İş hukuku ve SGK
ADAR HUKUK BİLGİ ANSİKLOPEDİSİ
Hukukun dilini
birlikte açalım.
Bir kavramdan başlayın. Anlamını, hangi durumda uygulandığını ve önünüzdeki işlem yolunu kaynaklarıyla öğrenin.
500 kaynaklı kavram rehberi13 hukuk ve işlem alanıA–Z alfabetik erişim
Kavramları keşfedin ↓
Yeni ve güncellenen kavram rehberleri
40 kavram rehberi · İş hukuku ve SGK
İş hukuku ve SGK
Askerlik borçlanması nedir?
Askerlik borçlanması, kanunda belirtilen askerlik sürelerinin başvuru ve prim ödemesiyle uzun vadeli sigortalı hizmete eklenmesidir. Her askerlik günü kendiliğinden eklenmez; borçlanılabilir dönem, başlangıca etkisi, seçilen kazanç ve ödeme süresi ayrı incelenir.Rehberi okuyun →İş hukuku ve SGK
Belirli süreli iş sözleşmesi nedir?
Belirli süreli iş sözleşmesi, objektif bir koşula dayanarak belirli bir işin tamamlanmasına, sürenin dolmasına veya olgunun gerçekleşmesine bağlanan iş sözleşmesidir. Yalnız bitiş tarihi yazılması yeterli değildir; objektif neden ve yenileme koşulları incelenir.Rehberi okuyun →İş hukuku ve SGK
Belirsiz süreli iş sözleşmesi nedir?
Belirsiz süreli iş sözleşmesi, sona erme tarihi önceden belirlenmeyen iş sözleşmesidir. Sürekli çalışmayı garanti etmez; ilişkinin bitirilmesinde bildirim, haklı veya geçerli sebep ve iş güvencesi kuralları somut duruma göre uygulanır.Rehberi okuyun →İş hukuku ve SGK
Boşta geçen süre ücreti nedir?
Boşta geçen süre ücreti, geçersiz fesih sonrasında 4857 sayılı Kanun’un 21 koşullarıyla kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmayan dönem için en çok dört aylık ücret ve diğer hakların karşılanmasıdır. Davanın bütün süresinin ücretini ifade etmez.Rehberi okuyun →İş hukuku ve SGK
Deneme süreli iş sözleşmesi nedir?
Deneme süreli iş sözleşmesi, başlangıçta taraflara iş ilişkisini bildirim süresi ve ihbar tazminatı olmadan sona erdirme imkânı veren deneme kaydını içerir. Deneme dönemi ücretsiz veya sigortasız çalışma dönemi değildir.Rehberi okuyun →İş hukuku ve SGK
Doğum borçlanması nedir?
Doğum borçlanması, sigortalı kadının kanuni koşullarla doğum sonrasındaki primsiz sürelerini ödeyerek uzun vadeli hizmetine eklemesidir. En fazla üç doğum için ikişer yıllık çerçeve bulunur; her doğum otomatik yedi yüz yirmi gün sağlamaz ve ödenecek oran diğer borçlanmalardan farklıdır.Rehberi okuyun →İş hukuku ve SGK
Eksik gün bildirimi nedir?
Eksik gün bildirimi, sigortalının bir ayda otuz günden az bildirilmesinin kanuni nedeninin hizmet belgesinde gösterilmesidir. Gerçek eksik çalışma ile kayıtta eksik gösterilen tam çalışma farklıdır; neden kodu, belge ve fiilî çalışma birlikte doğrulanmalıdır.Rehberi okuyun →İş hukuku ve SGK
Emeklilik nedir?
Emeklilik, sosyal sigorta hukukunda çoğunlukla yaşlılık sigortasından aylık bağlanmasını anlatır. Hak kazanma; ilk uzun vadeli sigorta tarihi, çalışma statüsü, prim, yaş ve geçiş hükümlerine bağlıdır. Herkes için geçerli tek bir gün veya yaş eşiği yoktur.Rehberi okuyun →İş hukuku ve SGK
Eşit davranma borcu nedir?
