Aile hukuku ve boşanma
ADAR HUKUK BİLGİ ANSİKLOPEDİSİ
Hukukun dilini
birlikte açalım.
Bir kavramdan başlayın. Anlamını, hangi durumda uygulandığını ve önünüzdeki işlem yolunu kaynaklarıyla öğrenin.
500 kaynaklı kavram rehberi13 hukuk ve işlem alanıA–Z alfabetik erişim
Kavramları keşfedin ↓
Yeni ve güncellenen kavram rehberleri
50 kavram rehberi · Aile hukuku ve boşanma
Aile hukuku ve boşanma
Akıl hastalığı nedeniyle boşanma nedir?
Akıl hastalığı nedeniyle boşanma, TMK 165’teki özel şartların birlikte gerçekleşmesine bağlı bir boşanma yoludur. Bir psikiyatrik tanının bulunması tek başına yeterli değildir; ortak hayatın çekilmezliği ve hastalığın geçmesine olanak bulunmadığına ilişkin resmî sağlık kurulu tespiti önemlidir.Rehberi okuyun →Aile hukuku ve boşanma
Anlaşmalı boşanma nedir?
Anlaşmalı boşanma, en az bir yıllık evlilikte eşlerin serbest iradeleriyle boşanma ve gerekli sonuçlarında uzlaşmasının hâkim tarafından denetlendiği yoldur.Rehberi okuyun →Aile hukuku ve boşanma
Artık değer nedir?
Artık değer, edinilmiş mallara katılma rejiminde her eşin edinilmiş mallarına eklenecek değerler ve denkleştirme sonuçları dahil edildikten sonra ilgili borçların çıkarılmasıyla kalan net tutardır. TMK231’de düzenlenir. Bir evin satış fiyatı veya eşin bütün servetiyle aynı değildir; katılma alacağı hesabının temel basamağıdır.Rehberi okuyun →Aile hukuku ve boşanma
Ayrılık kararı nedir?
Ayrılık kararı, evlilik sona erdirilmeden eşlerin mahkemece belirlenen süre boyunca ayrı yaşamalarının hukuki olarak düzenlenmesidir. TMK 170–172 kapsamındaki bu karar boşanma değildir; eşler evli kalır. Süre bir yıldan üç yıla kadar belirlenir ve kararın kesinleşmesinden itibaren işler.Rehberi okuyun →Aile hukuku ve boşanma
Babalık davası nedir?
Babalık davası, çocuk ile iddia edilen baba arasında soybağının mahkeme hükmüyle kurulmasını amaçlayan davadır. TMK301–304’te düzenlenir. Anne ve çocuğun dava hakları bağımsızdır; annenin süreye tabi hakkı ile çocuğun AYM iptalleri sonrası durumu aynı değildir. DNA incelemesi önemli olsa da doğru taraf, temsil ve mevcut soybağı ayrıca incelenir.Rehberi okuyun →Aile hukuku ve boşanma
Boşanma nedir?
Boşanma, geçerli bir evliliğin eşlerden biri veya ikisinin istemi üzerine mahkeme kararıyla sona ermesidir. Ayrı yaşamak, resmî kayıtta adres değiştirmek veya dini nikâhı bitirmek tek başına boşanma oluşturmaz. Kararın kesinleşmesi, eşlerin ve çocukların hukuki durumunu farklı yönlerden etkiler.Rehberi okuyun →Aile hukuku ve boşanma
Boşanmada kusur nedir?
Boşanmada kusur, evliliğin sona ermesine yol açan somut olaylarda eşlerin evlilik yükümlülüklerine aykırı davranışlarının hukuki değerlendirmesidir. Bir eşin davayı açması veya boşanmayı istemesi tek başına kusur sayılmaz. Kusur, özellikle boşanmaya itiraz, tazminat ve yoksulluk nafakası sonuçlarını farklı biçimlerde etkiler.Rehberi okuyun →Aile hukuku ve boşanma
Boşanmada maddi tazminat nedir?
Boşanmada maddi tazminat, boşanma yüzünden mevcut veya beklenen menfaatleri zedelenen kusursuz ya da daha az kusurlu eşin, kusurlu eşten TMK174/1 kapsamında isteyebildiği uygun parasal giderimdir. Nafaka, ziynet bedeli ve mal rejiminin tasfiyesi alacaklarıyla aynı hak değildir.Rehberi okuyun →Aile hukuku ve boşanma
Boşanmada manevi tazminat nedir?
