasında istirdat davası gündeme gelebilir. Bu davalarda tedbir koşulları ile icra mahkemesine başvurunun etkileri ayrıdır.
Alacaklı bakımından senet niteliğinin kaybı veya başvuru hakkının düşmesi, temel ilişkiden doğan bütün hakların kendiliğinden sona erdiği anlamına gelmez. Bununla birlikte eldeki belgeye dayanarak seçilen özel yolun iptali, gider ve tazminat riskleri yaratabilir. Genel haciz veya alacak davasına geçiş, zamanaşımı ve deliller yönünden yeniden değerlendirilir.
Haciz, satış, yetki ve masraf
Takibin koşulları oluştuğunda haciz ve satış hükümleri uygulanır. Kambiyo senedi, borçlunun bütün mal ve gelirlerini sınırsız haczettirme hakkı sağlamaz. Yetki bakımından genel yetki, ödeme yeri, düzenleme yeri ve geçerli yetki anlaşmasının etkileri birlikte değerlendirilir. Rehinle teminatlı kambiyo alacaklarında İİK m.45 ile özel hükümler birlikte incelenmelidir.
Harç ve giderler takip miktarı ve talep edilen işlemlere göre değişir. İhtiyati haciz talep edilecekse ayrıca yargılama gideri ve teminat gündeme gelir. Vade, ibraz veya zamanaşımı kontrolü yapılmadan yalnız hızlı tahsil beklentisiyle bu yolun seçilmesi hatalıdır. Bono ve çek için tek bir süre tablosu kullanmak, şirket kaşesini imza yetkisi yerine kabul etmek ve asıl belgeyi korumamak sık görülen sorunlardır.
Sık sorulan sorular
Ödeme için 10 gün varsa itirazı 10. gün yapabilir miyim?
Kural olarak hayır. Kambiyo takibinde itiraz ve belirli şikâyetler için beş günlük süre ödeme süresinden ayrıdır.
Fotokopi ile kambiyo takibi yapılır mı?
Asıl senedin sunulması kuralı ve belgeye özgü istisnalar incelenmelidir. Fotoğraf asıl senedin yerini otomatik olarak tutmaz.
Kaynaklar ve ilgili mevzuat
Bu yayın genel bilgilendirme içindir. Dosyadaki belge, tarihler ve yürürlükteki hukuk birlikte incelenmeden kişiye özel hukuki sonuç çıkarılamaz.