Eşit davranma borcu, işverenin karşılaştırılabilir durumdaki işçilere haklı ve nesnel neden olmadan farklı davranmamasını ve yasak ayrımcılık sebeplerine dayalı işlem yapmamasını gerektirir. Her ücret farkı ayrımcılık değildir; farkın nedeni ve uygulanacak hukuki koruma ayrı incelenir.Rehberi okuyun →İş hukuku ve SGK
Fazla çalışma ücreti nedir?
Fazla çalışma ücreti, genel rejimde haftalık kırk beş saati aşan çalışmanın normal saat ücretine yüzde elli zam uygulanarak karşılanmasıdır. Fazla sürelerle çalışma, denkleştirme ve özel süre sınırlamaları ayrı değerlendirilir.Rehberi okuyun →İş hukuku ve SGK
Fiilî hizmet süresi zammı nedir?
Fiilî hizmet süresi zammı, kanunda sayılan işyeri ve işlerde belirli koşullarla geçen çalışmaya ilave sigortalı süre eklenmesidir. Bazı koşullarda emeklilik yaşından da indirim sağlanır. Meslek unvanı tek başına yeterli değildir; fiilî çalışma, maruziyet, gün ve statü birlikte incelenir.Rehberi okuyun →İş hukuku ve SGK
Geçerli nedenle fesih nedir?
Geçerli nedenle fesih, iş güvencesi kapsamındaki belirsiz süreli iş ilişkisinin işçinin yeterliliği, davranışları veya işletme, işyeri ve iş gereklerinden kaynaklanan hukuken yeterli bir sebeple sona erdirilmesidir. Haklı nedenle derhal fesihle aynı eşik değildir.Rehberi okuyun →İş hukuku ve SGK
Geçici iş göremezlik ödeneği nedir?
Geçici iş göremezlik ödeneği, kanunda sayılan hastalık, analık, iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle istirahatli sigortalıya SGK tarafından koşullarıyla ödenen paradır. Her sağlık raporu otomatik ödeme doğurmaz; sigorta kolu, prim, rapor ve çalışılmama durumu ayrı değerlendirilir.Rehberi okuyun →İş hukuku ve SGK
Hafta tatili ücreti nedir?
Hafta tatili ücreti, 4857 sayılı Kanun’un 46 koşullarıyla yedi günlük zaman diliminde verilen kesintisiz en az yirmi dört saatlik dinlenme gününün çalışılmadan ödenen ücretidir. Bu günde çalışma yapılması ayrı ücret hesabı doğurabilir.Rehberi okuyun →İş hukuku ve SGK
Haklı nedenle fesih nedir?
Haklı nedenle fesih, kanunun öngördüğü ağırlıktaki bir sebep nedeniyle iş sözleşmesinin bildirim süresi beklenmeden sona erdirilmesidir. İşçi ve işveren için sebepler farklıdır; her haklı fesih aynı kıdem veya ihbar sonucunu doğurmaz.Rehberi okuyun →İş hukuku ve SGK
Hizmet tespit davası nedir?
Hizmet tespit davası, fiilen çalışıldığı halde SGK kayıtlarına hiç veya gereği gibi yansımayan sigortalı hizmetin yargı yoluyla belirlenmesine yöneliktir.Rehberi okuyun →İş hukuku ve SGK
İbraname nedir?
İbraname, belirli bir borcun sona erdirilmesine yönelik ibra anlaşmasını gösteren belgedir. İşçi alacaklarında TBK 420 özel koşullar arar: yazılılık, işten ayrılmadan sonra en az bir ay, açık alacak türü ve tutarı ile banka üzerinden noksansız ödeme temel unsurlardır.Rehberi okuyun →İş hukuku ve SGK
İhbar tazminatı nedir?
İhbar tazminatı, belirsiz süreli iş sözleşmesinin kanuni bildirim koşullarına uyulmadan sona erdirilmesi halinde gündeme gelen tazminattır.Rehberi okuyun →İş hukuku ve SGK
İkale sözleşmesi nedir?
İkale sözleşmesi, işçi ve işverenin karşılıklı anlaşarak iş sözleşmesini sona erdirmesidir. İşveren feshi veya istifadan farklıdır; gerçek irade, anlaşmanın kimden geldiği ve işçinin makul yararı geçerlilik değerlendirmesinde belirleyicidir.Rehberi okuyun →İş hukuku ve SGK
İş kazası nedir?