Boşanmada manevi tazminat, boşanmaya sebep olan olaylar nedeniyle kişilik hakkı saldırıya uğrayan eşin, kusurlu diğer eşten TMK174/2 uyarınca uygun miktarda para istemesidir. Her boşanmanın doğurduğu üzüntü kendiliğinden tazminat hakkı yaratmaz; olay, kusur ve kişilik hakkı ihlali birlikte incelenir.Rehberi okuyun →Aile hukuku ve boşanma
Çekişmeli boşanma nedir?
Çekişmeli boşanma, eşlerin boşanmanın kendisinde veya hukuki sonuçlarında uzlaşamadığı ve iddia edilen olayların yargılama ile değerlendirildiği davadır.Rehberi okuyun →Aile hukuku ve boşanma
Çocuğun üstün yararı nedir?
Çocuğun üstün yararı, çocukla ilgili karar ve işlemlerde onun fiziksel, ruhsal, zihinsel ve sosyal gelişimini en iyi koruyan çözümün öncelikle değerlendirilmesidir. Soyut bir slogan veya ebeveynin isteğinin başka adı değildir. Çocuğun yaşı, ihtiyaçları, yaşam koşulları ve görüşü somut olayda araştırılır.Rehberi okuyun →Aile hukuku ve boşanma
Çocuk teslimi nedir?
Çocuk teslimi, velayete ilişkin ilam veya tedbir kararının gönüllü uygulanmaması üzerine çocuğun hak sahibine verilmesini sağlayan hukuki süreçtir. Güncel sistemde işlemler icra dairesi yerine adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğünce, çocuk dostu yöntemlerle yürütülür. Kişisel ilişki kararının uygulanmasıyla benzer fakat farklı amacı vardır.Rehberi okuyun →Aile hukuku ve boşanma
Değer artış payı nedir?
Değer artış payı, eşlerden birinin diğerine ait malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına karşılıksız ya da uygun karşılık almadan katkıda bulunması hâlinde TMK227 kapsamında doğabilen tasfiye alacağıdır. Otomatik tapu ortaklığı değildir. Katkının kaynağı, zamanı ve malın tasfiye değeri önem taşır.Rehberi okuyun →Aile hukuku ve boşanma
Edinilmiş mal nedir?
Edinilmiş mal, edinilmiş mallara katılma rejimi devam ederken eşin karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değeri ve TMK219’da bu gruba alınan diğer kazanımlardır. Maaşla yapılan birikim örnektir. Her evlilik içi mal otomatik bu gruba girmez; kişisel mal, kaynak ve rejim dönemi ayrımı yapılır.Rehberi okuyun →Aile hukuku ve boşanma
Edinilmiş mallara katılma nedir?
Edinilmiş mallara katılma, eşlerin kişisel ve edinilmiş mallarının ayrıldığı ve rejim sona erince artık değerler üzerinden katılma alacağının hesaplandığı yasal mal rejimidir.Rehberi okuyun →Aile hukuku ve boşanma
Evlat edinme nedir?
Evlat edinme, kanuni şartlar ve mahkeme kararıyla çocukla evlat edinen arasında soybağı kuran hukuki kurumdur. Küçüğün yararı temel ölçüttür; yalnız çocuksuzluk veya maddi güç yeterli değildir. Koruyucu aile hizmeti, bakım üstlenme ve evlat edinme aynı hukuki sonucu doğurmaz.Rehberi okuyun →Aile hukuku ve boşanma
Evliliğin iptali nedir?
Evliliğin iptali, evlenme sırasında kanuni geçerlilik koşullarında bulunan sakatlık nedeniyle evliliğin mahkeme kararıyla sona erdirilmesidir. TMK145 ve devamındaki mutlak ve nispi butlan hükümleri farklıdır. Sonradan geçimsizlik nedeniyle boşanmadan ve evlenmenin hiç kurulmadığı yokluk iddiasından ayrılır.Rehberi okuyun →Aile hukuku ve boşanma
Evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedir?
Evlilik birliğinin temelinden sarsılması, ortak hayatın eşlerden beklenemeyecek ölçüde bozulmasıdır. TMK 166/1–2’deki bu genel boşanma sebebi, halk arasındaki şiddetli geçimsizlik ifadesinden daha somut bir hukuki inceleme gerektirir.Rehberi okuyun →Aile hukuku ve boşanma
Eylemli ayrılık nedir?
