Para veya teminat verilmesine ilişkin ilamlı takipte icra emrinde kural olarak 7 günlük süre bulunur. Her ilam türünde aynı işlem uygulanmaz. Somut dosyada süre hesabı ayrıca kontrol edilmelidir.
Davayı kazandım ama paramı alamıyorum
Hükmün tahsile elverişli kısmını, tarafları, faiz başlangıcını ve varsa kesinleşme gereğini belirleyin. Her para hükmü için aynı kesinleşme kuralı bulunmaz. Önceki ödemeler ve hüküm sonrası mahsup dosya hesabına işlenmelidir. Kanun yolu başvurusu tek başına bütün icrayı durdurmaz; icranın geri bırakılması ayrı bir süreçtir.
Hangi kararlar ilamlı takibe konu olur?
İlamlı icra, mahkeme hükmüyle karara bağlanan edimin cebren yerine getirilmesidir. Para ödenmesi kadar taşınır teslimi, tahliye, bir işin yapılması veya yapılmaması da farklı ilamlı icra hükümlerine tabi olabilir. Ayrıca İİK m.38 ve özel kanunlarda ilam niteliğinde sayılan belgeler bulunur. Her mahkeme yazısı veya arabuluculuk tutanağı kendiliğinden icra edilebilir belge değildir; belgenin gerekli imzaları ve gerekiyorsa icra edilebilirlik şerhi kontrol edilir.
Takip, hüküm fıkrasının sınırları içinde yürütülür. Gerekçede geçen bir değerlendirme, hükümde eda emri bulunmadıkça bağımsız tahsil kalemi haline getirilemez. Alacağın hangi kişi lehine hükmedildiği, faiz başlangıcı, giderler ve vekâlet ücreti ayrı okunmalıdır.
Kararın kesinleşmesi gerekir mi?
Her mahkeme kararı için kesinleşme zorunluluğu yoktur; aynı şekilde hiçbir karar için gerekmez demek de yanlıştır. Kişiler ve aile hukuku ile taşınmaz üzerindeki ayni haklara ilişkin kararlar başta olmak üzere HMK m.350 ve m.367 ile özel hükümler incelenir. Para alacağının bağlı olduğu hükmün niteliği ve ferilerinin durumu önemlidir. Nafaka ilamları yönünden özel kurallar vardır.
İstinaf veya temyiz başvurusu kural olarak tek başına icrayı durdurmaz. Kesinleşmeden icra edilebilir bir hükümde durdurma için İİK m.36 çerçevesinde teminat, süre belgesi ve yetkili icra mahkemesinin kararı gündeme gelebilir. Başvuru yapıldığını söylemek, icranın durduğu anlamına gelmez.
Hangi belgeler ve hangi icra dairesi?
Kararın usulüne uygun örneği, gerekiyorsa kesinleşme kaydı, ödeme belgeleri, faiz hesabı ve temsil belgeleri hazırlanır. İİK m.34 uyarınca ilamların icrası her icra dairesinden istenebilir; ancak özel düzenlemeler ve ilamın niteliği gözden geçirilmelidir. Hükümdeki alacaklı ve borçlu yerine farklı kişi yazılması, özellikle şirket değişikliği veya miras halinde ayrıca hukuki dayanak gerektirir.
- Hüküm fıkrası ile takip talebindeki ana para ve faiz kalemlerini eşleştirin.
- Hükümden sonra yapılan ödemelerin tarihini ve hangi borca ait olduğunu kaydedin.
- Kesinleşmesi gereken karar için kesinleşme kaydını kontrol edin.
- İcra edilebilirlik şartlarını taşıyan ilam niteliğindeki belgenin aslını veya uygun suretini hazırlayın.
İcra emri ve borçlunun başvuru yolları
Para veya teminat borcuna ilişkin ilamlı takipte borçluya icra emri gönderilir. Borçlunun icra dairesine sıradan bir borca itiraz dilekçesi vermesi genel hacizdeki gibi takibi durdurmaz. İlamın içeriği yeniden yargılanamaz. İtfa, imhal ve zamanaşımı iddiaları İİK m.33 ve m.33/a kapsamında, iddianın zamanına ve kanunun aradığı belgelere göre incelenir.
İcra emrinin hükme aykırı olması, yanlış kişiye yöneltilmesi veya fazla tutar içermesi gibi iddialar şikâyet konusu olabilir. Başvuru yolu ve süresi iddianın niteliğine göre değişir. Bu yüzden “ilamlı icrada hiç itiraz edilemez” ifadesi de “yedi günde icra dairesine itiraz yeterlidir” ifadesi de yanıltıcıdır.
Haciz, satış ve kararın değişmesi
Para borcu ödenmez ve icra durdurulmazsa haciz ve satış aşamasına geçilebilir. İlam bulunması haczedilmezlik korumalarını kaldırmaz. Borçlunun malvarlığı, önceki rehinler, hacizler ve satış giderleri tahsil edilebilecek tutarı etkiler. Taşınır teslimi veya yapma borcunun icrasında ise para alacağına ait şablon doğrudan uygulanamaz.
Dayanak hüküm kanun yolunda kaldırılır veya bozulursa İİK m.40 kapsamındaki sonuçlar değerlendirilir. Daha önce tahsil edilen bedelin iadesi, kesinleşen sonraki hükme ve dosyanın durumuna göre gündeme gelir. İcranın iadesi ile istirdat davası her olayda aynı mekanizma değildir.
Zamanaşımı ve masraflar
İİK m.39 ilama dayanan takip için son işlem üzerinden on yıllık zamanaşımını düzenler; ilamın konusu, özel hükümler ve dönemsel edimler ayrıca değerlendirilir. İlamın tarihi ile takipteki son işlem tarihi karıştırılmamalıdır. Harçlar, tebligat, haciz ve satış giderleri dışında gerektiğinde şikâyet veya geri bırakma başvurusu giderleri doğabilir.
Örnek olarak, mahkemenin belirli tarihten faiz işletilmesine karar verdiği alacakta takip talebine farklı faiz başlangıcı yazılması, ilamın kapsamını aşabilir. Doğru hesap, yalnız hükmedilen rakamı kopyalamaktan değil; hükmün tamamını, ödemeleri ve dönemsel faiz değişikliklerini birlikte değerlendirmekten geçer.
Bu sorunun ilgili rehberleri
Sorununuz için bağlantılı yollar
Alacağınızın belgelerini hazırlayın
Belgenin bütün sayfalarını ve tebligat kaydını mevcut görüşme formuna ekleyin. Süreli bir işlem varsa form yanıtını beklemeden iletişime geçin.
Sık sorulan sorular
İstinafa başvurunca icra durur mu?
Kural olarak durmaz. Kesinleşme gereği ve İİK m.36 kapsamında icranın geri bırakılması ayrı değerlendirilir.
Noter belgesi ilam gibi icra edilebilir mi?
Her noter belgesi değil; kanunun aradığı şartları taşıyan, örneğin düzenleme şeklinde para borcu ikrarı içeren belge değerlendirilir.
Mahkemenin gerekçesindeki her tutar istenebilir mi?
Takibin dayanağı hüküm fıkrasıdır. Gerekçedeki açıklama tek başına yeni bir eda yükümlülüğü oluşturmaz.
Kaynaklar ve ilgili mevzuat
Bu yayın genel bilgilendirme içindir. Dosyadaki belge, tarihler ve yürürlükteki hukuk birlikte incelenmeden kişiye özel hukuki sonuç çıkarılamaz.