İş kazası, sigortalının kanunda sayılan çalışma bağlantılı durumlarda meydana gelen ve bedenen veya ruhen zarara yol açan olaydır. SGK bakımından kazanın tanınması ile işverenin tazminat sorumluluğu farklı koşullarla değerlendirilir.Rehberi okuyun →İş hukuku ve SGK
İşçi özlük dosyası nedir?
İşçi özlük dosyası, işverenin her çalışan için kimlik bilgileriyle kanunen düzenlenmesi gereken belge ve kayıtları tuttuğu dosyadır. Personel hakkında sınırsız bilgi toplama izni değildir; belge gerekliliği, doğruluk, gizlilik ve kişisel veri kuralları birlikte uygulanır.Rehberi okuyun →İş hukuku ve SGK
İşe başlatmama tazminatı nedir?
İşe başlatmama tazminatı, feshin geçersizliği sonrasında işçinin süresinde ve samimi işe dönüş başvurusuna rağmen işverenin işe başlatmaması hâlinde doğan, 4857 sayılı Kanun 21’de düzenlenen ödemedir. Boşta geçen süre ücretinden ve kıdem tazminatından ayrıdır.Rehberi okuyun →İş hukuku ve SGK
İşe iade davası nedir?
İşe iade davası, iş güvencesi kapsamındaki işçinin feshin geçersizliğini ileri sürerek işe dönüş ve buna bağlı sonuçları talep ettiği yargısal yoldur.Rehberi okuyun →İş hukuku ve SGK
İşsizlik ödeneği nedir?
İşsizlik ödeneği, kanuni koşullarla kendi istek ve kusuru dışında işsiz kalan sigortalıya İŞKUR tarafından sınırlı süreyle yapılan ödemedir. Kıdem tazminatı değildir; sona erme sebebi, son dönem hizmet ilişkisi, prim ve başvuru süresi ayrı koşullardır.Rehberi okuyun →İş hukuku ve SGK
Kıdem tazminatı nedir?
Kıdem tazminatı, kanunda aranan çalışma süresi ve sona erme koşulları gerçekleştiğinde işçiye veya ölümü halinde hak sahiplerine ödenen işçilik alacağıdır.Rehberi okuyun →İş hukuku ve SGK
Kısmi süreli çalışma nedir?
Kısmi süreli çalışma, işçinin normal haftalık çalışma süresinin emsal tam süreli işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlendiği çalışma biçimidir. Daha az saat çalışmak, işçilik haklarının veya sigorta yükümlülüğünün ortadan kalkması anlamına gelmez.Rehberi okuyun →İş hukuku ve SGK
Malullük aylığı nedir?
Malullük aylığı, kanuni düzeyde çalışma gücü veya meslekte kazanma gücü kaybı Kurum Sağlık Kurulunca kabul edilen ve prim ile sigortalılık koşullarını sağlayan kişiye bağlanan uzun vadeli sigorta aylığıdır. Engelli raporu veya ağır hastalık adı tek başına yeterli değildir.Rehberi okuyun →İş hukuku ve SGK
Meslek hastalığı nedir?
Meslek hastalığı, sigortalının yaptığı işin niteliği veya yürütüm şartları nedeniyle tekrarlanan sebeple ya da işin koşullarından kaynaklanan geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal engellilik hâlidir. Tıbbi tanı ile SGK’nın hukuki kabul süreci birbirinden ayrılır.Rehberi okuyun →İş hukuku ve SGK
Mobbing nedir?
Mobbing, iş yaşamında kişiyi hedef alan, belirli bir süre devam eden ve sistematik özellik gösteren psikolojik taciz davranışlarıdır. Her yönetim uyuşmazlığı mobbing değildir; davranışların bütünü, sürekliliği, etkisi ve işverenin koruma yükümlülüğü birlikte incelenir.Rehberi okuyun →İş hukuku ve SGK
Ölüm aylığı nedir?
Ölüm aylığı, ölen sigortalının kanunda belirlenen eş, çocuk, anne veya babasına hak sahipliği koşullarıyla bağlanan sosyal sigorta aylığıdır. Miras payı değildir; sigortalının primleri ve başvuranın kişisel durumu birlikte değerlendirilir.Rehberi okuyun →İş hukuku ve SGK
Prime esas kazanç nedir?