Eylemli ayrılık, eşlerin ortak yaşamı fiilen sürdürmemesidir. Tek başına medeni hâli değiştirmez. TMK 166/4 bakımından ise önceki boşanma davasının reddinin kesinleşmesinden sonra bir yıl geçmesi ve ortak hayatın yeniden kurulamaması, eşlerden birinin isteğiyle boşanmaya dayanak olabilir.Rehberi okuyun →Aile hukuku ve boşanma
Hayata kast nedir?
Hayata kast, eşin diğer eşin yaşamını sona erdirmeye yönelen iradi davranışıdır. TMK 162’de özel boşanma sebebi olarak yer alır. Ölümün gerçekleşmesi gerekmez; öldürme iradesi ile eylemin niteliği, ceza dosyasından ayrı olarak aile hukuku bakımından incelenir.Rehberi okuyun →Aile hukuku ve boşanma
İştirak nafakası nedir?
İştirak nafakası, velayet kendisine bırakılmayan ebeveynin çocuğun bakım ve eğitim giderlerine mali gücü oranında katılmasıdır.Rehberi okuyun →Aile hukuku ve boşanma
Katılma alacağı nedir?
Katılma alacağı, edinilmiş mallara katılma rejiminin tasfiyesinde diğer eşin artık değeri üzerinde kanunun tanıdığı parasal katılım hakkıdır.Rehberi okuyun →Aile hukuku ve boşanma
Katkı payı alacağı nedir?
Katkı payı alacağı, özellikle eski yasal mal ayrılığı döneminde bir eşin diğer eş adına edinilen mala yaptığı para veya para ile ölçülebilen katkı nedeniyle isteyebildiği alacaktır. Günlük dildeki her katkı aynı kurum değildir. Katılma alacağı ve TMK227 değer artış payından tarih ve hesap bakımından ayrılır.Rehberi okuyun →Aile hukuku ve boşanma
Kayyımlık nedir?
Kayyımlık, belirli işleri görmek veya malvarlığını yönetmek için mahkemece temsil ya da yönetim yetkisi verilmesidir. TMK403 ve426 ve devamında düzenlenir. Vekâlet, genel vesayet ve ceza soruşturmasında şirkete atanan kayyım aynı kurum değildir. Yetkinin kapsamı atama kararından anlaşılır; sınırsız işlem serbestisi doğmaz.Rehberi okuyun →Aile hukuku ve boşanma
Kişisel ilişki nedir?
Kişisel ilişki, çocuğun birlikte yaşamadığı ebeveyniyle uygun sürelerde görüşmesi ve bağını sürdürmesini sağlayan hukuki düzendir.Rehberi okuyun →Aile hukuku ve boşanma
Kişisel mal nedir?
Kişisel mal, edinilmiş mallara katılma rejiminde kanun veya geçerli mal rejimi sözleşmesi gereğince edinilmiş mal grubundan ayrı tutulan değerdir. TMK220–221’de düzenlenir. Evlilik öncesi varlıklar, miras, belirli karşılıksız kazandırmalar ve manevi tazminat örnektir. Bir malın tek eş adına olması onu otomatik kişisel mal yapmaz.Rehberi okuyun →Aile hukuku ve boşanma
Koruyucu tedbir kararı nedir?
Koruyucu tedbir kararı, 6284 sayılı Kanun kapsamında şiddete uğrayan veya uğrama tehlikesi bulunan kişinin güvenliğini, barınmasını ve destek ihtiyaçlarını sağlamaya yönelen karardır. Şiddet uygulayana getirilen yasak ve yükümlülüklerden oluşan önleyici tedbirle aynı kavram değildir. Tedbirler boşanma veya ceza mahkûmiyeti beklenmeden değerlendirilebilir.Rehberi okuyun →Aile hukuku ve boşanma
Mal ayrılığı nedir?
Mal ayrılığı, eşlerin kendi malvarlıkları üzerinde yönetim, yararlanma ve tasarruf haklarını koruduğu seçimlik mal rejimidir. Evlilik, her kazancın ortaklaşması sonucunu doğurmaz. Ancak diğer eşin katkı, ortak mülkiyet veya başka hukuki temelden alacağı bulunması ayrıca incelenir; mal ayrılığı bütün taleplerden peşinen vazgeçmek değildir.Rehberi okuyun →Aile hukuku ve boşanma
Mal ortaklığı nedir?
Mal ortaklığı, eşlerin kişisel malları yanında ortaklık mallarından oluşan bir bütün yarattıkları seçimlik mal rejimidir. Ortaklık mallarında elbirliği mülkiyeti esastır; rejimin kapsamı kanun ve sözleşmeyle belirlenir. Edinilmiş mallara katılmadaki çoğunlukla parasal alacak tasfiyesiyle aynı hukuki yapı değildir.Rehberi okuyun →Aile hukuku ve boşanma
Mal rejimi nedir?
Mal rejimi, eşlerin evlilik süresince malvarlıklarının yönetimini ve rejim sona erdiğinde yapılacak tasfiyeyi düzenleyen hukuki sistemdir. Güncel yasal rejim edinilmiş mallara katılmadır; eşler kanundaki başka rejimi sözleşmeyle seçebilir. Evlilik bütün malların tapusunu kendiliğinden ortak hâle getirmez.Rehberi okuyun →Aile hukuku ve boşanma
Nafaka artırımı nedir?
Nafaka artırımı, mevcut nafaka miktarının değişen ihtiyaçlar, mali koşullar veya hakkaniyet nedeniyle yükseltilmesidir. Hangi nafakanın artırıldığı belirleyicidir: yoksulluk nafakası TMK176, çocuk için iştirak nafakası TMK330–331 kapsamında değerlendirilir. Artırım, ödenmeyen eski borcun tahsilinden farklı bir taleptir.Rehberi okuyun →Aile hukuku ve boşanma
Nafakanın kaldırılması nedir?
Nafakanın kaldırılması, mevcut nafaka yükümlülüğünün kanunda öngörülen nedenle sona erdirilmesidir. Yoksulluk nafakasında kendiliğinden sona erme ile mahkeme kararı gereken hâller ayrıdır. Çocuğun iştirak nafakası ve yardım nafakası farklı koşullara bağlı olduğundan önce nafakanın türü ve hükmün içeriği belirlenmelidir.Rehberi okuyun →Aile hukuku ve boşanma
Nişanın bozulması nedir?
Nişanın bozulması, evlenme vaadine dayanan nişanlılığın evlilik gerçekleşmeden sona ermesidir. Kimse sırf nişanlandığı için evlenmeye zorlanamaz. TMK120–123 kapsamında tazminat ve alışılmışın dışındaki hediyelerin geri verilmesi gündeme gelebilir; her talep aynı kusur veya ispat koşuluna bağlı değildir.Rehberi okuyun →Aile hukuku ve boşanma
Onur kırıcı davranış nedir?
Onur kırıcı davranış, eşin diğer eşin kişilik değerlerini ağır biçimde hedef alan söz veya eylemlerinin TMK 162 kapsamında özel boşanma nedeni oluşturmasıdır. Kanundaki ölçüt ağır derecede onur kırıcı davranıştır; her kırgınlık veya eleştiri bu eşiği karşılamaz.Rehberi okuyun →Aile hukuku ve boşanma
Ortak velayet nedir?
Ortak velayet, ayrılık veya boşanma sonrasında çocuğa ilişkin ebeveynlik sorumluluklarının uygun koşullarda birlikte kullanılmasını ifade eder.Rehberi okuyun →Aile hukuku ve boşanma
Önleyici tedbir kararı nedir?
Önleyici tedbir kararı, 6284 sayılı Kanun kapsamında şiddetin veya tehlikenin önlenmesi için şiddet uygulayan ya da uygulama ihtimali bulunan kişiye getirilen yasak ve yükümlülükleri içeren karardır. Yaklaşmama, iletişimle rahatsız etmeme ve konuttan uzaklaştırma örnektir. Ceza mahkûmiyeti veya boşanma hükmüyle aynı şey değildir.Rehberi okuyun →Aile hukuku ve boşanma
Paylaşmalı mal ayrılığı nedir?
Paylaşmalı mal ayrılığı, eşlerin evlilik sırasında ayrı malvarlıklarını koruduğu; rejim sona erdiğinde aile kullanımına ve ekonomik geleceğine özgülenen belirli malların özel kurallarla paylaştırıldığı seçimlik rejimdir. TMK244–255’te düzenlenir. Adındaki ayrılık, her malın hiçbir inceleme olmadan kayıt sahibinde kalacağı anlamına gelmez.Rehberi okuyun →Aile hukuku ve boşanma
Pek kötü davranış nedir?
Pek kötü davranış, eşin diğer eşe yönelttiği ağır bedensel veya ruhsal eziyet niteliğindeki davranışların TMK 162 kapsamında değerlendirilmesidir. Olağan tartışmanın ötesindeki ağırlık ve insan onuruna etkisi önemlidir; sadece yaralanma bulunup bulunmadığına indirgenemez.Rehberi okuyun →Aile hukuku ve boşanma
Soybağı nedir?