Prime esas kazanç, sigorta primlerinin ve bazı sosyal güvenlik ödemelerinin hesabında esas alınan kanuni kazanç tutarıdır. Net ücretle aynı değildir; kazanç türü, ilgili ay, istisnalar ve alt–üst sınırlar birlikte değerlendirilir. 2026 genel üst sınırı günlük alt sınırın dokuz katıdır.Rehberi okuyun →İş hukuku ve SGK
Rekabet yasağı nedir?
Rekabet yasağı, işçinin iş ilişkisi sona erdikten sonra belirli koşullarla eski işvereniyle rekabet etmemesini öngören yükümlülüktür. Her iş sözleşmesine sınırsız yasak konulamaz; işverenin korunmaya değer menfaati, yazılılık, faaliyet alanı, yer ve süre birlikte değerlendirilir.Rehberi okuyun →İş hukuku ve SGK
SGK ihya nedir?
SGK ihya, kanunda belirlenen nedenle tasfiye edilen veya durdurulan sigortalılık hizmetlerinin ilgili koşullar ve ödeme tamamlanarak yeniden değerlendirmeye alınmasıdır.Rehberi okuyun →İş hukuku ve SGK
SGK rücu davası nedir?
SGK rücu davası, Kurumun sigortalıya veya hak sahiplerine yaptığı kanuni ödeme ve gelirleri koşullarıyla işveren ya da sorumlu üçüncü kişiden geri istemesine ilişkin davadır. İşçinin kendi tazminat talebinden farklıdır; ödeme türü, sorumluluk sebebi, kusur ve kanuni sınırlar ayrı incelenir.Rehberi okuyun →İş hukuku ve SGK
Sigortalılık başlangıcı nedir?
Sigortalılık başlangıcı, kişinin ilgili sosyal sigorta kolu bakımından ilk defa sigortalı sayıldığı tarihi ifade eder. Ekrandaki ilk tescil, staj kaydı ve emeklilikte esas alınan uzun vadeli sigorta başlangıcı her zaman aynı değildir.Rehberi okuyun →İş hukuku ve SGK
Sürekli iş göremezlik geliri nedir?
Sürekli iş göremezlik geliri, iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle meslekte kazanma gücü en az yüzde on azaldığı Kurum Sağlık Kurulunca belirlenen sigortalıya bağlanan gelirdir. Malullük veya yaşlılık aylığı değildir; oran, kazanç ve olayın kabulü kendi kurallarıyla incelenir.Rehberi okuyun →İş hukuku ve SGK
Ulusal bayram ve genel tatil ücreti nedir?
Ulusal bayram ve genel tatil ücreti, kanuni tatil günlerinde çalışılmasa da korunan; çalışıldığında ayrıca bir günlük ücret ödenmesini gerektiren haktır. Tatil tarihleri 2429, ücret esası 4857 sayılı Kanun’un 47 çerçevesinde değerlendirilir.Rehberi okuyun →İş hukuku ve SGK
Yıllık ücretli izin nedir?
Yıllık ücretli izin, işçinin en az bir yıllık hizmet sonrasında ücretini koruyarak dinlendiği vazgeçilemez haktır. Asgari gün sayısı hizmet ve yaşa göre değişir; çalışırken izin yerine para verilmesi kural olarak hakkı karşılamaz.Rehberi okuyun →İş hukuku ve SGK
Yurt dışı borçlanması nedir?
Yurt dışı borçlanması, kanunda belirtilen yabancı ülkedeki sigortalılık, işsizlik veya ev kadınlığı sürelerinin prim ödenerek Türkiye sosyal güvenlik hizmetinde değerlendirilmesidir. Yabancı ilk çalışma, hizmet birleştirme ve borçlanma farklı kavramlardır; vatandaşlık, süre, statü ve kesin dönüş koşulları ayrı incelenir.Rehberi okuyun →Tanımdan uygulamaya
Her rehber; kavramın kapsamını, karıştırılan konuları, başvuru koşullarını ve resmî kaynaklarını birlikte sunar. İlgili konularda mevcut kapsamlı rehberlere doğrudan ulaşabilirsiniz.