Soybağı, çocuk ile anne veya baba arasındaki hukuken tanınan bağdır. Anneyle doğum, babayla evlilik, tanıma veya mahkeme hükmü yoluyla kurulabilir; evlat edinme de soybağı kurar. Biyolojik gerçeklik, nüfusta görünen kayıt ve hukuki soybağı her uyuşmazlıkta aynı soruyu cevaplamaz.Rehberi okuyun →Aile hukuku ve boşanma
Soybağının reddi nedir?
Soybağının reddi, evlilikten kaynaklanan babalık karinesine dayalı hukuki bağın mahkeme kararıyla kaldırılmasıdır. Babalık davasıyla yeni bağ kurulmasından ayrılır. Güncel TMK286–291’de davacı sıfatları ve süreler farklı düzenlenir; 7531 sonrası annenin de dava hakkı bulunduğu dikkate alınmalıdır.Rehberi okuyun →Aile hukuku ve boşanma
Tedbir nafakası nedir?
Tedbir nafakası, boşanma veya ayrılık yargılaması sürerken eşin ve çocuğun geçici ihtiyaçlarına yönelik mali önlemdir.Rehberi okuyun →Aile hukuku ve boşanma
Terk nedir?
Terk, bir eşin evlilikten doğan yükümlülüklerini yerine getirmemek amacıyla diğerini bırakması veya haklı neden olmaksızın ortak konuta dönmemesidir. TMK 164’teki özel boşanma sebebi için yalnız ayrı yaşama değil, kanuni süreler ve usulüne uygun ihtar da önemlidir.Rehberi okuyun →Aile hukuku ve boşanma
Velayet nedir?
Velayet, küçük çocuğun bakım, eğitim, korunma ve temsilini çocuğun üstün yararı doğrultusunda sağlayan ebeveynlik görev ve yetkileridir.Rehberi okuyun →Aile hukuku ve boşanma
Velayetin değiştirilmesi nedir?
Velayetin değiştirilmesi, mevcut velayet düzeninin yeni olgular ve çocuğun üstün yararı nedeniyle mahkemece yeniden belirlenmesidir. Ebeveynlerden birini cezalandırma yolu değildir. TMK183, ebeveynin yeniden evlenmesi, yer değiştirmesi veya ölümü gibi yeni olaylar karşısında gerekli önlemlerin alınmasını düzenler.Rehberi okuyun →Aile hukuku ve boşanma
Vesayet nedir?
Vesayet, velayet altında olmayan küçükleri veya kanuni sebeplerle korunması gereken erginleri gözetmek, kişisel ve malvarlığı menfaatlerini korumak için kurulan hukuki düzendir. Vasi, vesayet makamının denetimi altında görev yapar. Yaşlılık, hastalık tanısı veya yakınlık tek başına sınırsız temsil yetkisi yaratmaz.Rehberi okuyun →Aile hukuku ve boşanma
Yardım nafakası nedir?
Yardım nafakası, yardım edilmediğinde yoksulluğa düşecek üstsoy, altsoy veya kardeş için TMK364–366 kapsamında istenebilen aile dayanışması desteğidir. Eski eşin yoksulluk nafakasından ve küçük çocuğun iştirak nafakasından ayrılır. Kardeşin yükümlülüğü refah içinde bulunması koşuluna bağlıdır.Rehberi okuyun →Aile hukuku ve boşanma
Yoksulluk nafakası nedir?
Yoksulluk nafakası, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek ve kusuru daha ağır olmayan eşe, diğer eşin mali gücü oranında sağlanan destektir.Rehberi okuyun →Aile hukuku ve boşanma
Zina nedir?
Zina, evli eşin başka biriyle cinsel ilişkide bulunmasına dayanan özel boşanma sebebidir. TMK 161 bakımından sadakate aykırı her davranışla aynı anlama gelmez; eylemin niteliği, öğrenme zamanı, ispat ve affetme ayrı ayrı değerlendirilir.Rehberi okuyun →Aile hukuku ve boşanma
Ziynet alacağı nedir?
Ziynet alacağı, kişiye ait olduğu ileri sürülen takıların aynen iadesinin veya koşullarına göre bedelinin istenmesine ilişkin taleptir.Rehberi okuyun →Tanımdan uygulamaya
Her rehber; kavramın kapsamını, karıştırılan konuları, başvuru koşullarını ve resmî kaynaklarını birlikte sunar. İlgili konularda mevcut kapsamlı rehberlere doğrudan ulaşabilirsiniz.